Yr wyf yn ddiolchgar am y cyfle i drafod y pecyn adolygiad canol tymor. Cynnig yw hwn ar y PAC: nid pêl-droed rhwng Azerbaijan/Cymru, ond y polisi amaethyddol cyffredin. Cyhoeddodd y Comisiwn Ewropeaidd yr adolygiad yng Ngorffennaf a chynhaliwyd trafodaethau manwl mewn cyfarfodydd o’r Pwyllgor Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig yng Ngorffennaf a Hydref. Byddaf yn parhau i sicrhau y caiff y Pwyllgor y wybodaeth lawn am y datblygiadau wrth i wybodaeth fanylach ddod ar gael. Dosbarthwyd manylion ynglŷn â chynigion y Comisiwn Ewropeaidd i bob Aelod. Byddaf yn rhoi sylwadau ar y gwelliannau i’r cynnig yn ddiweddarach. Mae’n bwysig sylweddoli nad yw’r comisiwn wedi paratoi manylion gweithrediad ar y cynigion a nodir yn yr adolygiad canol tymor. Felly, mae’r pecyn yn parhau i fod yn destun negodi a gofynnaf am gefnogaeth yr Aelodau i gael yr hyblygrwydd mwyaf posibl er mwyn imi allu cyflwyno’r achos gorau ar ran Cymru.

Mae pedwar prif reswm pam y cynhelir yr adolygiad canol tymor yn awr, sef: i gwrdd â’r ymrwymiad i adolygu’r PAC yn 2002, a wnaed yn 1999 gan y Cyngor Ewropeaidd yn Berlin, a gytunodd yn ei dro ar y pecyn diwygio Agenda 2000; i gyflawni cylch gwaith Cyngor Ewropeaidd Gothenburg 2001 ar hyrwyddo amaethyddiaeth gynaliadwy yn yr Undeb Ewropeaidd drwy’r polisi amaethyddol cyffredin—ymrwymiad a ail-ddatganwyd yn uwch-gynhadledd y byd yn Johannesburg yn ddiweddar; i gyfyngu ar agweddau anffurfio masnach y cyfundrefnau PAC presennol a thrwy hynny alluogi’r Undeb Ewropeaidd i negodi’n ystyrlon yn nhrafodaethau arfaethedig Corff Masnach y Byd; ac, yn olaf i ystyried effaith ehangu’r Undeb Ewropeaidd yn 2004.

Deallaf fod peth ansicrwydd yn dilyn cytundeb Brwsel, a sefydlwyd gan Arlywydd Ffrainc a Changhellor yr Almaen, ynglŷn ag a roddwyd yr adolygiad canol tymor i’r naill ochr. Hoffwn egluro’r sefyllfa. Nid oedd casgliadau penaethiaid y llywodraethau yn y cyfarfod diweddar o Gyngor y Gweinidogion ar gyllideb y PAC ar gyfer 2007–13, a gynhaliwyd ym Mrwsel ym mis Hydref, yn cynnwys cytundeb i ohirio’r pecyn adolygiad canol tymor. Mae’r pecyn felly yn parhau i fod yn destun negodi. Yn wir, dywedodd Franz Fischler y Comisiynydd Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig—wrth siarad yn dilyn cyfarfod y Cyngor—fod angen i’r comisiwn aildrefnu’r PAC i gwrdd â disgwyliadau dinasyddion yr Undeb Ewropeaidd a’n rhwymedigaethau rhyngwladol. Cadarnhaodd hefyd y bydd y broses o ddatgysylltu cymorthdaliadau uniongyrchol yn mynd rhagddi, gan fod yn rhaid i daliadau uniongyrchol a gwariant cymorth y farchnad barhau o fewn y terfynau a osodwyd yng nghyfarfod y cyngor ym Mrwsel. Dywedodd hefyd bod angen i’r comisiwn ailystyried ei gynigion modiwleiddio deinamig. Cyfarfod gweinidogion amaeth yr Undeb Ewropeaidd yr wythnos nesaf fydd y cyfle cyntaf i fesur yr ymateb i gyfarfod y cyngor ym Mrwsel.

Cyn ymdrin â chynigion y comisiwn, mae’n werth cofio bod dogfen strategol y Cynulliad Cenedlaethol ar gyfer amaethyddiaeth, ‘Ffermio i’r Dyfodol’, a gyhoeddwyd yr adeg hon y llynedd, yn amlinellu dau o brif amcanion diwygio’r PAC. Yr amcan cyntaf yw datgysylltu cymorthdaliadau cynhyrchu i alluogi ffermwyr i ganolbwyntio eu busnesau ar anghenion y farchnad a’r defnyddiwr. Hefyd credir y bydd datgysylltu yn rhyddhau ffermwyr i benderfynu drostynt eu hunain faint o dda byw i’w cadw a’i hansawdd. Dylai hefyd alluogi ffermwyr i dargedu eu hymdrechion yn fwy tuag at y galw yn y farchnad a bydd manteision amgylcheddol ac ecolegol os, fel yr ymddengys sy’n debygol, y bydd ffermwyr yn penderfynu gostwng eu lefelau o stoc o ganlyniad. Bydd yn rhoi cyfle i ffermwyr arallgyfeirio a bydd yn dileu’r cymhelliant sy’n gysylltiedig â’r cyfundrefnau cynhyrchu presennol sy’n ddibynnol ar gymhorthdal. Yr oedd ail amcan diwygio’r PAC yn cydnabod bod lles y gymuned ffermio yn bwysig i gydlyniad economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol ehangach Cymru wledig. Felly yr oeddem am gryfhau’r dulliau o gynnal datblygiad gwledig a chael gwell cydbwysedd rhwng piler 1, sef, yr elfen cymhorthdal uniongyrchol, a philer 2, sef, datblygu gwledig. Ni ddylai’r syniadaeth y tu ôl i gynigion y comisiwn synnu Aelodau oherwydd adleisiant egwyddorion sylfaenol ‘Ffermio i’r Dyfodol’. Mae’n werth nodi pa mor agos yw ein ymagwedd ni at un y comisiwn. Mae hyd yn oed yn defnyddio’r un geiriad, ‘gwell cydbwysedd rhwng y ddau biler’.

Cynigia pecyn adolygu canol tymor y comisiwn newidiadau allweddol yng ngweithrediad cyfredol y PAC. Yn amlwg, mae’r rhain yn newidiadau mawr i fywyd gwledig ac amaethyddiaeth yng Nghymru. Y newid cyntaf yw datgysyllu cymorthdaliadau uniongyrchol oddi wrth gynhyrchu, sef symud oddi wrth daliadau y pen ar gyfer da byw neu yn ôl yr erw o dir, fel ym mhiler 1. Yn hytrach, bydd taliadau yn seiliedig ar y modd y gwnaed taliadau yn y gorffennol, gydag un taliad incwm i bob fferm. Yn ail—er bod hyn wedi ei roi i’r naill ochr braidd ar hyn o bryd—mae cyflwyno modiwleiddio deinamig i sicrhau gwell cydbwysedd rhwng piler 1, hynny yw, cefnogaeth cymorthdaliadau uniongyrchol, a philer 2, sef, datblygu gwledig. Mewn geiriau eraill, bydd brig dorri gorfodol ar daliadau cymhorthdal uniongyrchol, yn dechrau gyda 3 y cant ac yn codi 3 y cant y flwyddyn i 20 y cant. Bydd y symiau a godir yna yn cael eu trosglwyddo i gyllideb datblygu gwledig yr UE i’w hailddosbarthu gan y comisiwn. Dyma’r cynigion am fodwleiddio deinamig, sy’n cael eu hailystyried yn sylweddol ar hyn o bryd.

Ble yr ydym erbyn hyn? Fel gyda phob mater sy’n ymwneud â’r PAC mae’n hollbwysig gweld y manylion. Ers Gorffennaf, bu cryn drafod ym Mrwsel a Llundain i geisio amlygu hanfodion y cynigion lefel uchel a nodir yn adolygiad canol tymor y comisiwn. Sicrhaf yr Aelodau fod fy swyddogion a minnau yn mynychu’r cyfarfodydd allweddol ym Mrwsel a Llundain wrth inni symud ymlaen yn y gwaith o ddylanwadu ar syniadaeth y comisiwn a safbwynt cyffredinol Llywodraeth y DU ar ffurf y PAC cyffredin yn y dyfodol.

