Mae’n bleser gennyf allu nodi’r cynnydd a wnaethpwyd tuag at greu cynllun peilot ar gyfer bagloriaeth Gymreig. Mae hwn yn un o brif ymrwymiadau’r cytundeb partneriaeth. Yr ydym wedi gwneud cynnydd sylweddol ers imi annerch y Pwyllgor Addysg a Dysgu Gydol Oes ar yr ymagwedd y byddem yn ei mabwysiadu tuag at y fanyleb cymwysterau a thendro ar gyfer y prosiect peilot.

Ein nod yw y bydd y fagloriaeth Gymreig yn darparu rhaglen gwricwlwm a chymhwyster a fydd yn: bodloni anghenion ystod eang o fyfyrwyr yng Nghymru; hybu mynediad a chynhwysedd; annog pobl i gyfrannu at astudiaethau ôl-16 a’u cwblhau yn llwyddiannus; sicrhau ehangder astudiaeth, fel y gall myfyrwyr fodloni anghenion economaidd a chymdeithasol cyflogwyr a’r gymuned ehangach yn well; cyflawni cydraddoldeb o ran trywydd academaidd a galwedigaethol; a chwmpasu diwylliant a threftadaeth nodweddiadol ac amrywiol Cymru yn briodol, yn ogystal â’r dimensiwn rhyngwladol ehangach. Mae’r nodau hyn yn debyg i’r rheini a luniwyd gan y Sefydliad Materion Cymreig (IWA) yn ei resymeg dros ddatblygu bagloriaeth Gymreig. Talaf deyrnged i’r gwaith a wnaethpwyd ganddo a chan eraill er mwyn creu’r achos dros fagloriaeth. Cyd-darodd yn ddidrafferth â’r datblygiadau yn y fframwaith cymhwyster a gynlluniwyd i gyflawni astudiaethau ôl-16 mwy eang.

Anfonwyd gwahoddiadau i dendro i gyrff dyfarnu gyda manyleb yn adeiladu ar y nodau hyn. Maent oll yn gwrthwynebu’r math o gulni y mae’n rhaid inni ei ddileu os dymunwn i’n pobl ifanc fod yn hollol gymwys i fynd i’r afael â heriau bywyd. Cwblhawyd y broses werthuso’r tendrau. Fe’i cyflawnwyd gan grŵp llywio’r prosiect, a oedd yn cynnwys cynrychiolwyr o gwmni Estyn, Awdurdod Cymwysterau, Cwricwlwm ac Asesu Cymru (ACCAC) a swyddogion ELWa a’r Cynulliad. Dyfarnwyd y contract i Gyd-bwyllgor Addysg Cymru. Mae’r tendr a gyflwynwyd gan CBAC yn naturiol yn bodloni gofynion y fanyleb. Mae’n cynnig model cyffrous a dyfeisgar. Fe’i cynlluniwyd gan y prif gorff dyfarnu yng Nghymru, yn arbennig ar gyfer anghenion Cymru.

Bydd CBAC yn cynnwys prif bartneriaid yn y gwaith o ddatblygu’r cynllun peilot. Yn ychwanegol at arbenigedd CBAC ei hun, bydd mewnbwn gan Fforwm, sydd yn cynrychioli colegau addysg bellach yng Nghymru, Adran Addysg Prifysgol Caerfaddon a Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol (IBO). Bydd gwaith datblygu CBAC hefyd yn cynnwys ysgolion a cholegau a fydd yn cyfrannu at y cynllun peilot ei hun. Mae gan CBAC eisoes enwau tuag 20 o ysgolion a cholegau a fynegodd ddiddordeb mewn cymryd rhan yn y cynllun peilot. Tasg gynnar ar gyfer CBAC fydd creu rhestr derfynol o’r ysgolion a’r colegau hynny a fydd yn cymryd rhan. Bydd cymysgedd gref, gynrychioliadol o bobl ledled Cymru.

