This proposal is taken, almost word for word, from clause 15, section 4 of the partnership agreement that sets out the coalition Government’s programme.

It is important to emphasise that in proposing this motion, Plaid Cymru was not trying to be clever, set a trap or embarrass the Government. Neither was it our intention to create further rifts and tensions between the Assembly Government and the Wales Office—that is happening without Plaid Cymru’s help.

We propose this motion in a spirit of support for the partnership’s statement on the need for European funding and full match funding over and above the Barnett formula in the comprehensive spending review, which is currently being discussed, and will be announced in July.

In 2000, all parties welcomed the fact that we had received European funding in addition to the Barnett funds for the first time: £421 million. For the first time, Wales received most of the European funding that the Commission had allocated to us, and that was a great victory at the time—

A wnewch ymuno â mi wrth longyfarch y Llywodraeth Lafur ar sicrhau arian Amcan 1 i Gymru?

We welcome the fact that we have Objective 1 in Wales, but that is as a result of pressure from Plaid Cymru over the years for structural funds to reflect the needs and—unfortunately—the poverty of Welsh communities.

For the first time—and this is to be welcomed—Wales received most of the money that the European Commission provided for us. I acknowledge that that was a victory for this Government. However, it reflected the injustice of the years since the end of the 1980s when little of the European money that was allegedly flowing into Wales under Objective 2 and 5 and so on, was given to us. It is no wonder that these programmes had little positive impact on the Welsh economy.

The Assembly did not receive match funding for Objective 1 over and above the Barnett formula in the 2000 comprehensive spending review, and, therefore, match funding for Objective 1 has come from internal Assembly budgets, and the rest of Wales’s public sector. Although this is now taking money from the Assembly’s core budgets, with Objective 1 about to move to its highest spending profile, without match funding additional to the block, the future effect on the Assembly’s core budgets will be significant.

Pa rannau eraill o’r Deyrnas Unedig a dderbyniodd gyllid cyfatebol?

in Welsh I am not here to argue the case for other regions of the United Kingdom. The important task for us is to ensure that Wales—and I can only speak for Wales—receives European funding as well as domestic match funding from the member state Government.

in Welsh That is why Plaid Cymru welcomes clause 15 of the partnership agreement. I draw Brian Gibbons’s attention to that. It is clearly stated that the structural funds should not be spent at the expense of the Assembly’s core budgets, nor the core budgets of any departments in English regions. The United Kingdom Government should provide the European money and the match funding for the second part of the structural funds programme, at the end of its current spending plans in 2003. Therefore, now is the time, as the Minister for Finance, Local Government and Communities discusses the comprehensive spending review with the Secretary of State, for the Assembly to clearly state its expectations of the review in July.

yn Saesneg Dyna pam yr wyf yn gresynu’n fawr at ymagwedd y Llywodraeth at ein cynnig a’n dadl. Mae’n dymuno dileu ein cynnig ac ailddatgan y cytundeb partneriaeth, gan honni bod digon o gyllid cyfatebol Ewropeaidd a sector cyhoeddus ar hyn o bryd. Wrth gynnig gwelliant o’r fath, disgwyliaf i’r Gweinidog roi ar y cofnod y bydd yn disgwyl i Drysorlys y DU ddarparu, yn y cylch gwariant nesaf, ddigon o gyllid Ewropeaidd a chyllid cyfatebol i osgoi dihysbyddu cyllidebau craidd y Cynulliad. Telir cyllid cyfatebol ar hyn o bryd o’r gyllideb graidd, felly, ni allwn gefnogi’r gwelliant a gyflwynwyd gan y gynghrair Lafur/Democratiaid Rhyddfrydol. Er na ddylwn gael fy synnu’n ormodol gan welliant Carwyn Jones, mae dadleuon y Democratiaid Rhyddfrydol yn destun rhyfeddod imi bob amser. A hwythau’n gymaint o gefnogwyr ychydig yn ôl i gyllid Ewropeaidd a chyllid cyfatebol ar ben bloc Barnett, maent bellach yn ymbalfalu’n anobeithiol am ddadl gredadwy i gyfiawnhau pleidleisio yn erbyn eu cytundeb partneriaeth eu hunain heddiw.

yn Saesneg Dyma eu hymgais hwy i’w gyfiawnhau, a gymerwyd o ddatganiad y Democratiaid Rhyddfrydol i’r wasg yr wythnos hon:

yn Saesneg ‘Mae’r hyn y maent yn ei awgrymu’n berffaith gywir. Dyna pam y mae yn y cytundeb partneriaeth a dyna pam yr ydym eisoes yn ei wneud. Oherwydd hynny, byddwn yn pleidleisio yn erbyn eu cynnig hen ffasiwn.’

yn Saesneg Rhesymeg y Democratiaid Rhyddfrydol yw ‘Mae’n iawn, felly pleidleisiwn yn ei erbyn.’ Maent yn honni ei fod yn hen ffasiwn; ond mae’r cynnig yn cyfeirio mewn gwirionedd at gyfnod yr adolygiad nesaf o wariant ar gyfer 2003. Mae’r cynlluniau gwario’n cael eu negodi a’u cwblhau ar hyn o bryd cyn y cyhoeddiad yng Ngorffennaf. Felly mae’r cynnig hwn yn gyfoes. Os credwch ynddo, pleidleisiwch drosto.

yn Saesneg Byddwn yn cefnogi gwelliannau 2 a 3 yn enw Jonathan Morgan. Mae gwelliant 2 yn fater o gofnod hanesyddol, mewn gwirionedd. Yn wahanol i’r Democratiaid Rhyddfrydol, os yw’n iawn, pleidleisiwn drosto. Mae gwelliant 3 yn mynd â ni i faes gweithredu, a chytunwn fod y sectorau gwirfoddol a busnes yn troi fwyfwy oddi wrth Amcan 1 oherwydd y baich biwrocrataidd gormodol.

in Welsh How much funding, therefore, would meet the demand for European funding and match funding without forcing us to withdraw funding from health and education from 2003 onwards? Assuming that we wish to spend Objective 1 funding consistently from now to the end of the programme and avoid decommitting funding after two years, then it is likely that about £190 million of European funding per annum will be needed for the next period, with approximately £20 million of that coming from within Barnett in the comprehensive spending review, and about £170 from elsewhere. Over the same period, about £160 million in match funding will also be required from the public sector. Some £60 million of this is already in the system—in Pathway to Prosperity and so on—so we need £100 million in match funding. Where will this money be found? It will either come from the Treasury, in addition to the Barnett block, or from core National Assembly budgets. Finding £100 million without considerably damaging and depriving some of our public services would be no joke. The request is simple—if we are to avoid taking money from health or education in Wales, in order to make full use of Objective 1 funding, Gordon Brown must announce in July that Wales is to receive £270 million per annum over and above Barnett: £170 million in European funding, and £100 million in additional match funding.

Rhaid ichi gytuno bod cyllideb y Cynulliad wedi cynyddu’n aruthrol dan y Llywodraeth Lafur hon, i ymron i £11 biliwn. Mae hynny’n ein galluogi i fuddsoddi mewn gwasanaethau cyhoeddus mewn ystyr hanesyddol. Onid yw’n wir, pe bai’r Llywodraeth Lafur yn cyflwyno cwrw am ddim, byddai Plaid Cymru’n cwyno bod y bar yn orlawn?

yn Saesneg Nac ydyw.

in Welsh I have already welcomed the fact that we received the European funding, for the first time in 2000, and I hope that you will acknowledge that as a considerable step forward. I am now asking that we receive the match funding too. To be deprived of a sum of £100 million per annum would place great strain on our core budgets. It would put us at a disadvantage compared to other regions of the United Kingdom that do not have as many Objective 1 areas.

in Welsh According to our analysis, the figures are simple—£170 million of European funding and £100 million of match funding per annum in addition to Barnett. The ideology and the principle are also simple. The European Union has a policy of redistributing resources to the regions. Wales benefits at the moment because of our comparative poverty and we have received European funding since 2000.

in Welsh The structural funds constitute an agreement between the European Union and the member state, and the member state has a responsibility to match the European Union’s funding. In the spirit of redistributing resources to deprived regions, we ask the United Kingdom Government to ensure match funding in addition to the Assembly’s core budgets, rather than at their expense.

in Welsh Gordon Brown is visiting Wales today, and will make a speech on social justice. Sixty-five per cent of Wales’s population lives in some of the poorest areas of the European Union. Those individuals and communities deserve to see the UK Government and the European Union take a serious approach to eliminating poverty and creating real economic opportunities for the future.