A wnewch chi egluro, o’r trafodaethau a gawsoch hyd yn hyn, a roddwyd ymrwymiadau cwbl gadarn y bydd gwledydd dwyrain Ewrop a fydd yn ymuno â’r UE yn fuan yn derbyn taliadau amaethyddol ar y sail bresennol? Os felly, ac os na fydd cynnydd yng nghyfanswm gwariant PAC—a bydd gostyngiad o bosibl—waeth sut y rhannwn yr arian rhwng piler 1 a philer 2, bydd gostyngiad yn y swm o arian fydd ar gael i ffermwyr yng Nghymru.

Mae cryn drafod a dadlau o hyd am y fargen a wnaed rhwng Ffrainc a’r Almaen a beth a olyga. Fel y deallaf, bydd y gyllideb ar gyfer 2007-13 ar gyfer y PAC i’r gwledydd sy’n ymuno â’r UE yn ychwanegol at yr arian a ddarperir yng nghyllideb 2007-13 a oedd o dan drafodaeth rhwng Arlywydd Ffrainc a Changhellor yr Almaen. Yr oedd yr 1 y cant pellach yn ychwanegol i’r ffigur a gytunwyd yn flaenorol yn Berlin. Dylai hynny olygu gostyngiad yn y taliad PAC cyfan i’r 15 o aelod-wladwriaethau, ond ddim byd tebyg i faint y gostyngiad a dybiwyd ar y dechrau. Disgwyliwn am yr union fanylion. Sicrhaf yr Aelodau cyn gynted ag y byddaf yn ei dderbyn, byddaf yn darparu’r wybodaeth honno i’r Cynulliad a’r Pwyllgor Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig. Yr ydym yn dal i ddisgwyl manylion pecyn y Comisiwn. Fe’i haddawyd yn wreiddiol fis Hydref. Byddai hwnnw’n cynnwys cynigion yn ymwneud â’r gyfundrefn laeth. Er fy mod yn deall y rhesymeg y tu ôl i welliant 1 y Ceidwadwyr yn ymwneud â mesurau i roi llai o gymorth i’r farchnad, yr wyf yn gyndyn i’w gefnogi oherwydd gallai effeithio ar y gyfundrefn laeth, nad ydym wedi cael manylion amdani eto.

Disgwylir y testun deddfwriaethol drafft yn awr ym mis Ionawr—

Cyn i Dafydd Wigley ymyrryd, soniasoch am y trafodaethau a gawsoch chi a’ch swyddogion gyda Gweinidogion a swyddogion y DU ym Mrwsel. Fel y gwyddoch, beth bynnag fydd y comisiwn yn ei gynnig, penderfynir y canlyniad terfynol yng nghyfarfod Cyngor y Gweinidogion, lle ceir un bleidlais yn unig gan y DU. Mae eich trafodaethau gyda’i swyddogion cyfatebol yn y DU yn eithriadol o bwysig. A yw Llywodraeth y DU yn ymwybodol o’r teimlad dwfn sy’n bodoli yng Nghymru bod yn rhaid i’r cynigion hyn ar gyfer diwygio’r PAC adlewyrchu natur wahanol amaethyddiaeth yng Nghymru? A allwch ein sicrhau nad agwedd Llywodraeth y DU fydd diogelu amaethyddiaeth yn Lloegr yn unig?

Gallaf eich sicrhau—ac yr wyf yn credu fy mod wedi dweud hyn eisoes—y bydd cyd-destun cymdeithasol ffermio yng Nghymru yn bwysig iawn yn ein dogfen strategaeth.

A ildiwch?

Mae’n eithaf anodd, oherwydd dim ond 31 eiliad sydd gennyf yn weddill, ac os derbyniaf eich ymyriad, ni fydd gennyf ddigon o amser i grynhoi’r cynnig ar y diwedd. A wyf yn iawn ynglŷn â’r amser, Ddirprwy Lywydd?

Cymeraf ymyriad Glyn yn y funud felly.

Disgwylir y testunau deddfwriaethol drafft yn awr yn Ionawr 2003, ac maent yn debygol o ganolbwyntio ar ddatgysylltu a sut y caiff ei weithredu. Trefnaf i’r testunau fod ar gael i’r Cynulliad pan gânt eu cyhoeddi, a byddaf yn parhau i friffio’r Pwyllgor Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig a grwpiau rhanddeiliaid. Mae’n anodd rhagweld yr amserlen ar gyfer penderfyniadau yn gywir, ond byddwn yn disgwyl, erbyn yr adeg hon y flwyddyn nesaf, y byddai pob penderfyniad wedi ei wneud, yn cynnwys y rheini ar yr amserlen weithredu. Yn anffodus ni allaf gynnig mwy o fanylion na hynny i’r Aelodau.

Yr wyf am symud ymlaen yn awr at y persbectif Cymreig, ond derbyniaf ymyriad Glyn yn gyntaf.

Ynglŷn â gwelliant 1, a dderbyniwch na fyddai parhau i gefnogi gostyngiad parhaus mewn mesurau cymorth y farchnad yn clymu eich dwylo o ran opsiynau’r gyfundrefn laeth? Byddai’n parhau i roi rhyddid llwyr i chi.

Mae hwnnw’n bwynt technegol. Yr wyf yn gyndyn i beidio â chefnogi gwelliant 1, gan ei fod yn ysbryd yr hyn y dymunwn ei gefnogi. Fodd bynnag, ni allaf ei gefnogi oherwydd pwynt technegol: ni wyddom pa gynigion a ddaw i’r amlwg yn y pen draw ar gyfer ffermio llaeth. Byddai yn cael effaith pe bai fy nwylo wedi eu clymu yn y negodiadau hynny. Ni allaf gefnogi gwelliant 1 am y rheswm hwnnw, ond cefnogaf yr egwyddor a fynegir yn y gwelliant.

Ar y persbectif Cymreig, croesawaf ymrwymiad y Comisiwn Ewropeaidd i fwrw ymlaen gyda datgysylltu am y rhesymau a amlinellais ynghynt a’r rheini a nodir yng ngwelliant 4, sef, bod datgysylltu yn gam hanfodol yn y broses o baratoi safbwynt negodi yr Undeb Ewropeaidd. Felly, bydd yn dda gennyf gefnogi gwelliant 4.

Ni fydd pawb yn y gymuned ffermio yn croesawu’r newidiadau i’r PAC. Fodd bynnag, fel y nodwyd yn ein dogfen—sydd wedi cael cefnogaeth eang ar draws y diwydiant—rhaid inni wynebu proses o newid os yw’r diwydiant i oroesi mewn modd cynaliadwy. Cydnabyddaf y bydd poen, ond nid yw datgysylltu yn golygu gostwng taliadau. Bydd y taliadau wedi eu seilio’n hanesyddol ac yn ei hanfod yn niwtral o ran incwm. Yng Nghymru, fel mewn rhannau eraill o’r DU, gweithredwyd modiwleiddio ers 2001. Galluogodd hynny i Lywodraeth y Cynulliad, gydag arian cyfatebol llawn gan y Trysorlys, i gynyddu cefnogaeth yn sylweddol i gamau datblygu gwledig ehangach, sef Cyswllt Ffermio a Thir Gofal. Dros chwe blynedd cynllun datblygu gwledig Cymru, bydd modiwleiddio yn creu rhyw £39 miliwn, gyda £39 miliwn ychwanegol yn dod yn uniongyrchol o’r Trysorlys.

Adlewyrcha gwelliannau 2 a 3 bwysigrwydd modiwleiddio i Gymru, ond yn anffodus, am resymau technegol yn unig, ni allaf eu cefnogi ar hyn o bryd. Maent ychydig yn gynnil yn yr hyn a gynigiant ac nid yw eu geiriad yn ddigon tynn yn dechnegol.