Mae’r model yn adeiladu ar flociau Safon Uwch Gyfrannol a Safon Uwch, Safon Uwch galwedigaethol, cymwysterau galwedigaethol cyffredinol cenedlaethol, tystysgrifau cyffredinol addysg uwchradd a sgiliau allweddol. Ni fydd dysgwyr yn destun arbrawf; bydd y cyfle i ennill cymhwyster deuol yn sicrhau hynny. Diogelu buddiannau dysgwyr yw un o’m prif bryderon a chaiff ei rhannu gan lawer o bobl eraill. Yr wyf yn falch bod model CBAC yn cynnig y diogelwch hwnnw. Yn sylfaenol, bydd y cynllun peilot ar gyfer Lefelau 2 a 3 yn y fframwaith cymhwyster. Gwneir penderfyniad ynglŷn â pha un a ddylid ei ymestyn i Lefel 1 unwaith y cyflawnwyd ymchwil bellach ac y bydd y gwaith peilot wedi cychwyn.

Nid dim ond y cwricwlwm a’r rhaglen gymwysterau a gynigir a gaiff eu profi gan gynllun peilot y fagloriaeth, ond bydd ymagweddau newydd a dyfeisgar tuag at gyflwyno agweddau allweddol ar ein hagenda ôl-16 yn cael eu profi hefyd. Mae’r rhain yn cynnwys: ehangu cyfranogiad; cynyddu cyfraddau cadw; gwell partneriaethau rhwng colegau ac ysgolion; cyflawni mwy o ehangder; codi’r sylfaen sgiliau; paratoi pobl ifanc ar gyfer y byd gwaith; ehangu canllaw gyrfaoedd; a chyflawni cydraddoldeb rhwng cymhwyster galwedigaethol ac academaidd. Bydd y cynllun peilot yn cynnwys craidd gorfodol a fydd yn rhyngweithio gydag astudiaeth opsiynol pob myfyriwr unigol er mwyn sicrhau bod y rhaglen yn cynnwys ehangder a chydbwysedd. Rhoddir gwerth cyfartal ar gymwysterau galwedigaethol ac academaidd o fewn y fagloriaeth.

Ar hyn o bryd, yr ydym ar ddechrau’r cynllun peilot ar gyfer y fagloriaeth Gymreig. Bydd CBAC yn cyflawni cryn dipyn o waith ymchwil a datblygu dros y misoedd nesaf. Bydd yr ymchwil yn cynnwys ymchwilio i’r symiau cymharol o waith a wneir gan fyfyrwyr 16 i 19 oed mewn gwledydd Ewropeaidd eraill er mwyn cyflawni’r rheolau cywir o ran y cyfuniad a’r baich gwaith ar gyfer dysgwyr. Bydd gwaith ymchwil a datblygu yn adeiladu’n ofalus ar wersi a ddysgwyd o weithredu newidiadau eraill mewn cymwysterau yn y DU ac yn Ewrop.

Y cam cychwynnol ar gyfer gwaith datblygu yw rhaglen graidd a fydd yn cwmpasu cwricwlwm nodweddiadol a dyfeisgar, a gynlluniwyd yng Nghymru ar gyfer Cymru. Bydd elfennau ar addysg bersonol a chymdeithasol, paratoi ar gyfer byd gwaith, Cymru a’r byd, cyfranogiad cymunedol ac ymwybyddiaeth Ewropeaidd, yn cynnwys modiwlau iaith. Bydd y rhaglen graidd hefyd yn rhoi’r cyfle i ddysgwyr ac athrawon roi’r chwe sgil allweddol yn eu cyd-destun: cyfathrebu; cymhwyso rhif; TG; gweithio gydag eraill; datrys problemau; a gwella dysgu. Yn y ffordd hon bydd y rhaglen graidd yn darparu dull pwysig a dyfeisgar o gyflwyno sgiliau allweddol yn effeithiol ac yn llwyddiannus.