Cynigiaf welliant 3. Ar ddiwedd y cynnig ychwanegu pwynt newydd:

Croesawaf y ddadl hon, gan mai hwn yw’r tro cyntaf inni gael cyfle i drafod ail ran y cyllid strwythurol, yn enwedig Amcan 1. Yng nghanol dryswch y ddadl ar yr adolygiad cynhwysfawr o wariant diwethaf, mae’n werth tynnu sylw at y ffaith na dderbyniodd Cymru unrhyw gyllid cyfatebol ar ben grant bloc Barnett, a dyna pam inni gyflwyno gwelliant 2 fel mater o gofnod i egluro’r mater ar gyfer yr Aelodau a’r gwylwyr allanol. O ganlyniad, mae’n deg honni bod cyllid wedi’i ddargyfeirio o flaenoriaethau gwario eraill.

Ymdriniaf ag ymyriad cynharach Brian Gibbons yn ystod araith Elin Jones. Gofynnodd pa ranbarthau eraill yn y DU a gafodd gyllid cyfatebol. Mae hwnnw’n gwestiwn gwirion, gan ei bod yn amlwg bod y trefniadau cyllidol rhwng Cymru a San Steffan yn gwbl wahanol i’r rhai rhwng San Steffan a Glannau Mersi. Rhaid inni sefyll dros economi Cymru, fel y mae pobl Glannau Mersi’n sefyll dros eu heconomi hwy, yr wyf yn siŵr. Nid yw’r cwestiwn yn codi hyd yn oed. Daw arian yr adolygiad o wariant cyhoeddus a’r cyllid cyfatebol o gyllideb San Steffan, nid o’n grant bloc penodedig.

Onid yw’n wir bod rhanbarthau Lloegr yn genfigennus o sefyllfa Cymru a’r modd y gallwn gefnogi Amcan 1? Byddent yn rhoi’r byd am gael gwneud yn eu rhanbarthau hwy yr hyn y llwyddwn ei gyflawni yng Nghymru, fel y dangosodd adroddiad y Pwyllgor Materion Cymreig yn eglur. Mae’r arian Amcan 1 yn cefnogi ein hamcanion craidd, felly nid yw’r cyllid cyfatebol yn cyflawni’r rhaglen graidd. Mae’n berffaith syml, Watson.

Yr oedd rhanbarthau Lloegr yn genfigennus o’r sbin a gâi ei hyrwyddo gan y weinyddiaeth, a honnai fod Cymru wedi cael bargen dda. Ni chafodd Cymru fargen dda y tro diwethaf. Ymhelaethaf ar hynny’n ddiweddarach.

Talaf deyrnged i Phil Williams oherwydd y data a ddarparodd i’r Pwyllgor Datblygu Economaidd, a roddodd ddadansoddiad o batrymau gwario mewn modd syml—neu mor syml ag y gellid—er gwaethaf bwriad amlwg y weinyddiaeth i daenu niwl rhag i’r ffigurau cyllido fod yn eglur ac yn dryloyw. Hynny sydd wedi arwain at y dryswch rhwng y gwario yn rhanbarthau Lloegr a’n setliad ariannol ni.

Y cwbl a dderbyniwyd oedd cyfran o’r arian Ewropeaidd a oedd yn eiddo priodol i ni yn y lle cyntaf os oeddem i fanteisio ar y cronfeydd strwythurol neu os oeddem i dderbyn unrhyw arian o Ewrop. Mae’r ddadl hon yn caniatáu inni alw am yr holl arian Ewropeaidd, yn ogystal â’r cyllid cyfatebol sydd ei angen. Rhoddwyd cymaint o bwys ar y mater hwn yn ystod dyddiau cynnar y Cynulliad fel bod Plaid Cymru, y Rhyddfrydwyr a Phlaid Geidwadol Cymru’n awyddus i gydweithio er mwyn Cymru ac economi Cymru. Mae’r digwyddiadau’n siarad drostynt eu hunain, ond pa rôl y bydd y Rhyddfrydwyr yn ei chwarae y tro hwn? Er clod i’r Rhyddfrydwyr, y tro diwethaf, yr oedd eu dadl yn un egwyddorol. Gadewch inni obeithio y byddant yn arddel eu hegwyddorion y tro hwn. Credaf mai dyma’r tro cyntaf imi edrych ymlaen at gyfraniad gan Ddemocrat Rhyddfrydol, a fydd, gobeithiaf, yn egluro safbwynt y blaid ar y mater ac yn datrys y dryswch a achoswyd gan ei datganiad i’r wasg. Efallai mai eu bwriad yw creu niwl o ddryswch eto ynghylch eu sefyllfa fel y gallant fod yn bopeth i bawb.

Mae’r achos dros y cynnig heddiw yn gryfach nag yr oedd ddwy neu dair blynedd yn ôl hyd yn oed. Gobeithiaf y bydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn tynnu sylw at y pwynt hwnnw yn eu hymateb, gan fod Cymru’n dlotach o’i chymharu â gweddill y Deyrnas Unedig, mae diweithdra wedi dechrau codi eto, mae cynnydd trawiadol yn y cyfraddau anweithgarwch ac mae’r allbwn a’r cynhyrchu yn disgyn ar y gyfradd frawychus o 7.3 y cant, o’i chymharu â 2.2 y cant yn Lloegr. Mae’r rhagolwg economaidd yn ddigalon. Rhaid inni ailgysylltu’r gwahanol sectorau ag Amcan 1. Os yw Amcan 1 i roi inni’r ffyniant tymor hir a fynnwn ag y mae arnom ei angen, rhaid inni gynnwys y sector preifat yng Nghymru. Mae’n llai na’r sector preifat yn Lloegr ac, mewn cyferbyniad â’r dosbarthu ar arian sector cyhoeddus i wahanol gyrff, mae’n creu cyfoeth gwirioneddol. Mae nifer yr hwyluswyr yn rhy fach o lawer ac mae’r fiwrocratiaeth a’r broses ymgeisio’n rhy helaeth o lawer. Mae’n deg dweud mai’r unig swyddi gwirioneddol y mae Amcan 1 wedi’u creu yw’r rhai i fiwrocratiaid yn Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru.

Byddwn yn cefnogi gwelliant 1, ond nid y cynnig fel y mae. Gresynaf bod rhai yn y Siambr hon yn ceisio cymryd y clod ar gam am gynnwys y cytundeb partneriaeth, ac mae hynny’n profi y gallwch dwyllo rhywrai rywfaint o’r amser, ond y gallwch dwyllo Plaid Cymru drwy’r amser.

Trof at y mater pwysig sydd yn y cynnig hwn, a geir, wrth gwrs, yn y cytundeb partneriaeth. Mae sawl sylwebydd yn credu mai rhoi statws Amcan 1 oedd y digwyddiad gwleidyddol pwysicaf o bosibl yng Nghymru ers datganoli. Byddai eraill yn anghytuno â hynny. Efallai y byddai’n werth inni ystyried yr adolygiad cynhwysfawr o wariant diwethaf a’r £421 miliwn ychwanegol ar ben Barnett a roddwyd i Gymru gan y Trysorlys yn bwysicach na hynny, nid yn unig am ei fod yn caniatáu i adnoddau a manteision ychwanegol statws Amcan 1 ddod i Gymru, ond am fod cynsail bwysig wedi’i gosod. Yr wyf yn atgoffa’r Aelodau bod y cytundeb partneriaeth yn adlewyrchu’r broses ar gyfer yr adolygiad cynhwysfawr o wariant nesaf, gan nad oedd y cytundeb yn bod yn ystod yr adolygiad diwethaf. Yr oedd yn gynsail bwysig, oherwydd datgelwyd annigonolrwydd Barnett fel modd i ddarparu trosglwyddiadau cyllidol mewn gwladwriaeth Brydeinig sy’n fwyfwy soffistigedig a datganoledig ac eto’n anghyfartal.

Edrychwch ar yr hyn a ddigwyddodd ers hynny: bythefnos yn ôl, mewn datganiad nad oedd wedi’i werthfawrogi’n eang iawn o ran ei effaith ar Gymru, cyhoeddodd y Prif Weinidog a Changhellor y Trysorlys adnoddau ychwanegol i Ogledd Iwerddon, gan gynnwys trosglwyddo asedau cyfalaf, a benthyca ffafriol o fenthyciadau llog isel o £200 miliwn ar gyfer y blaenoriaethau nesaf, a’r pŵer i fenthyca biliynau o bunnoedd yn y dyfodol yn ogystal â’r grant bloc. Mae’n amlwg bod yr amgylchiadau yng Ngogledd Iwerddon yn cyfiawnhau triniaeth gydymdeimladol er mwyn hwyluso datblygu. Er hynny, yr oedd y cyhoeddiad hwnnw’n ddadlennol, ac yn dystiolaeth bellach bod Barnett yn methu â darparu ar gyfer anghenion Gogledd Iwerddon. Yr wythnos diwethaf, gwelsom ddatgelu cynlluniau’r Llywodraeth ar gyfer datganoli i ranbarthau Lloegr, gyda mwy o bwerau amrywio treth na’r hyn sydd gan Gymru. Beth bynnag fydd gallu cynulliadau rhanbarthol Lloegr i godi eu cyllid eu hunain, bydd eu creu’n lladd fformiwla Barnett yn derfynol. A allwch ddychmygu, er enghraifft, Peter Mandelson, Prif Weinidog tybiadol yng nghynulliad gogledd-ddwyrain Lloegr, yn peidio â lobïo’i gymdogion, y Meistri Blair a Byers, ynghylch annhegwch system sy’n methu â chydnabod tlodi’i ranbarth?