Nid yw manylion sut y bydd modiwleiddio deinamig yn gweithio yn hysbys eto. Awgryma’r syniadau cychwynnol ym mhapur Gorffennaf y comisiwn ei bod yn annhebygol y bydd y DU yn gyfrannwr net i’r comisiwn. Mae’n bosibl y defnyddir cronfeydd wedi’u modiwleiddio y DU i ariannu datblygiad gwledig yn ne Ewrop. Os mai dyna fyddai’n digwydd, byddai gennym ddadl gref i’w rhoi gerbron.

Yr wyf yn cydnabod y bydd gweithredu diwygiadau yn galw am addasu. Yr ydym ar hyn o bryd yn asesu effaith debygol y diwygiadau ar y diwydiant yng Nghymru, er, hyd nes y bydd testunau manwl y comisiwn ar gael, bod cryn ansicrwydd o hyd. Yr amcan allweddol i Gymru yw cael bargen ariannol deg yn gyffredinol, gydag arian digonol o dan biler 2 i gynorthwyo’r broses addasu. O gofio’r tanariannu hanesyddol ym maes datblygu gwledig, a’r anawsterau y mae ein cymunedau gwledig ymylol yn eu ddioddef yn barod, dyma yw fy amcanion. Yn gyntaf, mae angen inni sicrhau bod y DU yn ei gwneud yn glir i’r Comisiwn Ewropeaidd bod cefnogaeth y DU i’r pecyn diwygio yn ddibynnol ar y ffaith y bydd y DU yn cael cyfran deg o arian piler 2 sy’n cywiro’r tanwario yn y gorffennol. Yn ail, anelwn at sicrhau arian digonol o dan bileri 1 a 2 fel bod modd gweithredu diwygiadau PAC yn llwyddiannus yng Nghymru. Yn olaf, byddwn yn cymryd rhan weithredol yn y trafodaethau. Mae angen PAC modern sy’n cyflwyno yr hyn y mae cymdeithas yn ei werthfawrogi: ardaloedd gwledig ffyniannus, bargen well i’w amgylchedd, bwyd diogel o safon, safonau lles anifeiliaid uchel, bargen well i ffermwyr, a gwell gwerth am arian i drethdalwyr a defnyddwyr. Mae hyn i gyd yn unol â’n strategaeth ‘Ffermio i’r Dyfodol’.

Yr wyf yn awyddus i glywed barn yr Aelodau. Yn y funud sydd gennyf i ymateb ar ddiwedd y ddadl, byddaf yn ceisio ymateb iddynt.

Cynigiaf welliant 2. Ychwanegu pwynt newydd:

Cynigiaf welliant 3. Ychwanegu pwynt newydd:

Cynigiaf welliant 4. Ychwanegu pwynt newydd:

Dyma ni eto. Mae penderfyniad y Comisiwn Ewropeaidd i symleiddio mecanwaith cymorth y PAC yn nod a osodwyd yn niwygiadau gwreiddiol Agenda 2000. Fodd bynnag yr ydym wedi methu’n alaethus â darparu cyd-destun Cymreig ar gyfer hynny. Mae datgysylltu taliadau PAC incwm ffermydd, i leihau’r lefelau annerbyniol o fiwrocratiaeth, o gofio’r amodau sydd ynghlwm â chynlluniau nwyddau ar hyn o bryd, i’w groesawu. Gadawaf welliannau’r Ceidwadwyr i’m cyd-Aelod Glyn Davies, a fydd yn eu trafod. Ymdriniaf â’r ffordd y mae’r Cynulliad yn cyflwyno a phrosesu’r cymorth PAC presennol, sy’n warthus.

Rhaid inni ystyried ffermwyr defaid Cymru sy’n gwbl ddibynnol ar y cynllun premiwm defaid blynyddol. Mae’n achubiaeth i’r ffermwyr hynny. Ers blynyddoedd lawer, gwnaed y taliad mewn tri rhandaliad cyfartal—un fis Awst, un arall fis Hydref, ac un yn y gwanwyn. Eleni, cyhoeddwyd, ymhell ymlaen llaw, y byddai’r cynllun hwn yn cael ei newid, ac y byddai holl ffermwyr y Deyrnas Unedig yn derbyn un taliad. Golygai hynny ei bod yn bwysicach nag erioed sicrhau bod y taliad yn cael ei wneud yn brydlon. Drwy gydol yr haf, gofynnwyd cwestiynau a lobïwyd i sicrhau y byddai’r Cynulliad yn glynu at un taliad. Ni ellir dianc rhag y ffaith bod materion ariannol y rhan fwyaf o ffermwyr—eu trefniadau archebion sefydlog ar gyfer biliau ac ymrwymiadau ariannol eraill—yn cael ei drefnu yn yr hydref, gan ddechrau fis Hydref. Rhoddwyd sicrwydd inni drwy gydol y chwe mis diwethaf mai dyddiad y taliad fyddai 16 Hydref—

in Welsh When will Peter start talking about CAP reform?

yn Saesneg Mae’n siarad am—

Faint o amser sydd gennyf?

Yr wyf wedi sylwi bod y cyfnod ar gyfer y taliad bellach wedi ei ymestyn o 16 Hydref i fis Ebrill. Nid yw’n werth i Mike German ysgwyd ei ben a dweud na addawyd gwneud y taliad ar 16 Hydref. Fe’i addawyd bryd hynny; yr oedd ymrwymiad y byddai’n cael ei dalu bryd hynny. Rhaid inni gael cydraddoldeb â Lloegr, yr Alban ac Iwerddon, ac os cafodd eu ffermwyr hwy y taliad ar yr amser hwnnw, yna mae ffermwyr Cymru hefyd yn haeddu derbyn eu rhai hwythau.

Aeth 35 o ddiwrnodau heibio ers 16 Hydref ac mae anhrefn llwyr. Rhoddwyd pwysau ar swyddfeydd rhanbarthol gyda galwadau gan reolwyr banc ac ymgynghorwyr ariannol sy’n pryderu, ac ni wnaed dim. Cawsom addewid ar ôl addewid ynglŷn â’r hyn y byddwch yn ei gyflawni Weinidog, ond nid oes dianc rhag y ffaith ichi ddod i gyfarfod y Pwyllgor yr wythnos diwethaf a pheidio a chynnwys y problemau gyda hyn ar yr agenda—

I would like to remind you, Deputy Presiding Officer, and the rest of the Assembly, that time has been allocated to discuss this matter next week. Therefore, would it not be sensible for Peter to wait until next week to discuss these matters, instead of taking up the time set aside to discuss CAP?

Ceisiais godi pryderon y diwydiant amaeth trwy gyfrwng dau gwestiwn brys, ond ni chawsant eu caniatáu. Pan wnaethom ymdrech, mewn cyfarfodydd y Pwyllgor, i bwyso ar y Gweinidog i roi ymrwymiad ynglŷn â pha bryd y cai’r arian ei dalu, dywedodd wrthym—yr oedd hyn yr wythnos diwethaf—ei fod yn anghytuno â chyhoeddiad y Prif Weinidog y byddai’n cael ei dalu cyn diwedd Tachwedd. Yr oedd hynny’n gwbl amlwg. Yna rhoddodd ymrwymiad i mi y byddai’n gorchymyn i daliad gael ei brosesu â llaw ar gyfer unrhyw un oedd yn wynebu caledi ariannol, fel bod y bobl hynny yn ei dderbyn. Gŵyr yn dda na wnaed unrhyw drefniadau â llaw i dalu ffermwyr sy’n ei chael yn anodd i gael dau ben llinyn ynghyd.

Mae eich amser ar ben, Peter.

Mae’n malu cachu.

Nid wyf yn malu cachu o gwbl, Brif Weinidog. [AELODAU’R CYNULLIAD: ‘O.’] Cyhoeddodd Edwina Hart yn barod heddiw fod y taliad o £18 wedi ei anfon. Yr ydych yn gwybod yn iawn nad yw’r taliad hwnnw wedi cael ei anfon i’r ffermwyr. Yr unig beth a anfonwyd yw y £13, neu tua hynny, ar gyfer prosesu. Ni wyddoch yn iawn beth a ddigwyddodd. Gofynnaf am adolygiad ac am rywun sy’n deall y problemau. Ni all y diwydiant barhau os na fydd yn derbyn elw teg.