Bydd Cymru yn arwain y ffordd i ddatblygu ac ehangu’r cwricwlwm ôl-16. Yr wyf yn argyhoeddedig y bydd y cynllun peilot o gryn ddiddordeb i rannau eraill o’r DU, yn enwedig yng nghyd-destun y sylw cyffredinol a roddir i newid mewn cymwysterau. Y prif elfennau gwerth ychwanegol yn y cynnig cyffrous hwn yw: ffocws ar sicrhau ehangder astudiaeth; gosod sgiliau allweddol i mewn i raglen sydd yn darparu’r cymhwyster a’r sgiliau allweddol ehangach; datblygu cenedlaethau o fyfyrwyr sydd yn teimlo’n rhan o gymuned Cymru; cenedlaethau sydd yn meddu ar y sgiliau sydd yn angenrheidiol er mwyn helpu economi Cymru i ffynnu yn yr unfed ganrif ar hugain ac i gefnogi ei chymunedau; a chenedlaethau sydd â’r wybodaeth, y sgiliau a’r ddealltwriaeth i’w galluogi i ffynnu yn Ewrop ac yn y byd ehangach.

Bydd y model yn mabwysiadu ymagwedd gyfannol tuag at ddysgu. Bydd yn cynnig gwell ystod o gyfleoedd nid yn unig ar gyfer dysgwyr galluog, ond hefyd ar gyfer y rhai hynny a elwir yn ddysgwyr cyffredin, tan-gyflawnwyr, a dysgwyr o dan anfantais neu sydd wedi ymddieithrio. Bydd yn rhoi ystyr a chyfeiriad i astudiaeth ôl-16. Cynigir canllaw strwythurol i ddysgwyr drwy gydol eu hastudiaethau drwy gyfrwng tiwtoriaid personol a chanllaw gyrfaoedd fel rhan o’r rhaglen graidd. Y nod yw sicrhau bod myfyrwyr yn parhau â’u hastudiaethau a cheisio lleihau’r nifer sydd yn gadael heb gwblhau eu cyrsiau.

Bydd y fagloriaeth Gymreig yn ein galluogi i ddatblygu rhai o’n prif flaenoriaethau ar gyfer hyfforddiant ac addysg yng Nghymru, yn cynnwys diwygio cymwysterau, partneriaeth rhwng ysgolion a cholegau, defnydd dyfeisgar o TGCh, a chynnydd yn nifer y cyfranogwyr mewn astudiaethau ôl-16. Mae partneriaeth rhwng colegau ac ysgolion yn nodwedd bwysig o’r model. Bydd partneriaethau, yn ogystal â defnydd dyfeisgar o TGCh, yn helpu dosbarthiadau chweched dosbarth bach a gwledig—a phob un arall—i gynnig mwy o ehangder a dewis i ddysgwyr. Bydd y ddarpariaeth o raglen ABCh ôl-16 effeithiol, wedi’i chysylltu â chyfranogiad cymunedol gweithredol, yn sicrhau bod egwyddorion cynhwysedd yn ddiwrthdro. Bydd yn cynnwys pawb sydd yn cymryd rhan yn y fagloriaeth Gymreig, beth bynnag fo’u cefndir economaidd-gymdeithasol, cenedl, hil, neu gyflawniad addysgol.

Bydd yn gwella cyfle cyfartal, dinasyddiaeth weithredol a datblygu cynaliadwy.