Yr ydych newydd gyflwyno dadl dda dros adolygu fformiwla Barnett. Felly, pam nad ydych yn cefnogi ein cynnig sy’n galw am adolygiad o fformiwla Barnett?

Mae safbwynt y Democratiaid Rhyddfrydol ar ddiwygio fformiwla Barnett ar glawr yn ein maniffesto ar gyfer etholiad cyffredinol diwethaf y DU. Gwnaethom arddel y polisi hwnnw ac felly yr ydym yn ei gefnogi. Lle Plaid Cymru yw lledaenu’i pholisïau hi ac i ninnau ledaenu’n rhai ni. Gwnewch chi’ch gwaith eich hun. Fe’i rhoesom yn ein maniffesto ni; ni oedd unig blaid y DU i wneud hynny.

Fodd bynnag, rhaid inni gydnabod—

Ni wnaf dderbyn ymyriad eto.

Mae’r coctel o newidiadau cyfansoddiadol, democrataidd a demograffig diweddar yn golygu y bydd yn rhaid disodli fformiwla Barnett. Ni fydd modd osgoi’r mater hwn.

Fe ildiaf ymhen eiliad.

Mae’n well inni bwyso dros fframwaith gwariant cyhoeddus rhanbarthol newydd yn y DU, ar sail angen, yn hytrach na disgwyl i rywbeth arall gael ei orfodi arnom. Dylai’r fframwaith hwnnw ystyried angen a dosbarthiad rhanbarthol gwariant cyhoeddus a hawliau’r holl gyrff datganoledig i godi eu cyllid eu hunain, gan gynnwys yr hawliau i fenthyca. Ar hyn o bryd pos jig-so o setliad cyfansoddiadol sydd gennym yng Nghymru. Mae pwerau amrywio trethi gan yr holl gyrff datganoledig ym Mhrydain, heblaw am Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae’r darnau hynny’n ffitio i’w gilydd yn anfoddhaol ar hyn o bryd. Dyna pam yr wyf yn cytuno ag adroddiad Pwyllgor Dethol Tŷ’r Cyffredin ar Faterion Cymreig bod y ddadl dros setliad tebyg o ran yr adolygiad cynhwysfawr o wariant cyn gryfed o leiaf ag yr oedd yn 2000. Mae hynny’n arbennig o ddefnyddiol pan yw rhywun yn ystyried y bydd cyfradd gwariant ac ymrwymiad y rhaglen yn cyflymu yn ystod 2003-04 a 2005-06.

Derbyniaf ymyriad Nick yn gyntaf, ac wedyn un Alun.

Pam dim ond saith aelod o feinciau’r Llywodraeth sydd yma i wrando ar ei anerchiad allweddol ar agweddau ar wario yng Ngogledd Iwerddon a gogledd-ddwyrain Lloegr? Pwynt mwy perthnasol yw ei bod yn destun gofid bod ei safbwynt ar gyllid Amcan 1 wedi newid, i bob golwg, oherwydd digwyddiad ar ôl sefydlu’r Llywodraeth bartneriaeth a chynnig dau le yn y Cabinet i’r Democratiaid Rhyddfrydol. Onid hynny yw’r gwir reswm dros y gwahaniaeth rhwng eich safwynt blaenorol a’r un presennol?

Dywedais y byddwn yn derbyn ymyriad Alun Cairns ar ôl un Nick Bourne.

Ni dderbyniaf ymyriad Alun yn awr os credwch nad oes gennyf ddigon o amser. [AELODAU CYNULLIAD: ‘O’] Penderfyniad y Dirprwy Lywydd ydyw, nid fy un i.

Y mater dan sylw yw bod y cytundeb partneriaeth yn rhoi ar ddeall y byddwn yn ceisio’r tair eitem a nodir yn eglur yn y cytundeb hwnnw. Ni fu newid yn hynny a bydd yn dal i fod yn wir am yr adolygiad cynhwysfawr o wariant nesaf a dyna’n union y mae’r ymrwymiad yn ei ddweud. Dylem groesawu’r ffaith bod Amcan 1 ar y trywydd iawn yn awr. Mae dros 500 o brosiectau, gyda dros £300 miliwn o grantiau.

Yr wyf yn ddiolchgar bod Plaid Cymru’n cefnogi’r cytundeb partneriaeth bellach. Efallai y dylai eu cynnig fod wedi dweud, ‘Yr ydym yn cefnogi’r cytundeb partneriaeth yn ei gynnig.’ Cyfansoddwyd cynnig Plaid Cymru o ddarnau o’r cytundeb partneriaeth. Ai polisi torri a phastio gan blaid torri a phastio yw hwn neu dröedigaeth ar y ffordd i Ddamascus? A welodd Dafydd y goleuni ar y ffordd i Ddinas Dinlle? Mae’n iawn inni gael gwybod.

Nid wyf yn ymddiheuro am roi gwers mathemateg, hyd yn oed ar fore Iau. Os ydym am gael rhagor o fusnesau bach a chanolig eu maint, os ydym am fynd i’r afael ag amddifadedd a hybu’r economi wledig, rhaid inni gael y symiau’n iawn. Mae’r symiau hynny’n syml: dim ond adio a thynnu. Mae’r holl ffigurau ar gael i’r cyhoedd, felly gall yr holl Aelodau wneud y symiau a dylent eu cael yn iawn. Os ydych am roi’ch atebion i mewn erbyn 4.00 p.m., trefnaf iddynt gael eu marcio.

Mae’r grant Ewropeaidd i brosiectau wedi’i bennu a’i osod yn y cytundeb rhwng y Cynulliad Cenedlaethol a’r Undeb Ewropeaidd. Os adiwn y cyfanswm am Amcanion 1, 2 a 3, y cynllun datblygu gwledig a’r pedair menter gymunedol, dylem gael grantiau cymeradwyedig o £209 miliwn am 2000, £204 miliwn y llynedd a £199 miliwn eleni. Ar hyn o bryd yr ydym ychydig ar ei hôl hi, ond yr ydym yn cau’r bwlch. Fodd bynnag, nid hwnnw yw’r pwynt hollbwysig. Nid yw Ewrop yn fanwl ynghylch yr amserlen ar gyfer cymeradwyo grantiau, ond mae’n fanwl ynghylch yr amserlen ar gyfer eu gwario. Felly, rhaid defnyddio’r £209 miliwn a amserlennwyd i’w cymeradwyo yn 2000 erbyn Rhagfyr eleni. Rhaid defnyddio £204 miliwn arall, y dylem fod wedi’u cymeradwyo y llynedd, erbyn 2003—

Yr wyf yn siŵr bod Phil wrth ei fodd o ddarllen yn adroddiad y Pwyllgor ar Faterion Cymreig bod Cymru yn y safle cyntaf, o blith y pedwar rhanbarth yn y Deyrnas Unedig, o ran rhwymo ac yn ail o ran gwario. Yr wyf yn siŵr y byddai’n ein llongyfarch am ein bod yn gwneud cystal.

Yr wyf yn siŵr eich bod wedi edrych ar y record gymaradwy yn y ddwy wlad yr ydym wedi’u hastudio, sef Sweden a’r Almaen. Mae ein cymharu â rhanbarthau eraill yn y DU yn debyg i gymharu safleoedd ar waelod y bedwaredd adran.

Mae arian nas gwarir o fewn yr amser a ganiateir yn cael ei ddadrwymo; fe’i dychwelir. Mae Brwsel yn cyfeirio’n swyddogol at hyn fel ‘cywilydd dadrwymo’. Mae’r bygythiad yn un gwirioneddol. Mae bron yn sicr bellach y caiff degau o filiynau o bunnoedd o raglen Ewropeaidd 1994-99 eu dadrwymo yn ystod y flwyddyn nesaf. Bai Llywodraeth y Cynulliad yw hynny. Yn wahanol i’r £100 miliwn yr honnwyd ei fod wedi’i ddychwelyd i’r Trysorlys gan John Redwood, ond a achubwyd, yn ôl pob sôn, drwy gyfrifyddu arbennig, fe gollir yr arian Ewropeaidd am byth. Dyna pam y mae symiau’n bwysig. Maent yn dangos, os na chynyddwn y gwariant yn awr, y bydd yn rhy hwyr i gau’r bwlch ymhen dwy flynedd.