Ymhellach i’r pwynt o drefn hwnnw, awgrymaf, mewn termau gramadegol, y gellid tybio i’r gwelliannau gael eu cynnig.

I respect your decision, Deputy Presiding Officer. I take it that we cannot use agricultural terms in this debate since you ruled that the terms Peter Rogers used were inappropriate. Perhaps they are entirely appropriate in the context of this discussion. I also note that Peter Rogers did not propose the amendments and therefore I assume that the amendments fall.

Let us return to the mid-term review of the CAP. Peter referred us to a specific matter that is not connected to the review. There is a real opportunity here to ensure that the agricultural industry and the rural economy benefit from this review. We must accept that the CAP has traditionally favoured farmers in the south-east of England, that is, crop farmers. The policy has not favoured producers in Wales. There is, therefore, an opportunity now. However, the Minister’s attitude to these discussions is of great concern to me. He seemed to be trying to take the credit for all the changes proposed in the review, and suggesting that the European commissioners had read the document that Carwyn Jones, his predecessor, launched, and had taken all the changes from that document. That is hardly likely.

To what extent does the Minister intend to ensure a Welsh input into the negotiations on the review, and how is he doing that? Ieuan Wyn Jones raised the point. Britain will have just one vote in the negotiations. To what extent is Mike German ensuring a Welsh input? Does he acknowledge that agriculture in Wales is considerably different from agriculture in England? What will benefit England will not necessarily benefit Wales. Indeed, it is unlikely to benefit Wales. Where in Europe is he looking for allies? There are other states and regions seeking the same benefits that Wales seeks. Has he targeted those allies? Has he looked for subjects that will allow us to form those alliances? Has this happened, or is the Minister resting on his laurels, trying to take advantage of his situation, saying that this will all happen, and in the end, claiming success for obtaining such and such for Wales? What exactly is he trying to achieve in these discussions?

Has he considered the possibility of looking at selective powers on a sub-state level for Wales? Has he managed to find out to what extent he, as Wales’s representative, can influence these discussions?

He referred to the transition to pillar 1 to pillar 2. Generally, it could be argued that that would be beneficial to Wales, but we must study the small print. Reference has been made to match funding. Can he guarantee 100 per cent match funding, should these transitions go ahead? It would benefit the rural economy if that were to happen.

He also mentioned decoupling as an advantageous measure, but he has not begun to answer the question of whether the payments would then be based on historic payments. The agricultural industry in Wales has suffered as a result of foot and mouth disease, and BSE before that. Which year would the Minister use as a basis for those historic payments?

What will happen to tenants if payments are decoupled? Has the Minister considered that? How will tenants be treated? All manner of questions arise that the Minister appears not to have even considered yet.

In terms of the Tories’ amendments, for once I agree with the Minister. They have been exceptionally poorly worded. Amendment 1, as it stands, favours lowering prices and lowering value. There is reference to modulation, and to ensuring that money returns to the state, but we want to ensure that money returns to Wales from modulation.

There is reference to joint funding, but on what level? Ten per cent, 20 per cent—what is acceptable? We will vote against amendment 1, abstain on the other amendments and we encourage everyone to support our amendment, which calls on the Minister to consider the areas that he could influence for the benefit of the industry and the rural economy in Wales.

Croesawaf y cyfle i gyfrannu i’r ddadl hon. Bydd ymateb y Cynulliad ar y mater hwn yn dadlennu llawer ynghylch lle yr ydym yn sefyll ar fater canolog cyfiawnder cymdeithasol. A safwn dros Ewrop sy’n cyflwyno setliad teg a chyfartal ar gyfer gwladwriaethau sy’n gwneud cais i ymuno, Ewrop a fydd yn gostwng pris bwyd ar gyfer defnyddwyr ac, yn hollbwysig, a ydym yn sefyll dros fasnachu teg i ffermwyr a gweithwyr tlawd yn y byd sy’n datblygu? Bydd yn her i Blaid Cymru a’i honiad bod ganddi gymwysterau rhyngenedlaethol, ac yn her i’r Arweinyddiaeth Geidwadol ar lefel y DU. A fydd ymagwedd y Toriaid tuag at Ewrop yn golygu cadw’r hyn sydd o’i le arni, megis y polisi amaethyddol cyffredin, ac ar yr un pryd gwrthod yr arian sengl a’r manteision a fyddai’n dod yn ei sgîl i’r diwydiannau gweithgynhyrchu.

Mae symud oddi wrth gymorthdaliadau ar gyfer cynhyrchu tuag at reoli’r amgylchedd i’w groesawu yn y byrdymor, ond nid yw’n ateb i broblemau Cymru wledig.

Cyfeiriodd yr Aelod at arian sengl Ewrop. Cred llawer ohonom yn y Siambr y dylem fwrw ymlaen cyn gynted â phosibl â refferendwm ar y mater. O leiaf wedyn caiff pobl Prydain benderfynu.

Coesawaf eich cefnogaeth i’r arian sengl, Jonathan.

Nid yw’n ateb hirdymor i’r problemau sy’n wynebu’r diwydiant ffermio os yw’n golygu diogelu ffermio er ei fwyn ei hun, a thalu pobl i fod yn ddim ond tirfeddianwyr. Bydd rhai Aelodau o’r Cynulliad yn anghytuno â mi ar y pwynt hwnnw. Os felly, efallai y dylent ddweud a fwriadant roi arian i ddeiliaid rhandiroedd dosbarth gweithiol yn fy etholaeth i i reoli eu plotiau, ai peidio. Neu ai dim ond diddordeb mewn rhoi arian i’r rheini sy’n berchen ar fwy o dir, ac sydd wedi gwneud felly ers cenedlaethau sydd gennym?

Gallai diwygio’r PAC hefyd gael effaith ar felltith cyffuriau sy’n gwneud cymaint i niweidio ein cymunedau yn y Cymoedd. Mae’n ffaith drist ei bod yn haws i lawer o ffermwyr yn y byd sy’n datblygu dyfu’r cyffuriau sy’n gwenwyno ein cymunedau a’u smyglo i mewn i’r wlad hon nag ydyw iddynt fewnforio cynnyrch bwyd yn gyfreithlon. Mae’n bryd i bob llywodraeth fod yn onest â ffermwyr. Mae’n hen bryd iddynt gael gwybod bod ymagwedd ryddfrydol yn golygu masnach rydd, a bod hynny’n golygu y dylai ein blaenoriaethau yn y dyfodol ganolbwyntio ar ddiddyfnu ffermwyr oddi ar gymorthdaliadau a’u hannog i wneud mwy na chynhyrchu bwyd yn rhy gostus ac sy’n ddiangen. Trwy ddatgysylltu cynhyrchu oddi wrth gymhorthdal, gallwn gael cynnyrch mwy fforddiadwy o ansawdd gwell o wledydd sy’n datblygu ac, ar yr un pryd, gymryd camau gwirioneddol i roi terfyn ar felltith cyffuriau yn ein Cymoedd.

Os cefnoga’r Aelod ymagwedd ryddfrydol, a ydyw hefyd yn teimlo na ddylai ffermwyr yn y wlad hon lynu at safonau uwch na ffermwyr yn y gwledydd y daw’r mewnforion rhad hyn ohonynt?