Bydd y model yn annog ysgolion a cholegau i hybu cynhwysedd cymdeithasol a chyfle cyfartal i raddau llawer mwy nag a wneir ar hyn o bryd. Bydd yn gwella cyfle cyfartal, dinasyddiaeth weithredol a datblygu cynaliadwy. Dyma brif flaenoriaethau’r Cynulliad ar gyfer y blynyddoedd nesaf a rhedant oll drwy fodel Cyd-bwyllgor Addysg Cymru. Bydd prif themâu Cymru a’r Byd yn cwmpasu meysydd fel yr iaith Gymraeg a dwyieithrwydd, llenyddiaeth Gymraeg, cerddoriaeth a’r celfyddydau a materion Cymreig cyfoes, yn cynnwys natur cymdeithas aml-ddiwylliannol. Bydd yr astudiaeth o Gymru a’r byd yn rhoi gwybodaeth a dealltwriaeth i’n pobl ifanc am gyfoeth ac amrywiaeth y rheini sydd yn byw yma. Bydd yn ennyn hyder a balchder dilys. Bydd y broses baratoi ar gyfer byd gwaith yn cynnwys addysg a chanllaw gyrfaoedd effeithiol, dysgu yn gysylltiedig â gwaith, datblygu ymagweddau entrepreneuraidd ac agweddau ar redeg busnes. Bydd cyfraniad cymunedol yn canolbwyntio ar rôl a chyfrifoldeb yr unigolyn yn y gymdeithas a’r angen am gyfranogiad gweithredol. Bydd myfyrwyr yn cymryd rhan mewn gweithgareddau cymunedol dethol, yn cynnwys gwaith ar ddatblygu cynaliadwy. Bydd sgiliau allweddol ehangach sef gweithio gydag eraill, datrys problemau a gwella eich dysgu eich hun yn chwarae rôl allweddol yn y rhan hon o’r rhaglen graidd.

Yr wyf yn argyhoeddedig y gall y model hwn ddarparu’r ehangder a’r cydbwysedd wrth ddatblygu cynigion ar gyfer bagloriaeth Gymreig y mae pobl wedi bod yn ymdrechu i’w cyflawni. Drwy gynnwys Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol, ac yn arbennig, yr Athro Jeff Thompson, sef cyfarwyddwr addysg ryngwladol yr IBO a chadeirydd ei bwyllgor ymchwil, bydd y prosiect yn elwa, lle y bo’n briodol, ar brofiad ac arbenigedd yr IBO. Yr wyf yn falch y bydd CBAC a’i bartneriaid yn gweithredu’r prosiect. Gwn y bydd gwaith safonol y corff dyfarnu hwn yn hanfodol er mwyn iddo lwyddo. Gobeithiaf y bydd pawb sydd â diddordeb yn y fagloriaeth Gymreig yn gweithio’n adeiladol er mwyn sicrhau ei fod yn llwyddiant. Mae’r amser wedi dod ar gyfer darpariaeth ymarferol. Penderfynwyd ar y model, ac yr ydym wedi darparu £600,000 yn y gyllideb yn y flwyddyn ariannol hon a byddwn yn gwneud darpariaethau yng nghyllidebau’r blynyddoedd i ddod.

Rhaid edrych ar y cyfle i sefydlu’r fagloriaeth yn gadarnhaol. Mae hynny’n golygu cychwyn yn ymarferol, yn ddiogel ac yn gredadwy a datblygu’n dda. Bydd y prosiect yn gwneud hynny. Y camau nesaf yw i CBAC a’i bartneriaid ddechrau ar y gwaith ymchwil, dadansoddi a datblygu. Un o’r tasgau mwyaf fydd datblygu rhaglen graidd y cwricwlwm. Yn ogystal â hynny, bydd y grŵp llywio yn cael ei ehangu i gynnwys cynrychiolwyr o Addysg Uwch Cymru, Gwasanaeth Derbyn Prifysgolion a Cholegau a byd busnes.

Byddaf yn cwrdd â chadeirydd y Sefydliad Materion Cymreig i drafod y ffordd orau o’i gynnwys yn y gwaith datblygu a’r peilot. Mae nodau’r IWA yn debyg i’n nodau ein hunain. Fodd bynnag, ni chyflwynodd unrhyw gorff dyfarnu gynnig yn seiliedig ar fodel yr IWA. Er hynny, gobeithiaf y gellir gwneud trefniadau fel y gall prosiect y fagloriaeth Gymreig fanteisio ar ei bersbectif gydag amser. Byddaf yn hysbysu’r Pwyllgor Addysg a Dysgu Gydol Oes yn rheolaidd wrth i’r prosiect ddatblygu. Yn olaf hoffwn longyfarch CBAC ar ei gynigion. Dymunaf y gorau iddo ef a’i bartneriaid yn y gwaith cyflwyno heriol sydd yn cychwyn yn awr. Mae hyn yn un cam arall tuag at wireddu’r cytundeb partneriaeth ac un cam arall tuag at sicrhau bod y Cynulliad yn cyflawni ei addewid i Gymru.