Felly, ym mhle y mae’r problemau? Yr oedd dwy linell gyllideb yn Amcan 1 yn peri pryder yn y cyfarfod diwethaf o Bwyllgor Monitro Amcan 1. Yn gyntaf, yn ôl yr amserlen, dim ond 40 y cant o’r gyllideb ar gyfer adfywio cymunedol a oedd wedi’i rwymo. Yr oedd yr adroddiad a gawsom yn dweud bod prinder cyllid cyfatebol yn broblem fawr yn y cymunedau difreintiedig. Mae grantiau Ewropeaidd ar gael, ond rhaid inni sicrhau cyllid cyfatebol digonol. Os byddwn yn cynyddu lefel y grantiau i osgoi dadrwymo’r arian ar gyfer adfywio cymunedol, bydd yn rhaid inni gynyddu lefel y cyllid cyfatebol sydd ar gael o gyllideb y Cynulliad.

Yr ail linell gyllideb a barai bryder i’r pwyllgor monitro oedd un y bartneriaeth seilwaith lle nad oedd ond 4 y cant o’r cyfanswm a amserlennwyd wedi’i rwymo. Mae hynny’n anfaddeuol. Ymron i ddwy flynedd yn ôl, tynnodd Plaid Cymru sylw at y ffaith nad oedd partneriaeth ranbarthol ar gyfer y seilwaith ynni, technoleg gwybodaeth neu drafnidiaeth. Dro ar ôl tro, gwnaethom dynnu sylw at y bwlch hwnnw, ond nid oedd partneriaeth seilwaith yn llawn weithredol tan fis Tachwedd diwethaf. Aflerwch y Llywodraeth oedd hynny. Mae’n anonest i’r Llywodraeth honni’n awr fod y bartneriaeth wedi’i gohirio i sicrhau bod cynllun gweithredu priodol i wario’r arian wedi’i ddatblygu oherwydd ni ddechreuodd y gwaith ar y cynllun gweithredu nes oedd y bartneriaeth ar waith. Hurt yw rhoi grantiau mawr i fusnes i hybu’r defnydd o’r rhyngrwyd heb fuddsoddi yn y seilwaith band llydan. Unwaith eto, bydd arnom angen hwb mawr mewn gwariant neu byddwn yn colli’r cyfle. Gobeithiaf y bydd y Llywodraeth yn gwrando’r tro hwn.

Yn olaf, a dyma lle y daw’r symiau i mewn, rhaid inni ddisgwyl cynnydd mawr yn y gwario ar grantiau Ewropeaidd ac yng nghyllid cyfatebol y sector cyhoeddus. Yr wyf yn falch o weld Edwina yma; mae’n drueni bod y Gweinidog dros Ddatblygu Economaidd blaenorol wedi ymadael. Gobeithiaf ei fod yn gwrando a gobeithiaf fod y Llywodraeth yn ymladd nerth deng ewin i sicrhau y caiff swm digonol ei ddyrannu ar ben fformiwla Barnett neu, fel arall, ar ôl 2003 bydd y Llywodraeth—dan arweiniad Plaid Cymru, mae’n debyg—mewn trafferthion.

Mae’n ddiddorol imi weld cynghrair rhwng y Ceidwadwyr a Plaid Cymru, unwaith eto, ar gyfer y ddadl hon. Deallaf pam y mae Plaid Cymru bob amser yn gorfod lladd ar rywbeth a fu mor llwyddiannus oherwydd hwnnw fydd un o’i nodweddion gwannaf bob amser. Llywodraeth Lafur y DU a sicrhaodd Amcan 1 i’r Gorllewin a’r Cymoedd yn 1999, ac mae Plaid Cymru wedi methu â chydnabod hynny lawer gwaith. Ni ddylai byth anghofio hynny.

Credais i fod Cymru’n gymwys ar gyfer Amcan 1 am fod ganddi lai na 75 y cant o’r cynnyrch mewnwladol crynswth cyfartalog Ewropeaidd. A ydych yn cymryd y clod dros lywodraethau Llafur y saith degau a’r wyth degau a’r llywodraethau Ceidwadol o 1979 ymlaen am greu economi yn y Gorllewin a hen gymoedd diwydiannol y De, a arweiniodd at y tlodi a’n gwnaeth yn gymwys ar gyfer Amcan 1?

Mae hynny mor amherthnasol ag y mae’n swnio. Ystyriwch y 18 mlynedd o lywodraethau Ceidwadol—beth a wnaethant drosom ni erioed? Gallaf ddweud mai’r ateb yw ‘dim’. Dyna pam na allwch sefyll yno a gwneud sylwadau am ddull y Llywodraeth Lafur o drin Amcan 1.

A ydych yn derbyn bod Cymru’n dlotach yn awr nag yr oedd bum mlynedd yn ôl o’i chymharu â Lloegr?

Os yw Cymru’n dlotach yn awr, mae’n sicr bod a wnelo hynny rywbeth â’r 18 mlynedd o reolaeth Geidwadol—

Yr hen stori honno.

Ie, oherwydd y blaid a sicrhaodd Amcan 1 sydd hefyd wedi sicrhau cyfraddau llog is, y cyfraddau morgais a diweithdra isaf ers blynyddoedd, a’r isafswm cyflog. Ni allwch ladd ar hynny. Yn gyffredinol, nid yw Cymru wedi’i chael gystal ers amser maith. Mae pethau’n newid, a dyna pam mai’r adolygiad cynhwysfawr o wariant yw’r ffordd ymlaen o ran ariannu gan nad oes neb—[Torri ar draws.]

Onid yw’n wir bod yr wrthblaid Lafur, yn ystod oes aur rheolaeth y Ceidwadwyr, wedi galw am i’r wlad dynnu allan o’r Undeb Ewropeaidd a gwladoli pob diwydiant. A ydych yn dal i gefnogi’r polisïau hynny ac, os nad ydych, a ydych yn cytuno ei fod yn beth da bod Llywodraeth Geidwadol bryd hynny?

Ni fyddwn byth yn credu y gallai Llywodraeth Geidwadol gynrychioli dim sy’n dda i neb yng Nghymru neu Brydain. Un o ffeithiau bywyd yw hynny. Mae’n amlwg na wnaeth Aelodau Plaid Cymru weiddi ar eich traws am eich bod mewn cynghrair â hwy heddiw. Fe ddylent fod wedi gweiddi ar eich traws.

Mae rhai anawsterau ynghylch dull gweithredu Amcan 1. Fodd bynnag, nid yw’n ddarlun hollol ddu. Mae’n llwyddo at ei gilydd ac fe’i gwelaf yn gweithio ar lawr gwlad. Nid ydym am i’n llais gael ei foddi gan Blaid Cymru yn proffwydo gwae. Mae’n gweithio’n dda a gwnaethom sicrhau’r cyllid. Cofiaf yr achlysur tyngedfennol pan aberthwyd dyn da o’r enw Alun Michael a phan oedd y chwant am waed ar ei waethaf yma. Naw mis wedyn, penodwyd y Cymrawd German yn Weinidog dros Ddatblygu Economaidd ac fe gododd ar ei draed a dweud nad oedd problem ynghylch Amcan 1, ein bod wedi’i ddatrys a’i fod yn llwyddiant. Ac eto, ef oedd un o’r rhai a fwriodd gyllell i gefn Alun Michael. Ni wnaf byth anghofio hynny, a dyna pam yr wyf yn eich atgoffa y bore yma—

Beth am aelodau’ch plaid eich hun?

Peidiwch â phoeni am fy mhlaid fy hun. Yr wyf yn gwybod pwy a blannodd y gyllell y diwrnod hwnnw. Edrychwch ar y pleidleisiau i weld pwy a’i gwnaeth. Yr ydym ni i gyd yn cofio.

Yr ydym yn gweithio ar ran cymunedau difreintiedig i wneud gwahaniaeth drwy Amcan 1. Llafur a roddodd y cyfle hwnnw i ni. Yr wyf yn sicr y bydd Gordon Brown yn rhoi setliad rhagorol i ni yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant. Mae’n sicr o ddod i ni ac felly y dylai fod gan fod Llywodraeth y Cynulliad a Llywodraeth Lafur y DU wedi ymrwymo iddo.

Talaf deyrnged i Christine Chapman, sy’n gweithio’n galed fel Cadeirydd y Pwyllgor Monitro Rhaglen Amcan 1 ac yr wyf yn ei pharchu. Talaf deyrnged hefyd i’r rhai yn y maes, sy’n rhedeg partneriaethau lleol. Ar lawer ystyr, nid yw’r hyn a ddywedwn yma mor berthnasol â hynny. Dylem dalu teyrnged i’r rhai sydd wrth y gwaith, sy’n gweithio mor galed yn y partneriaethau hyn o’u gwirfodd er budd eu cymuned. Diolchaf iddynt a gobeithiaf y bydd y Gweinidog yn sôn amdanynt yn ddiweddarach.