Mae’r ffermwyr yn cael eu rheoleiddio’n dda, David. Os ydych yn amddiffyn y PAC, nid yw’n syndod eich bod yn ceisio amddiffyn yr hyn na ellir ei amddiffyn. Dyna beth y byddwn yn ei ddisgwyl oddi wrth Dori. Nid yw’n gyson—

Ni allaf dderbyn rhagor o ymyriadau. Nid yw’n gyson ag ymrwymiad i gyfiawnder cymdeithasol i barhau i drethu ein cymunedau dur a gweithgynhyrchu drwy roi cymorthdaliadau i ffermwyr i gynhyrchu bwyd nad oes ei angen sydd yn y pen draw yn cael ei ddadlwytho ar farchnadoedd y byd sy’n datblygu. Mae’n achosi tlodi yn y byd sy’n datblygu ac yn gwaethygu’r anghyfartaleddau difrifol rhwng y byd gorllewinol a’r byd sy’n datblygu. Gwn y byddai’n well gan fy etholwyr yn Nhorfaen weld eu trethi’n cael eu gwario ar ysgolion trefol a gwledig, ar drafnidiaeth a’r heddlu. Byddai’n well ganddynt weld hynny na pharhau i roi cymorthdaliadau i ffermwyr pan fo gwerth y fferm deuluol Gymreig ar gyfartaledd yn £400,000. Mae hon yn ddadl bwysig a rhaid inni anfon neges gref i’r UE na chaniatawn i’r camddefnydd difrifol hwn o arian cyhoeddus barhau. Nid oes neb ar ei ennill o ganlyniad i’r PAC. Nid yw’n cyflawni dim i gymunedau gwledig, nid yw’n cyflawni dim i’r trethdalwyr a’r defnyddwyr ac nid yw’n cyflawni dim i’r byd sy’n datblygu. Dyna’r neges glir y mae’n rhaid inni ei chyfleu heddiw—mai dim ond diwygiad radical o’r PAC a fydd yn rhoi terfyn ar gymorthdaliadau cynhyrchu, a fydd yn dderbyniol i’r Cynulliad hwn.

Mae’r adolygiad canol tymor hwn o’r PAC yn fater anodd i’w gwmpasu mewn araith bum munud. Mae hefyd yn anodd mynd i’r afael â’r mater hwn cyn i’r UE roi mwy o gnawd ar esgyrn y syniadau a gyhoeddwyd gan y Comisiynydd Fischler fis Gorffennaf diwethaf. Mae llawer o gwestiynau’n parhau; derbyniaf bwynt Rhodri Glyn Thomas yn hynny o beth. Fodd bynnag, derbyniwn fod yn rhaid wrth adolygiad canol tymor sylweddol. Yr ydym wedi gwybod am hyn ers 1999 oherwydd yr angen i gwblhau rhai o faterion Agenda 2000, a roddwyd o’r neilltu oherwydd yr anawsterau i ddod i gasgliadau ar yr adeg honno. Credwn ei bod yn briodol diwygio’r PAC er mwyn iddo allu cynnwys y 10 gwlad y rhagwelwn y byddant yn ymuno â’r UE yn 2004. Credwn hefyd ei bod yn angenrheidiol i alluogi’r UE i ymuno yn y cyfarfod cylch Doha mawr nesaf o Gorff Masnach y Byd fis Medi nesaf. Cytunaf â’r Dirprwy Brif Weinidog fod yn rhaid inni fynd i’r cyfarfod hwnnw gydag agenda gadarnhaol.

I gloi, mae angen PAC sy’n ymateb i’r agenda datblygu cynaliadwy a gytunwyd yn Göteburg y llynedd ac a ddatblygwyd ymhellach yn uwch-gynhadledd Johannesburg, a fynychwyd gan y Prif Weinidog. Pan welwn ragor o fanylion ar bapur y Comisiynydd Fischler fis Ionawr nesaf, ac wrth i’r Llywodraeth ymateb i hwnnw wrth i negodiadau barhau drwy ran gyntaf y flwyddyn nesaf, disgwyliaf inni anghytuno ar rai pwyntiau. Fodd bynnag, ar yr adeg hon nid oes angen mawr i herio ymagwedd y Llywodraeth. Yr ydym hefyd am weld PAC sydd yn fwy cydnaws â marchnadoedd y byd ac sy’n annog ffermwyr ledled yr UE i ddarparu nwyddau—yn yr ystyr ehangaf—y mae trethdalwyr yn fodlon talu amdanynt. Yr ydym am weld PAC sy’n gofyn llawer llai o ran biwrocratiaeth ac sy’n galluogi’r UE i herio’r Unol Daleithiau, ac, yn wir, yn awr Grŵp Cairns, mi gredaf, ynglŷn â’i raglenni cymorth i ffermydd sy’n dinistrio masnach a gyflwynwyd yn ddiweddar.

Mae darparu nwyddau sy’n dderbyniol i’r trethdalwr yn arbennig o bwysig i mi. Pan ddechreuais ffermio, yr oedd gan y cyhoedd nad oedd ganddynt gysylltiad â ffermio gryn gydymdeimlad â ni. Mae llawer o hwnnw wedi diflannu. Weithiau gwelwn yr agwedd negyddol honno—gwelsom rywfaint ohoni heddiw gan Lynne—yn ffrwydro yn y Siambr. Gwelwn hefyd agwedd negyddol gan Aelodau eraill. Mae llawer o’r newid hwn mewn agwedd—

Gadewch imi orffen fy mhwynt. Mae llawer o’r newid agwedd hwn yn deillio o greu mynyddoedd menyn a llynnoedd gwin yn y 1970au a’r 1980au. Yr oedd y gwastraff a oedd yn gysylltiedig â’r gorgynhyrchu hwnnw, o’i gyfuno â pholisi amaethyddol cyffredin heb unrhyw drawsgydymffurfio amgylcheddol, yn warth a gythruddodd lawer o bobl. Nid oedd pobl yn deall mai’r system oedd ar fai ac nid ffermwyr unigol.

A gytunwch fod cyfraniad Lynne Neagle yn Thatcheriaeth bur, o ran annog dim anffurfio na dim ymyrraeth yn y farchnad? Byddwn yn tybio y câi cyfraniad Lynne groeso gan Geidwadwr, gan ei fod yn cynnwys economeg Thatcheraidd bur.

Pe baech yn cymryd eich hunan o ddifrif, Rhodri, gallech fod yn dda iawn. Yr oeddwn yn gwneud sylw ar naws cyfraniad Lynne. Efallai fy mod yn camgymryd, ond yr oeddwn yn synhwyro naws wrthwynebus i ffermio weithiau. Os na wnaethoch sylwi ar hynny yna mae’n rhaid bod rhywbeth o’i le ar eich clyw.

Ers dechrau’r 1990au bu gostyngiad cynyddol graddol yn y gyfundrefn cymorth i’r farchnad. Credaf fod y gyfundrefn wedi achosi problemau dros gyfnod o 40 mlynedd. Y gostyngiad hwn yw un o egwyddorion sylfaenol cynigion Fischler, ac yr ydym wedi ceisio adlewyrchu ein cefnogaeth i hynny yng ngwelliant 1. Derbyniaf bwynt y Dirprwy Brif Weinidog, nad yw am gyfyngu ar ei opsiynau. Fodd bynnag, bydd gwelliant 1, fel y’i cynigiwyd gan Peter Rogers, yn sefyll.

Nodwedd bwysig arall o’r cynigion yw modiwleiddio deinamig. Gwyddom nad oes cefnogaeth gyffredinol i’r cynnig hwn, ac y bydd ei fanylion o bwys mawr. Un agwedd sy’n ein poeni’n arbennig yw dosbarthiad yr arian a fodiwleiddir, a’r trosglwyddo o biler 1 i biler 2. O gofio amharodrwydd Llywodraeth y DU i ddefnyddio arian piler 2 yn y gorffennol, credwn ei bod yn hanfodol bod arian wedi’i fodiwleiddio yn cael ei ailddosbarthu ym mhob aelod-wladwriaeth. Agwedd arall sy’n ein pryderu yw absenoldeb unrhyw ymrwymiad i gyd-ariannu. Y prif reswm pam y bu’r cynllun modiwleiddio gwirfoddol presennol yn llwyddiant yw ei fod wedi ei gyd-ariannu. Y pryderon hyn a’n harweiniodd i gyflwyno gwelliannau 2 a 3, sy’n rhai pwysig.