Gwelais rai o brosiectau rhanbarthol partneriaeth Blaenau Gwent, yr wyf fi’n aelod ohoni. Rhaid inni gael ein hysbysu amdanynt; er nad wyf yn eistedd ar y pwyllgor monitro, yr wyf yn gweld y dogfennau. Rhaid imi gwestiynu pa mor ddilys y maent i rai ardaloedd. Mae llawer o’r prosiectau rhanbarthol aiff drwodd ar gyfer ymgynghori—ac mae’r broses yn dryloyw ac yn enghraifft o ddemocratiaeth ar ei gorau—yn cynnwys cynlluniau mawr gwerth miliynau o bunnoedd. Fodd bynnag, beth y mae hynny’n ei olygu i Flaenau Gwent? ‘Gwael’ neu efallai ‘ychydig iawn’ yw’r blwch ticio ar gyflogaeth weithiau. Rhaid ymdrin â rhai materion. Mae pob cynllun yn berthnasol. Yr wyf wrth fy modd â chynllun plannu coed sy’n cael ei weithredu; credaf ei fod wedi’i leoli yn Aberystwyth. Hoffwn weld rhywfaint o blannu coed ym Mlaenau Gwent dan y cynllun hwnnw hefyd, nid yn unig yn Aberystwyth.

A ydych yn derbyn y byddai targedau rhanbarthol a gyfrifwyd yn briodol ar sail fwy lleol yn sicrhau y byddai’r dyraniad o swyddi’n mynd at y mannau yr oedd eu hangen?

Mae manwl gyweirio’n beth defnyddiol.

Dysgu y mae pob un ohonom. Fodd bynnag, darperir Amcan 1 gan Lywodraeth Lafur. Mae’n llwyddiant i Gymru’n awr a bydd yn llwyddiant mwy fyth yn y dyfodol. Mae dyfodol gan gymunedau difreintiedig, diolch i Lafur. Yr wyf yn falch o gefnogi’r Blaid Lafur.

Mae goblygiadau methiant y Llywodraeth Lafur i gael yr un geiniog o gyllid cyfatebol gan Drysorlys y DU o’r adolygiad cynhwysfawr o wariant diwethaf wedi bwrw Cymru’n galed eisoes. Erbyn diwedd y flwyddyn ariannol hon, bydd £123 miliwn wedi’i gymryd o gyllideb graidd y Cynulliad Cenedlaethol am fod Llafur wedi methu â herio Llywodraeth y DU a mynnu cyllid cyfatebol i Gymru. Mae hynny’n gyfartaledd o £41 miliwn y flwyddyn rhwng 2000 a 2003 ac mae’n mynd yn gwbl groes i’r cytundeb partneriaeth Llafur/Rhyddfrydol, sy’n datgan yn eglur:

‘na ddylid gwireddu manteision derbyniadau o’r cronfeydd strwythurol ar draul y cyllidebau craidd presennol a gyllidir o floc Cymru.’

Yn y flwyddyn hon yn unig, daw cyfanswm o £64 miliwn o floc Cymru. Y flwyddyn nesaf bydd yn codi i £66 miliwn wrth i’r angen i gynyddu’r gwariant o gyllid yr UE i osgoi dadrwymo fynd yn fwy byth. A yw’r glymblaid yn fodlon ar y ffaith y bydd yn rhaid torri’r gwariant ar iechyd, addysg, tai, ac yn y blaen o £64 miliwn eleni, er mwyn ariannu datblygu economaidd? Cymerwyd y ffigurau a ganlyn o gyllideb y Cynulliad Cenedlaethol: prosiectau’r awdurdodau lleol, £33.5 miliwn; prosiectau’r sector gwirfoddol, £4.5 miliwn; prosesu a marchnata bwyd, £3.5 miliwn; addasiadau i ffermydd, mwy na £3 miliwn; pysgodfeydd, mwy na £500,000; Ffordd i Ffyniant, £18 miliwn.

Daw’r holl arian a ddefnyddir ar gyfer cyllid cyfatebol o floc Cymru. Nid oes neb yn amau bod ariannu’r prosiectau hyn yn bwysig i economi Cymru. Fodd bynnag, dylai’r arian hwnnw ddod drwy’r adolygiad cynhwysfawr o wariant, nid o’r gyllideb graidd. Ni ddylid ei wario ar draul gwariant ar wasanaethau cyhoeddus.

Yr ydych wedi cyflwyno dadl rymus. Fodd bynnag, os yw’r hyn a ddywedwch yn gywir, pam y mae’r gwariant y pen ar iechyd yn uwch yng Nghymru nag yn Lloegr?

Am fod arnom ei angen. Yn y cytundeb partneriaeth, fe gadarnhaodd y glymblaid y dylai fod felly. Mae’r cytundeb yn datgan y dylai arian ychwanegol fod ar gael. Rhaid ichi wthio’r ddadl mor gryf ag y gallwch wrth Drysorlys y DU.

Fel y clywsoch heddiw, byddai rhai gwleidyddion Llafur am inni gredu bod y Llywodraeth wedi sicrhau cyllid cyfatebol. Nid ydynt yn deall y gwahaniaeth rhwng cyllid Ewropeaidd a chyllid cyfatebol. Nid yw hynny’n tawelu meddwl rhywun o gwbl. Nid yn unig y mae’r Llywodraeth wedi methu â sicrhau cyllid cyfatebol, a hynny ar draul gwasanaethau cyhoeddus Cymru, ond hefyd bydd y swm o gyllid a gymerir o floc Cymru’n codi’n sylweddol o hyn tan 2009. Nid yw rhwymo’r isafswm lleiaf i osgoi dadrwymo’n dderbyniol, gan y byddai hynny’n peryglu symiau mawr o arian, sy’n hollbwysig i economi Cymru, os caiff prosiectau eu gohirio. Yr ydym yn rhy gyfarwydd o lawer â hynny.

Mae Plaid Cymru—The Party of Wales yn cynghori’r Llywodraeth yn gryf i ystyried strategaeth wario gyfrifol. Mae hynny’n golygu rhwymo £190 miliwn y flwyddyn o gyllid yr UE i gydbwyso’r gwariant o hyn tan 2009 er mwyn peidio â chreu pot anferth o arian i’w ddefnyddio neu’i golli erbyn 2008-09. Os bydd y Llywodraeth yn dilyn y strategaeth gyfrifol hon, bydd yn bwysicach fyth sicrhau cyllid cyfatebol gan y Trysorlys. Ar hyn o bryd, daw £100 miliwn y flwyddyn o gyllid cyfatebol o gyllideb graidd y Cynulliad Cenedlaethol i ariannu datblygu economaidd. Fel y rhagwelodd Plaid Cymru, yr ydym yn dwyn yr hen i dalu’r newydd, neu, efallai, yn dwyn gan Jane i dalu Andrew. Mae hynny’n gwbl annerbyniol. Rhaid i Lywodraeth Cymru weithredu i sicrhau ein cyfran lawn o gyllid yr UE a chyllid cyfatebol drwy’r adolygiad cynhwysfawr o wariant ac yn ychwanegol at Barnett.

Ni chefnogaf welliant 3, yn enwedig o ystyried adroddiad Pwyllgor Materion Cymreig Tŷ’r Cyffredin ar Amcan 1. Croesawaf y ffaith bod yr adroddiad hwn wedi dangos bod Amcan 1 yn gweithio’n dda yng Nghymru ac yn perfformio’n dda o’i gymharu â’i gymheiriaid yn Lloegr.

Ni wnaf ildio’n awr.

Felly, er gwaethaf y darogan gwae gan Blaid Cymru, mae’n braf gweld bod cydnabyddiaeth bod Cymru’n perfformio’n dda.

Deallaf rai o’r teimladau a fynegir yng ngwelliant 3. Fodd bynnag, mae’n ddiffygiol ac nid yw’n cydnabod y gwaith da a’r cynnydd a gafwyd. Fel cadeirydd y Pwyllgor Monitro Rhaglen Amcan 1, talaf deyrnged i frwdfrydedd ac ymdrechion yr holl bartneriaid sy’n gysylltiedig yn y gwahanol sectorau. Yr wyf yn falch bod Peter Law wedi sôn am hyn, oherwydd nid yw’n ymwneud â’r Cynulliad yn unig, ond â’r partneriaid sy’n gweithio gydag Amcan 1 i’w wneud yn llwyddiant.

Gwnaethoch gyfeirio at y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cymreig. Yr wyf yn siŵr y cytunech fod saith o blith ei naw aelod yn aelodau Llafur, a bod un yn Ddemocrat Rhyddfrydol, y gellir dibynnu arno yn yr amgylchiadau hynny, yn ôl pob tebyg, i gefnogi Llafur. Dywedwch na wnewch gefnogi gwelliant 3. Fodd bynnag, dyfynnaf o adroddiad y Pwyllgor Materion Cymreig, sydd, wedi’r cwbl, yn Bwyllgor dan arweiniad Llafur—a defnyddio’r ymadrodd hwnnw a gaiff ei orddefnyddio:

‘Yr ydym yn bryderus, fodd bynnag, ynghylch y rhwystrau i gyfranogiad cynrychiolwyr y sectorau preifat a gwirfoddol. Mae’n ymddangos bod cost cyfranogi yn y partneriaethau’n afresymol i lawer o fusnesau bach a’i bod yn bosibl, felly, fod dadl dros gael dull mwy systematig o’u had-dalu am golli enillion a threuliau parod. Yr yr un modd, mae’n bwysig bod trafodion y partneriaethau’n hawdd eu deall gan y rhai nad oes ganddynt lawer o brofiad o gymryd rhan yn rhaglenni ariannu’r UE.’

Pam na wnaiff y Llywodraeth gefnogi’r gwelliant hwn?

Yr oeddwn am sôn am hynny’n ddiweddarach. Yr oedd yr adroddiad yn dda at ei gilydd. Fodd bynnag, mae’n rhoi rhywfaint o adborth adeiladol i ni, y bydd yn rhaid inni’i gymryd i ystyriaeth. Ar y pwynt hwn, yr wyf wedi ymweld â’r holl bartneriaethau Amcan 1, a thalaf deyrnged i’r rhai sy’n gysylltiedig am mai hwy sy’n gwneud Amcan 1 yn llwyddiant. Cydnabuwyd hynny gan Ewrop a chan y Pwyllgor Materion Cymreig. Yr ydym yn manteisio ar arbenigedd pobl Cymru i droi’r rhaglen anferth hon yn llwyddiant. Nid yw pob dim amdano’n iawn eto, ond mae’n fater o fanwl gyweirio. Gan ddychwelyd at bwynt Nick, ni chefnogaf welliant 3 gan fod angen inni adeiladu ar sail y gwaith da yr ydym yn ei wneud eisoes. Cafwyd cynnydd. Nid yw’n fater o ddweud bod popeth wedi mynd o chwith.

Ynghylch pwynt Alun am swyddi, mae Amcan 1 yn rhaglen dymor hir. Nid yw’n ymwneud â chreu swyddi dros nos, er imi weld tystiolaeth o hynny wrth ymweld â phartneriaethau a phrosiectau. Mae’n brosiect tymor hir ac mae’n hollbwysig ein bod yn treulio amser yn rhoi’r partneriaethau a’r fframwaith iawn ar waith fel y gallwn fynd ymhellach na’r cyfnod Amcan 1.

A ydych hefyd yn derbyn mai gwella ffigurau’r cyfraddau anweithgaredd, hynny yw, lleihau’r nifer sy’n economaidd anweithredol, yw prif bwyslais Amcan 1? A ydych yn dychryn wrth weld y nifer yn codi’n eithaf sylweddol?

Mae llawer o brosiectau Amcan 1 yn ymwneud â gweddnewid hynny. Mae rhai o’r prosiectau, os ystyriwch bethau fel Cyllid Cymru, lle’r ydym yn helpu busnesau cynhenid, yn ymwneud â rhoi pobl mewn swyddi. Os edrychwch ar y ffeithiau, fe welwch fod pethau’n symud. Mae Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru ar fin lansio’i chronfa ddata, a fydd yn ddadansoddiad da o’r swyddi a greir, a bydd yn rhoi darlun gwell o lawer i ni.

Rhaid inni sylweddoli bod angen inni gadw pobl gyda ni, gan mai’r hyn sy’n bwysig yw cadw’r rhaglen hon yn gynaliadwy gyda’r arweinyddiaeth gryf a amlygir gan y Cynulliad. Gan gydnabod hynny, mae Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru wedi sefydlu sawl menter. Sefydlwyd uned sector preifat i’w helpu i gael mynediad at gyllid. Mae honno’n gweithio’n dda gyda’r uned partneriaid cymdeithasol a sefydlwyd gan y Cynulliad. Mae gennym uned sector gwirfoddol hefyd, sydd wedi’i lleoli gyda Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru, ac yn cynorthwyo’r sector gwirfoddol i gael cyngor ar Amcan 1. Menter da arall, a groesawyd yn gynnes gan y sector gwirfoddol, yw’r cynllun blaendalu. Nid yw hynny’n digwydd mewn ardaloedd eraill.

Gan fynd yn ôl at welliant 3, mae’n ymwneud â chydnabod y cynnydd a gafwyd eisoes. Pwynt arall a gododd Phil—

A gaf orffen hyn yn gyntaf? Caiff Amcan 1, yn wahanol i’r rhaglenni cronfeydd strwythurol blaenorol, ei gryfhau oherwydd yr archwilio ychwanegol a ddaw gyda datganoli. Mae’n ymwneud â’r Pwyllgor Datblygu Economaidd, y pwyllgor monitro rhaglen—

A gaf gloi?

I orffen, dywedodd Martin Caton, sy’n eistedd ar y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cymreig, yn The Western Mail ddoe

Mae hynny’n dangos ein bod yn gwneud cynnydd.

It is a shame that Peter Law is not present, as I wanted to respond to the point that he made. After five years of Labour Government, we are still in this mess, which is wholly unacceptable.

Establishing a system that fully funds the European structural programme—especially Objective 1—is vital for two reasons. First, to ensure that we take full advantage of the opportunity that Objective 1 affords. Secondly, to avoid having to divert money from other budgets, for example education, which would prevent us from reaching our targets. Education is fundamental to economic success.

Unless we have sufficient resources, there is a danger that we will not be able to raise gross domestic product per capita, and that is why we received Objective 1 funding in the first place. The truth is that, to date, we have failed abysmally to deliver the Assembly Government’s policies for raising GDP per capita. This year, GDP per capita in Wales will increase 1 per cent, compared with 1.9 per cent across the UK.

A yw Dafydd yn cytuno mai hybu addysg a hyfforddiant yw un o nodau allweddol Amcan 1, fel eu bod yn ategu’i gilydd yn hytrach na chystadlu â’i gilydd?

yn Saesneg Ydwyf, ac onid yw’n drist bod y cynnydd yn yr arian i addysg yng Nghymru wedi’i ddal yn ôl? Bu’n rhaid dargyfeirio adnoddau o addysg i ariannu’r rhaglen Amcan 1 am nad oedd cyllid digonol yn setliad yr adolygiad cynhwysfawr o wariant diwethaf.

in Welsh I was referring to our failure to reach the target. The Assembly Government’s target was to raise GDP per capita in Wales from 80 per cent of the British level—the pitifully low level that currently exists—to 90 per cent, within 10 years. The reality is that the situation is deteriorating, rather than improving. It is expected that the increase in GDP per capita in Britain in 2003 will be 2.8 per cent, and 2 per cent in Wales. The gap is widening.

in Welsh Why have the European programme and Gordon Brown’s policies not started to remedy the situation? Gordon Brown has been in office for five years. How much longer must we wait to see an impact on GDP per capita in Wales? The business registration figures for value added tax, for every 10,000 head of the population, shows the same failure. It has fallen from 323 in 1998 to 317 last year. The aim of the Government was to raise the level nearer to the British average.

in Welsh The Government has also failed to increase activity rates in Wales. Wales’s performance since 1999 has been worse than England’s. The figures show an increase in the numbers of people who are economically inactive to 26,000, which is 5.7 per cent in Wales, while the figure is only 2.5 per cent across Britain. Andrew Davies accepted, in the Economic Development Committee yesterday, that raising activity rates is the key to improving GDP per capita.

in Welsh When can we expect something to happen in this respect? This failure has a direct impact on poverty levels in Wales. The Child Poverty Action Group has stated that 36 per cent of children in Wales live beneath the poverty line, which is totally unacceptable. That is the result of having Gordon Brown in the Treasury and a Labour Government in office for five years, on top of 18 years of Conservative rule.

in Welsh Lack of employment also reflects on wage levels. The average salary level for men in Britain last year was £490 per week. In Wales it was £412, in Rhondda Cynon Taff £366, and in Conwy £346—£144 a week under the British average. That is not acceptable either.

in Welsh Household income levels in Wales are the lowest in the United Kingdom—lower than Northern Ireland and the north-east of England. That is why we must have the full resources in the comprehensive spending review, to ensure a programme that will raise income per capita. Otherwise, our country will continue to suffer the unacceptable poverty that undermines the quality of life of people in Wales.