Mae gwelliant 4 yn cyfeirio at ddatgysylltu. Mae llawer o gwestiynau ynglŷn â sut y bydd datgysylltu yn gweithio’n ymarferol. Fodd bynnag, credaf fod y broses yn anorfod. Dyma’r unig ffordd o leihau baich enfawr y gwaith papur, ac mae’n anorfod os yw gofynion Corff Masnach y Byd i gael eu cwrdd ac os ydym am dderbyn gwladwriaethau newydd, yn enwedig Gwlad Pŵyl, i mewn i’r Undeb Ewropeaidd.

Bydd llawer o gwestiynau ynghylch sut y mae’r adolygiad canol tymor yn datblygu. Bydd hefyd llawer o drafodaethau yn y Cyfarfod Llawn ac yn y Pwyllgor, lle y disgwyliaf i sawl anghytundeb ddigwydd. Fodd bynnag yr ydym yn ymdrin ag egwyddorion cyffredinol ar hyn o bryd, ac ni welaf unrhyw reswm i wrthwynebu’r ymagwedd a gymerwyd gan y Gweinidog.

Mae’n bleser cyfrannu at y ddadl hon, gan fod yn rhaid inni atgoffa Aelodau bod yr adolygiad canol tymor hwn yn hollbwysig. Fe’i gosodir yng nghyd-destun yr angen i sefydlu safbwynt Ewropeaidd ar gyfer trafodaethau Corff Masnach y Byd fis Medi nesaf. Mae hefyd yn werth atgoffa’r Aelodau bod agenda ddatblygu Doha y cyfeiria’r Ceidwadwyr ati yng ngwellaint 4, yn anelu at leihau cymorthdaliadau amaethyddol. Er gwaethaf y rhwyg rhwng y wlad a’r dref a ddaw i’r amlwg yn y Siambr, ceir ymdrech wirioneddol drwy agenda ddatblygu Doha i fynd i’r afael â rhai o’r prif bryderon ynglŷn â chynnyrch amaethyddol y trydydd byd a sut mae’r farchnad ryngwladol yn condemnio’r gwledydd hynny i dlodi oherwydd y cymorthdaliadau uchel yn Ewrop. Deellir y mater hwnnw, ac mae’r adolygiad canol tymor hwn yn rhan o’r broses o ffurfio barn arno.

Dylem atgoffa ein hunain o’r hyn yr ydym am ei gyflawni drwy’r adolygiad canol tymor hwn—diwydiant amaethyddol yng Nghymru sy’n hyfyw yn economaidd. Yn ein cyfraniadau i’r ddadl hon, dylem atgoffa ein hunain, er bod incwm ffermydd yn Ewrop wedi cynyddu 14 y cant ar gyfartaledd y llynedd, gostwng 42 y cant a wnaeth yn y DU. Mae’n amlwg bod problem gyda’r system yn y DU, gan ei bod yn gwneud ein busnesau yn amhroffidiol. Felly, rhaid inni sicrhau mai dod drwy’r adolygiad hwn a’r holl rowndiau trafod, gan sicrhau bod amaethyddiaeth yn fusnes masnachol proffidiol, er budd Cymru wledig, yw un o’n hamcanion.

Rhaid inni ystyried y ffaith y bydd yr Undeb Ewropeaidd yn ehangu i gynnwys 25 gwlad, yn hytrach na 15. Bwriedir i’r gwledydd sy’n gwneud cais dderbyn 25 y cant o lefel y taliadau datgysylltu. Pennwyd y gyllideb gyffredinol tan 2013, i gynnwys cymal ar gyfer chwyddiant blynyddol. Mae’r cwestiynau y dylem fod yn eu gofyn yn ymwneud â nwyddau defaid, cig eidion neu laeth, a’r ffaith bod 80 y cant o Gymru wedi ei phennu yn ardal llai ffafriol, a bod 75 y cant o Gymru yn ardal amgylcheddol ddynodedig. Sut y gallwn sicrhau nad yw’r diwydiant yng Nghymru yn colli arian pan dderbyniwn un taliad datgysylltu? Gwnaed awgrym y dylem gael cymhorthion dros dros i gynorthwyo’r diwydiant i ddiwallu anghenion amgylcheddol, lles a galwedigaethol. Mae’n bwysig ein bod yn negodi argaeledd y cymhorthion dros dro hyn i gwrdd ag unrhyw ostyngiad mewn cymorth.

Mae sail hanesyddol y taliad yn agwedd bwysig ar ddatgysylltu a byddai’n dda gennyf glywed eich barn, Weinidog, am fy awgrym nad all y sail gael ei bennu cyn 2002, gan fod y system wedi newid gymaint yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf. Hefyd, dylem godi materion yn ymwneud ag ansawdd y tir a sefyllfa tenantiaid. Cyfeiriwyd at hynny gan Rhodri Glyn. Rhaid inni sicrhau y gall pobl asesu sefydlogrwydd eu busnesau yn rhwydd, yn enwedig os ydynt yn denantiaid. Ni chefais hyd i asesiad yn y ddogfen o’r effaith lawn a gaiff datgysylltu ar ffermwyr sy’n derbyn arian ar gyfer ffermio organig a chynllun Tir Gofal.

Cefnogaf yr awgrym yn yr adolygiad—gwn mai hwn yw’r pedwerydd dewis a awgrymwyd gan y cynulliad—fod cynlluniau amaeth-amgylchedd yn rhy gyfyng ac y dylent fod ar gael i bob ffermwr. Yr wyf wedi dadlau ers amser maith fod Tir Gofal—waeth pa mor ardderchog ydyw fel cynllun—yn rhy elitaidd a, chan y caiff pob ffermwr ei fodiwleiddio, dylai cynlluniau amaeth-amgylchedd fod ar gael i bob ffermwr. Dywedir wrthym y bydd datgysylltu i daliad sengl yn lleihau biwrocratiaeth. Mae angen rhyw warant arnom, o ganlyniad i’r negodiadau hyn, y bydd arian yn cael ei ailgylchu i’r taliad datgysylltu sengl yn hytrach na chael ei golli i’r Trysorlys.

Mae yna fân anghysonderau yma hefyd; er enghraifft ni fydd ffermwyr ceirw ar hyn o bryd yn derbyn unrhyw daliadau ac unwaith eto cânt eu hanwybyddu. Gan ein bod am annog arallgyfeirio, ac ymgymerir â ffermio ceirw mewn sawl rhan o Gymru, dylem fynd i’r afael â materion yn ymwneud â ffermio ceirw. Yn olaf, ar fodiwleiddio, rhaid i’r ffordd o ddyrannu’r arian—cyfeiriodd pobl at y gwarant y bydd arian cyfatebol ar gael—fod yn ganolog i’r modd yr ystyriwn fodiwleiddio, oherwydd y codiadau arfaethedig hyn. Yn olaf, anogaf bawb i sicrhau na fydd yr adolygiad hwn yn creu hollt rhwng buddiannau amaethyddol ac amgylcheddol. Y syniad sy’n sail i’r adolygiad hwn yw adeiladu diwydiant amaeth cynaliadwy yng Nghymru.

Time is short, so I will be brief. I will highlight one particular issue, namely the effect of any reform on the dairy industry, which is an exceptionally important industry in Wales. This industry is under extreme pressure at the moment because of the low price of milk. Dairy farmers do not receive subsidies, but they do receive some support through intervention in order to maintain the price of milk. If one was to estimate the value of this support, I would probably say that it is somewhere between £120 million and £140 million a year—a huge sum that reaches the rural economy of Wales as a result of European Union intervention.

This brings me to amendment 1 in the name of Jonathan Morgan. I am not surprised that Peter Rogers did not want to present this amendment, which refers to the Tories’ support for ‘market support reduction measures’, and to the fact that they want to see them increased. That would mean that the price of milk would fall lower than its current low level. Peter Rogers has been vocal in the Agriculture and Rural Affairs Committee about the low price that farmers receive for their milk. He has struck the table, he has lorded it and, one day, I saw a Tesco employee quivering before him like a leaf in the wind, because Tesco helps keep the price of milk down. The Tories’ amendment 1 means that the price of milk would decrease further. I hope that he will explain that to the north Wales farmers, about whom he talks so frequently. I can assure you that I will be explaining it to farmers throughout the country.