Yr wyf wedi gwrando’n astud y bore yma, yn enwedig ar sylwadau agoriadol Elin ar y trefniadau i raglenni’r cronfeydd strwythurol Ewropeaidd yng Nghymru. Mae’n destun siom bod y Llywodraeth yn gorfod parhau i ailddatgan ei safbwynt pan yw ‘Rhoi Cymru’n Gyntaf’, y cytundeb partneriaeth, yn egluro ein hymrwymiadau, o ran sicrhau bod Cymru’n cael pob budd o’r holl gyllid Ewropeaidd, drwy’r rhaglen cronfeydd strwythurol bresennol.

Fel y dywedodd Mike, mae hyn yn ymwneud â’r safbwynt negodi ar gyfer yr adolygiad cynhwysfawr o wariant hwn. Hysbyswyd Ysgrifennydd Gwladol Cymru am y cytundeb partneriaeth cyn gynted ag yr oeddem wedi’i arwyddo. Fe wyddai beth fyddai ein safbwynt, ac mae Cabinet y DU yn gwybod beth yw ein safbwynt: mae’n glir.

Os yw’r hyn a ddywedodd Elin yn wir, ac os nad yw’n ceisio creu helynt o’r cytundeb partneriaeth, bydd yn codi’i llaw ac yn cefnogi’n gwelliant. Mae ymgais i greu helynt yma. Yr ydych yn siarad fel pe baem heb ystyried y mater hwn ac am fynd â mandad aneglur at yr adolygiad cynhwysfawr o wariant. Nid yw hynny’n wir; yr oedd y mandad yn y cytundeb partneriaeth. Gadewch inni weld rywfaint o ewyllys da, a’ch gweld yn cefnogi gwelliant 1, a gyflwynwyd yn enw Carwyn Jones.

Mae’n bwysig imi atgoffa pawb am yr hyn a wnaethom yng ngolwg y sgeptigiaeth barhaus, y gallem ei galw o bosibl, Peter, yn ‘gynghrair fawreddog’. Mae’r gwrthbleidiau’n honni na chawsom statws Amcan 1 ac na wnaethpwyd unrhyw waith ar hyn. Fodd bynnag, fe wnaethpwyd gwaith arno a sicrhawyd statws Amcan 1. Fel y dywedodd Peter, Llywodraeth Lafur a lwyddodd i sicrhau bod y rhaglenni hyn yn rhedeg yng Nghymru’n awr.

Dywedodd Janet Ryder—mewn modd eithaf nawddoglyd, yr oeddwn i’n meddwl—nad yw gwleidyddion Llafur yn deall sut y mae cyllidebau’n gweithio. Yr ydym yn deall. Pan ddaw’r arian drwodd, a phan gaf y symiau canlyniadol, nid wyf yn ymddwyn fel rhyw gi anwes; mae’r swm canlyniadol gennyf a phenderfynaf yn bendant y byddaf yn ei ddyrannu i’r un rhaglen yng Nghymru. Yr ydym yn dyrannu ein cyllideb yn ei gyfanrwydd fel yr ydym yn dymuno. Nid oes neb ar ei golled; nid ydym ond wedi’i dyrannu mewn modd penodol. Nid wyf yn dilyn San Steffan yn hynny o beth.

Anghyfrifol dros ben yw parhau i honni bod angen rhagor o arian, fel a wneir ym mhob dadl, yn ôl pob golwg. Nid honno yw’r ffordd i redeg y sector, neu broses y gyllideb yma. Mae meddylfryd ffiol gardod Plaid Cymru, wrth estyn ei llaw at wladwriaeth nad yw am ei chael mewn gwirionedd, am y carai fod yn annibynnol—

A wnaiff y Gweinidog ildio?

Mater eithaf anodd yw hwn. Cefais fy siomi, Dafydd, gan eich defnydd o’r gair ‘dwyn’. Nid oes unrhyw ddwyn; y cwbl a wneir yw dyrannu yn ôl ein blaenoriaethau cyllideb. Nid yw addysg ar ei cholled. Gwnaethom drafod y gyllideb yn y Siambr, cawsom setliad hael, a chyflwynasom y cynigion cyllideb.

Yr oeddwn am godi’r pwynt a wnaeth Edwina eiliad yn ôl, ynghylch gofyn am fwy o adnoddau. Ddoe, yn y Pwyllgor Datblygu Economaidd, dywedwyd wrthym fod Prif Weinidog Cymru’n negodi gyda Paul Murphy i sicrhau mwy o adnoddau. Onid hynny yw’r union beth y mae’n rhaid ei wneud? Mae ein cynnig yn ceisio ategu’r amcan hwnnw, a gobeithiaf y bydd y Llywodraeth yn llwyddo, oherwydd os na wnaiff, byddwn yn talu’r pris.

Yr ydym yn dra ymwybodol o’n hymrwymiad yn y cytundeb partneriaeth, ein bod yn dymuno gofyn am ragor o adnoddau yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant. Yr oeddwn yn cyfeirio at gyfraniadau a wnaethpwyd yn y Siambr hon. Mae galw parhaus am fwy o arian, ond nid mewn modd strategol i’r adolygiad cynhwysfawr o wariant. Bob tro y cawn drafodaeth, mae rhywun yn gofyn i’r Llywodraeth am fwy o arian, heb byth ddweud sut y byddent yn newid y blaenoriaethau a’r dyraniadau. Y gwir am fywyd mewn Llywodraeth yw bod rhaid ichi flaenoriaethu’ch dyraniadau. Mae Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Llywodraeth y Cynulliad yn pwyso ar y Trysorlys mor galed ag y gallwn, ac mae ein hymrwymiad o ran yr adolygiad cynhwysfawr o wariant wedi’i ddatgan yn gadarn yn y cytundeb partneriaeth.

Ynghylch yr adolygiad cynhwysfawr o wariant presennol, gadewch imi roi ar ddeall ein bod yn dilyn yr ymrwymiadau a geir yn ‘Rhoi Cymru’n Gyntaf’.

Yr ydym wedi ailedrych ar grantiau’r UE a ragwelir ar gyfer rhaglenni’r cronfeydd strwythurol o 2003-04 hyd 2005-06, ac wedi adolygu ein gofynion. Cyflewyd hynny i Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys.

Ni chafodd y Canghellor unrhyw anhawster wrth edrych ar y blaenoriaethau a geir yng Nghymru, a deall beth yw ein safbwynt polisi.

Yr wyf yn dal i bwysleisio bod cyllid cyfatebol yn gyfrifoldeb, yn y lle cyntaf, i’r ymgeiswyr am grant. Mae hynny’n sicrhau perchnogaeth leol ar brosiectau ac ymrwymiad iddynt. Mae’r ffynonellau niferus posibl o gyllid cyfatebol yn cynnwys yr awdurdodau lleol, ELWa, cyrff cyhoeddus a noddir gan y Cynulliad, y sector gwirfoddol, cynlluniau Llywodraeth y Cynulliad, arian loteri a’r sector preifat. Er hynny, ar adeg yr adolygiad cynhwysfawr o wariant yn 2000, gwnaethom gydnabod y byddai’r rhaglenni cronfeydd strwythurol newydd yn cynnig her sylweddol i ymgeiswyr o’r sector cyhoeddus godi’r cyllid cyfatebol sydd ei angen. Gwnaethom adolygu’n gofynion tebygol o ran cyllid cyfatebol a dod i’r casgliad y byddai tua £60 miliwn y flwyddyn. O ganlyniad i setliad hael Gordon Brown yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant, sefydlais amrediad eang o gyllidebau cyllid cyfatebol ac ynddynt ymron i £70 miliwn yr un ar gyfartaledd.

Hyd yn hyn, nid yw’r Trysorlys wedi darparu arian penodol ar gyfer cyllid cyfatebol i unrhyw adran o’r Llywodraeth neu weinyddiaeth ddatganoledig. Ni chredaf y byddwn am gael unrhyw bridiannu yn fy mloc pe byddai am wneud hynny. Fodd bynnag, yr wyf wedi ymrwymo i’r hyn yr ydym wedi gofyn amdano o ran adolygiad cynhwysfawr o wariant y flwyddyn hon. Mae’r dyraniad hael i’n bloc ni wedi darparu digon o adnoddau. Os oes tystiolaeth i awgrymu fel arall, yr wyf yn dweud erioed y byddwn yn ystyried y mater.

Gwrandewais â diddordeb ar sylwadau Phil. Bu tanwario ar rai o’r cyllidebau cyllid cyfatebol ar ddiwedd 2001-02, sy’n awgrymu bod digon o gyllid cyfatebol ar gael. Os oes tystiolaeth sy’n awgrymu bod diffyg, fe’i hystyriaf fel rhan o’m cylch cynllunio cyllideb.

A ydych yn derbyn bod y rheolau dadrwymo’n rhoi pwysau gwahanol arnoch, gan nad penderfynu a ddylid dyrannu arian o un bloc i’r llall a wneir, ond penderfynu a ddylid rhoi’r gorau i wario? Os ydym i osgoi dadrwymo, rhaid i lefel y gwariant—a oedd yn is nag yr oeddem yn ei ddisgwyl yn 2001-02—gynyddu’n sylweddol.

Rhaid imi ystyried lefel y gwariant yn unol â’r rheolau dadrwymo sy’n weithredol ym Mrwsel.

Mae’r Llywodraeth wedi ymrwymo—

Os oes gwarged yn y dyraniad o gyllid cyfatebol i’r rhaglen hyd yn hyn, a yw’r Gweinidog yn derbyn ei bod yn bosibl bod y fiwrocratiaeth a’r broses ymgeisio anhylaw wedi cyfrannu at hynny?

Cytunaf â Christine Chapman ein bod wedi gwneud cynnydd wrth ddelio ag Amcan 1 dros y 12 mis diwethaf. Yr oedd y Pwyllgor Materion Cymreig yn cydnabod hynny hefyd. Mae lle i wella bob amser. Cytunaf â Peter Law; rhaid inni fod yn wyliadwrus bob amser wrth sicrhau bod y rhaglenni hyn yn datblygu. Yr ydym yn mynd at wraidd pethau’n awr ac yn gyrru arian allan.

Ynghylch gwelliant 3 Jonathan Morgan, yr ydym wedi sicrhau bod Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru a’r pwyllgor monitro rhaglen yn gwerthuso ac yn gwella’r gweithdrefnau ymgeisio a chymeradwyo’n barhaus. Mae hynny’n ateb cwestiwn Alun hefyd.

Rhaid inni beidio â phigo beiau a bod yn negyddol wrth drafod y cronfeydd strwythurol yng Nghymru. Mae’r Cynulliad yn cyflawni pethau. Mae pobl yn cymryd rhan ym mhroses y cronfeydd strwythurol ac mae popeth yn dechrau gweithio. Rhaid inni gydnabod bod San Steffan wedi llwyddo o ran darparu’r adnoddau a’r arian ar gyfer gwariant yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant diwethaf.

Nid yw gwelliant 3 yn ymgais i bigo beiau. Dywedodd adroddiad y Pwyllgor Materion Cymreig:

‘Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru’n methu ei thargedau am yr amser a gymerir i brosesu ceisiadau o gryn dipyn’.

Diolch i chi am fy atgoffa o hynny. Ni fyddwn ond yn cefnogi ein gwelliant ni.

Gofynnaf i’r Aelodau bleidleisio yn erbyn cynnig Plaid Cymru a gwelliannau’r Blaid Geidwadol a chefnogi ein gwelliant ni, sy’n ailddatgan ein hymrwymiad polisi o ran yr hyn yr ydym am ei gael yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant. Mae’r cytundeb partneriaeth yn eithaf penodol. Byddwch cystal â pheidio â chyflwyno rhagor o gynigion sy’n ceisio creu helynt o ran y cytundeb partneriaeth. Ni wnaiff weithio oherwydd, yn y pen draw, fe wyddom sut yr ydym yn gweithio, yr ydym wedi cyflwyno’r sylwadau priodol, ac fe ŵyr pawb ein safbwynt ar bolisi.

Er mwyn ymateb i sylw olaf, cellweirus y Gweinidog, nid ni sy’n creu helynt o ran y cytundeb partneriaeth. Yr oedd o ddiddordeb imi ddarllen y South Wales Echo yn ddiweddar lle y dywedwyd bod cangen leol Prif Weinidog Cymru o’r Blaid Lafur yn galw ar y Blaid Lafur i dynnu allan o’r cytundeb partneriaeth. Mae hynny’n rhywbeth diddorol wrth fynd heibio. Efallai y gallwn ddarllen y South Wales Echo gyda’n gilydd yn ddiweddarach, Rhodri, er mwyn cael ychydig o hwyl.

Nid hynny a ddywedwyd yn y South Wales Echo. Dywedodd fod y cynnig wedi’i dynnu’n ôl.

yn Saesneg Mae’n dangos bod y cynnig wedi’i gyflwyno o leiaf. [Chwerthin.] Mae hyn yn ddiddorol.

in Welsh Let me come to today’s debate. Elin Jones opened this debate by giving us the figures. If we are going to make full use of Objective 1 between now and the end of the programme, we must have £270 million every year, £170 million of European money and £100 million of match funding. It is significant that not one Labour or Liberal Democrat spokesperson stated that those figures were incorrect. Everyone therefore recognises those figures. Brian Gibbons, the Minister, Peter Law, Christine Chapman and Mike German defended the status quo. None of them questioned those figures. Phil Williams has challenged you to present different figures by 4 p.m., and he will mark them.

in Welsh The way in which Brian Gibbons, Christine Chapman and Peter Law tried to defend the current situation with regard to Objective 1 was interesting. However, as everyone knows, if you speak to people on the ground, there are serious problems with Objective 1, which will result in what Phil Williams clearly described. Unless we make full use of this money before long, the Government will be forced to send money back to Europe. That is the biggest condemnation that you could make of the Government of Wales. It cannot make use of the money because the match funding is not available and because there are serious problems with the way in which the money is accessed by the private sector and by the voluntary sector—

Anghytunaf â’ch sylwadau i’r perwyl ein bod yn amddiffyn y sefyllfa sydd ohoni. Mae cynnydd Amcan 1 wedi’i gydnabod. Yr ydym yn perfformio’n dda ac yn cymharu’n dda â’n cymheiriaid yn y DU. Mae hynny ar glawr a dylid ei gydnabod, Ieuan. Gydag ymrwymiad a chymeradwyaeth bellach i dros 500 o brosiectau a chyda £300 miliwn, mae Amcan 1 yn dechrau gwneud gwahaniaeth yn awr.

Pwysleisiodd Dafydd Wigley fod y cynnyrch mewnwladol crynswth y pen yng Nghymru, bum mlynedd ar ôl i Lywodraeth Lafur ddod i rym, wedi gostwng o’i gymharu â chyfartaledd y DU. Ffaith yw honno. Cawsom dair blynedd o Amcan 1 ac mae’r ffigurau’n mynd i lawr. O dan y trefniant presennol ar gyfer y flwyddyn nesaf, byddant yn gostwng eto. Faint y mae Amcan 1 yn ei gyflawni yn ôl ei darged gwreiddiol ei hun? Rhaid i’r Llywodraeth ateb y cwestiwn hwnnw.

Gallai’ch pwynt am y lefelau cynnyrch mewnwladol crynswth fod yn gywir neu’n anghywir. Fodd bynnag, onid ydych yn cytuno bod economi Cymru’n perfformio’n well na’r mwyafrif helaeth o holl economïau eraill yr UE?

Nid ydyw. Nid yw’n gwestiwn o ba un a yw’r ffigurau cynnyrch mewnwladol crynswth yn gywir neu beidio. Mae’n ffaith. Rhoddwyd y ffigurau hynny i’r Pwyllgor Datblygu Economaidd ac maent ar glawr. Ni wnaeth neb herio’r ffigurau hynny heddiw. Rhaid ichi dderbyn, Brian, na allwch fod yn ddifater. Rhaid ichi egluro i’ch etholwyr fis Mai nesaf pam y mae’r lefelau cynnyrch mewnwladol crynswth yn gostwng.

Byddaf yn falch o fynd yn ôl at fy etholwyr a sôn wrthynt am y gyfradd diweithdra o 3.5 y cant a chynnydd trawiadol yn yr incwm gwirioneddol yn fy etholaeth i ers i’r Llywodraeth Lafur ddod i rym. Yr wyf yn falch dros ben o arddel y record honno.

Gobeithiaf y byddwch hefyd yn egluro i’ch etholwyr pam y cafodd £50 miliwn o’r arian addysg yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant cyntaf ei ddargyfeirio i gyllid cyfatebol, a pham, yn yr ail gylch, y caiff £100 miliwn y flwyddyn ei ddargyfeirio hefyd o iechyd, addysg ac adrannau eraill. Gobeithiaf y bydd hynny yn eich maniffesto nesaf i bobl Aberafan, Brian.

I derfynu, gwnaeth Dafydd Wigley y pwynt yn glir na wnaeth yr adolygiad cynhwysfawr o wariant cyntaf ddarparu inni’r arian yr oedd ei angen i adfywio economi Cymru; yr ydym yn cael ein gadael ar ôl. Gofynnwn i’r Llywodraeth ddweud, gan ei bod yn derbyn y ffigurau eglur hynny, na fydd yn caniatáu i Gordon Brown gael ei ffordd y tro hwn ac y bydd cyllideb Cymru, ar ôl yr adolygiad cynhwysfawr o wariant nesaf, yn cael y £270 miliwn o arian Ewropeaidd a chyllid cyfatebol a fydd yn sicrhau na chollwn y cyfle gwych hwn.