Gwrandewais yn astud ar eich pwynt. A ydych yn gwrthwynebu cyflwyno’r taliadau uniongyrchol y cytunwyd arnynt i ffermwyr yn 2005, sydd yn rhan annatod o ostyngiad y gyfundrefn cymorth i’r farchnad? Os felly bydd rhaid i chi esbonio hynny i ffermwyr yn y Canolbarth a’r Gorllewin.

That is my next point and it is a shame that no-one has mentioned it before. It is likely that the degree of intervention in the dairy industry will have to be reduced, and we must understand the impact that that will have. There are several ways in which we can compensate for this. First, it could be done by transferring the intervention resources to the dairy premium. This would help to stabilise dairy farmers’ incomes, as happens at present. The second method relates to modulation. We are not sure how much modulation will take place or what pattern it will take but, when it happens—it will happen in time, and the money will be transferred to pillar 2—we must safeguard the dairy industry. We must target the additional money that will come from modulation towards the dairy industry, and the areas where the dairy industry is important, in order to improve production and processing methods to bring added value, promote and establish co-operatives, develop new products, and promote and market rural development. We must ensure that there is funding for this purpose and that it goes to the right places.

If we do this, CAP reforms could open the door to a more successful future for Wales’s farmers. However, there will be great dangers and difficulties along the way, and we must not ignore them.

Fel y dywedodd Mike German ar y dechrau ni fu’r adolygiad canol tymor heb ei broblemau. I’r rhai ohonom a oedd wedi gobeithio gweld newid radical i’r PAC, mae hwn yn gyfle a gollwyd, nid yn unig i gael datblygiad amaethyddol cynaliadwy, fel y soniodd Glyn, ond hefyd, fel y dywedodd Lynne, i fynd ar drywydd diwygio radical er mwyn sicrhau bod bawb, ar lefel y DU, Ewrop, ac yn fyd eang, yn profi cyfiawnder cymdeithasol.

Gwyddom nad yw’n bosibl i’r system bresennol barhau ac na fydd unrhyw lefel o gymhorthdal yn gallu darparu incwm hyfyw i lawer sy’n byw ar y tir. Mae’r cymorthdaliadau hyn nid yn unig yn methu â chyflwyno eu hamcan rhethregol honedig, ond hefyd darparant fwy o incwm i’r ffermydd cyfoethocaf a mwyaf proffidiol ar draul y ffermydd tlotach. Ariannu PAC yw eitem gyllidebol fwyaf yr Undeb Ewropeaidd, a gallai’r arian a werir arno gael ei ddefnyddio i greu cynhwysiant cymdeithasol ac agendâu cydraddoldeb cymdeithasol ehangach. Drwy fethu â mynd i’r afael â phroblemau PAC yr ydym wedi colli cyfle i fynd i’r afael ag allgáu cymdeithasol ac anghyfiawnder cymdeithasol yn fwy effeithiol; yn ogystal â methu â chyfrannu at greu cymunedau gwledig cynaliadwy, mae’r PAC yn cyfrannu at allgáu cymdeithasol a brofir gan gymunedau trefol a phobl dlotach oherwydd mae’n gwneud y bwyd yn ein siopau yn ddrutach. Felly mae’n creu mwy o anghyfartaledd. Gwyddom fod pobl dlotach yn gwario cyfran uwch o’u hincwm ar fwyd a, cyhyd a bod gennym bolisi bwyd cost uchel, byddwn yn gwahaniaethu yn erbyn y bobl hynny. Gwyddom fod deiet gwael, ynghyd ag ysmygu, yn un o’r ffactorau sy’n cyfrannu fwyaf at glefyd y galon. Arweinia’r clefyd hwn at farwolaeth gynamserol y gellid ei osgoi. Gallai arferion deiet gyfrannu at hyd at 30 y cant o ganserau. Felly mae angen polisi bwyd arnom sydd yn gwneud bwyd yn fforddiadwy a chynaliadwy. Pwysleisiwyd hynny yn ein strategaeth ddrafft ar faeth a gyhoeddwyd yn ddiweddar, ac a ystyriwyd ar sawl achlysur, yn bennaf yn y Siambr.

Derbyniaf eich pwynt, Brian, ac yn sylfaenol nid anghytunaf ag ef. Fodd bynnag, oni dderbyniwch mai pwrpas sylfaenol newid system y gyfundrefn cymorth i’r farchnad yn system o daliadau uniongyrchol yw cynhyrchu’r union ganlyniad yr ydych yn galw amdano? Ar y sail honno, dylech gefnogi gwelliant y Ceidwadwyr.

Nid ydym yn anghytuno ag egwyddor sawl un o’ch gwelliannau, fel y dywedodd Mike ar y dechrau. Fodd bynnag, mae gennym bryderon ynghylch cael ein clymu i strategaeth benodol a gweld cwtogi ar ein dewisiadau, yn hytrach na gallu ymateb i’r her hon yn ddychmygus a chreadigol.

Fel y dywedodd Mick Bates, yn eithaf manwl, bydd methu â mynd i’r afael â diwygio’r PAC o ddifrif yn effeithio ar sefyllfa ddomestig pobl, yn y cyd-destun Ewropeaidd, ac mae bron yn sicr wedi creu anawsterau mawr o ran cylch trafodaethau Doha ac yn arbennig y rhyddfrydoli a ragwelwyd o dan Gorff Masnach y Byd. Y gobaith oedd y byddai’r newidiadau hyn yn ei gwneud hi’n haws i wledydd tlotach y byd gael mynediad i farchnadoedd y gorllewin.

Dywedodd Mike nad oedd y gêm drosodd ac, er ein bod fwy na thebyg wedi colli’r cyfle yn y lle cyntaf, yr oedd cyfleoedd o hyd i ddychwelyd at yr adolygiad. Ni ellir gwadu bod achos dros wneud hynny pan ystyriwn egwyddorion cyfiawnder cymdeithasol a thegwch. Gobeithiaf y bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru a Llywodraeth y DU yn parhau i wthio’r agenda hon.

I am also glad, Deputy Presiding Officer, of the opportunity to contribute to this debate, as it was my privilege, during the Assembly’s first few months, to chair the Agriculture and Rural Development Committee—the privilege has since been transferred, first to Rhodri Glyn Thomas, and then to Glyn Davies. At the beginning, during the summer and autumn of 1999, all that the Assembly could do was implement the changes made in the previous CAP reform. Neither the Assembly nor the people of Wales had any say in how the new rules were implemented.

Years before, I also had the privilege of being a member of the Agriculture Select Committee of the House of Commons. I had to repeatedly remind Members of Parliament—mainly those from England—that agriculture in Wales is different. Circumstances in Wales are different and, therefore, we must always consider the implications of these changes for the pattern of farming in Wales.

There are two main differences that we must bear in mind when we participate in talks, which I hope the Minister will remember. First, farms in Wales are, on average, smaller than farms in England and Scotland. Therefore, the profits that can be generated from those farms are much smaller. Consequently, the pattern of support for farmers in Wales is key if we are to ensure a prosperous future for the industry. We hope that the CAP reform will ensure that future support will be provided in a different way—and certainly, that is likely—but that the support that Welsh farmers need to secure a prosperous future is not unduly damaged.

The second important difference, as noted by Rhodri Glyn Thomas, is that between 80 and 90 per cent of farms in Wales depend on livestock farming rather than arable farming. In the past, the CAP was predominently aimed at assisting wheat and cereal farms rather than small livestock farms with mainly cattle and sheep.

Therefore, I hope that the Minister will accept that he has an important role in the negotiations and that he will be the first agriculture Minister in the history of Wales to be given the opportunity of conveying Wales’s viewpoint in discussions on this subject. I also hope that he accepts that this is a challenge for him. Farmers in Wales will be looking for his support.

I am aware that time is short and that other Members wish to speak, but I have one more point to make. We know that some people support the decoupling of payments and that others support their modulation. The Minister must assess, when the discussions are over, whether medium-sized and small farms in Wales have a prosperous future, be that in the livestock sector or the dairy sector. When the vote is called in the Council of Ministers, we hope that the farmers of Wales will be protected.

Cyfrannaf yn fyr i’r ddadl hon. Mae’n newid i beidio â siarad am y gwasanaeth iechyd ond yn hytrach am fater sydd o bryder allweddol i’m hetholwyr. Ni ellir gorbwysleisio pwysigrwydd canlyniadau diwygio’r PAC i ddyfodol y diwydiant ac i garfan gyfan o fywyd Cymru, a hefyd i ffyniant llawer o bobl sy’n byw yn etholaeth Brycheiniog a Maesyfed. Ni allwch hefyd danbrisio yr ofn a’r pryder mawr a deimlir gan ffermwyr yn yr ardal honno ynglŷn â’r posibilrwydd o newid: maent yn wirioneddol bryderus o beth allai ddigwydd i’w busnesau. Mae ffermwyr yn gyson wedi addasu i newid ac wedi ymateb i’r cyfundrefnau a gyflwynwyd gan Lywodraethau Prydain a pholisïau’r Comisiwn Ewropeaidd. Mentraf ddweud y byddant yn addasu ac yn newid eto, ond rhaid inni sicrhau ein bod yn ymladd drostynt a sicrhau bod cynigion adolygiad canol tymor PAC yn cynnal economi wledig fywiog gydag amaethyddiaeth wrth ei gwraidd. Weithiau pryderaf fod rhai o’m hetholwyr yn dadlau nad ellir gadael i newid ddigwydd. Ni ddylem gladdu ein pennau yn y tywod: rhaid inni fynd â’r frwydr hon at y sawl yn yr Undeb Ewropeaidd sy’n penderfynu ar y dyfodol. Rhaid inni hefyd sicrhau y rhoddir pob cyfle i Weinidog y Cynulliad sydd â’r cyfrifoldeb dros ddatblygu gwledig i ddylanwadu ar y llais unigol a gaiff ei glywed pan gawn ein cynrychioli ar sail y DU gyfan.

Cododd Glyn daliadau piler 2: rhannaf ei bryder. Yn hanesyddol, nid oes llawer wedi manteisio ar arian datblygu gwledig piler 2—dim diolch i lywodraethau Ceidwadol y gorffennol. Fodd bynnag, wrth ystyried trosglwyddo adnoddau i biler 2, rhaid inni sicrhau nad ydym yn cael ein clymu i mewn i’r taliadau hanesyddol isel hynny. Rhaid inni sicrhau ein bod yn derbyn ein cyfran deg. Rhaid inni hefyd ystyried sut y caiff yr arian hwnnw ei wario. Credaf bod angen ei wario mewn modd sy’n mynd i’r afael â rhai o anghenion y diwydiant amaeth, er fy mod yn deall y gallai fod yn anodd weithiau i wneud hynny mewn modd teg a chynhwysfawr.

Ar daliadau datgysylltiedig sengl, mae’r hanes sydd yn sail iddynt yn achosi pryder enfawr. Gofynnir llawer o gwestiynau ar hyn o bryd oherwydd aneglurder papur y comisiwn ar pa un a fydd dewis ynghylch y blynyddoedd y caiff y taliadau eu seilio arnynt neu a ddefnyddir un flwyddyn sengl ar draws y gymuned Ewropeaidd. O gofio’r anawsterau a brofwyd gan ffermwyr gyda BSE a chlwy’r traed a’r genau, mae’r flwyddyn a ddewisir ar gyfer seilio taliadau arni yn dyngedfennol i hyfywedd y diwydiant.

Pryderaf yn fawr hefyd am y diffyg gwybodaeth o ran y taliadau ar sail tir. Nid yw papur y comisiwn yn rhoi manylion am sut y caiff ei daliadau incwm sengl eu dosbarthu. Er enghraifft, a fydd 100 erw o dir pori yn denu’r un lefel o daliad â 100 hectar o dir mynydd agored? Mae daearyddiaeth a thopograffi Cymru yn golygu llawer o ffermydd wedi’u lleoli mewn ardaloedd llai ffafriol lle mae’r amodau yn aml yn anodd a heb fod yn gynhyrchiol. Mae’n hollbwysig bod hynny’n cael ei adlewyrchu yn y taliadau sy’n dod yn ôl i Gymru, a bydd yn hollbwysig i’m hetholwyr.

I gloi, o ran newydd-ddyfodiaid, mae’n bwysig ein bod yn sicrhau nad yw’r rhwystrau presennol i fynd i mewn i’r diwydiant yn parhau, neu’n gwaethygu hyd yn oed, drwy ddiwygiadau o dan y PAC. Carwn ymchwilio, er enghraifft, a fyddai’n bosibl gwneud un taliad i newydd–ddyfodiad heb iddo ef neu hi orfod talu rhent am y tir hwnnw yn seiliedig ar ei botensial i gael cymorth. Bydd rhai o’r materion hyn ynglŷn â newydd-ddyfodiaid ifanc ac, ar y pen arall, y cynlluniau ymddeol ar gyfer ffermwyr, yn dyngedfennol i ddyfodol hirdymor y diwydiant yn fy etholaeth i.

Dechreuaf ar y diwedd: mae cwestiwn y taliadau hanesyddol yn poeni pawb ohonom. Mae hynny’n ymwneud ag un o bwyntiau Mick. Nid yw’r manylion gennym eto, ond os derbyniwn ddyddiad sydd y tu hwnt i’r cynigion presennol, mae’n bosibl y cawn ein niweidio gan gamau ar hap rhai o’n haelod-wladwriaethau. Ni all y sylfaen hanesyddol, felly, fod ar ôl 2002, neu byddwn yn dioddef am y rheswm hwnnw. Mae Ieuan yn iawn i ddweud ein bod yn chwilio am ddyfodol cynaliadwy ar gyfer ffermio. Mae maint y fferm Gymreig yn fwy o lawer na maint cyfartalog ffermydd yn yr Undeb Ewropeaidd. Cawn anhawster i ymdrin ag aelod-wladwriaethau eraill ar y mater hwn. Ar fater da byw yn erbyn tir âr, mae tir âr eisoes wedi’i ddatgysylltu i bob pwrpas.

Cytunaf â dehongliad Cynog o welliant 1, a gyflwynir gan y Ceidwadwyr. Fodd bynnag daw’r premiwm llaeth a’r amlen genedlaethol i rym yn 2005, a bydd yn darparu cymorth uniongyrchol i ffermwyr ar yr adeg honno. Mae llawer o’r hyn a gododd Mick yn fanylion pwysig, y gobeithiwn eu cael o’r testunau, ond lefel orfodol o fodiwleiddio yw’r perygl mwyaf i arian cyfatebol a bydd rhaid imi ymladd ar hynny. Diolchaf i Glyn am ei gefnogaeth.

Bydd datgysylltu yn cynorthwyo tegwch mewn masnachu byd-eang, Lynne, ac yn ein cynorthwyo ni oll i gwrdd â’n rhwymedigaethau rhyngwladol. Fodd bynnag, mae ffermio yn hollbwysig i les economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cymunedau gwledig Cymru. Mae Rhodri Glyn Thomas yn gofyn am fanylion nad ydynt ar gael eto, a chwyd bwyntiau yr wyf eisoes wedi eu hateb, felly nid oes dim newydd i’w ychwanegu. Dywedaf wrth Peter Rogers—Peter annwyl—fod £23 miliwn wedi’i dalu neithiwr, a £23 miliwn arall heddiw. Dyna 4,000 o daliadau wedi eu gwneud i ffermwyr ddoe a 4,000 heddiw. Gobeithio, Peter, y gwnewch ddiolch i holl staff a swyddogion y Cynulliad a weithiodd oramser, dros nos a thros y penwythnos i sicrhau bod y taliadau hynny’n cael eu gwneud o fewn yr amser hwnnw. Diolch i staff y Cynulliad, gwnaed 8,000 o daliadau gwerth £46 miliwn.

Cynigir y gwelliannau’n ffurfiol.