I welcome this statement and the Government of Wales’s decision to deal with one of the main needs of our education system at the beginning of the twenty-first century. It is now obvious, since the establishment of ELWa for example, that we must develop a programme of post-16 educational studies that responds positively to the needs of Wales and our young people.

Radical change is needed if we are to secure a prosperous future for our young people and our nation. That is all-important these days. The Minister has already referred to the wider world and how Wales and our young people will fit into that world. It is important that we consider that.

The case for this kind of qualification was presented effectively by the Institute of Welsh Affairs, and I am pleased to hear, Minister, your acknowledgement and tribute to the institute for its thorough work. The content of the statement is based on that good work. I congratulate the Welsh Joint Education Committee on its success, and like you, I can trust in that board to ensure the success of this pilot project.

Plaid Cymru—The Party of Wales does not disagree with what it heard. However, I would like to ask a couple of questions. The statement’s objectives are clear. I was pleased to hear you referring to the Welsh stamp on the scheme. As a party, we have pressed for this kind of qualification for years. It is regretable that we did not get to grips with this scheme at least a year ago. However, better late than never.

Can the Minister explain why it was decided to change the commitment in ‘Putting Wales First: A Partnership for People of Wales’ that students involved in the pilot scheme could sit the new qualification examinations according to the International Baccalaureate Organisation?

Do you accept that several of the Qualifications, Curriculum and Assessment Authority for Wales’s statements, which were attached to the tendering document, were inaccurate? What is your response to the fact that the Institute of Welsh Affairs rejected those statements as inaccurate?

Are you disappointed that the International Baccalaureate Organisation refused to tender for the pilot scheme and do you accept that it has valid reasons for doing so? What kind of input will that organisation have into the revised scheme? You have referred to it—and I am pleased that it is still involved in the scheme—but I would like to know exactly what kind of input it will have, because that input will give the scheme special status.

How certain is the Minister have that the schools and colleges that demonstrated an interest at the beginning will be willing to participate in the revised pilot scheme? The original consultation method and criteria have changed. The pilot scheme, as far as I can see, is now based on the current system. I believe that a further consultation process is required, but I would be pleased to hear your comments on that.

All the aims are excellent. I sincerely agree with you and we share the important principles to which you referred, namely hope for the future and realising our aspirations. However, I cannot help thinking that some kind of reorganisation has taken place here. There has been substantial investment into the old scheme and the core of the new scheme will be the current system, namely A-levels, AS Levels and so on.

How will you change what already exists and present it as something new and acceptable to our young people in Wales and to the higher education institutions, employers and so on? Are we not missing an opportunity? How exactly do you see this working? As far as I can see, the clause to which you referred mentions the system as it stands and suggests that this will be some kind of reorganisation.

Diolch am eich ymateb ystyriol. Codasoch gwestiynau allweddol.

Mae hon yn foment nodedig i Gymru. Mae’r datblygiad hwn yn radical ac yn sylfaenol. Mae’n ymwneud â Chymru yn cael ei chymhwyster ei hun. Ceir bagloriaethau mewn gwahanol rannau o Ewrop—mae gan Ffrainc a’r Swistir eu bagloriaethau eu hunain—mae gan yr Alban ei system addysg uwch ei hun, ac mae Cymru yn datblygu ei chymhwyster ei hun.

Bwriadwn arwain y cynllun hwn ar ddwy lefel, fel y dywedais yn y datganiad. Mae Lefel 2 yn y fframwaith cymhwyster yn gyfystyr â graddau A i C ar lefel TGAU, ac mae lefel 3 yn gyfystyr â Safon Uwch a’r fagloriaeth ryngwladol. Mae hynny’n golygu y gall disgyblion galluog gyfranogi ar lefel 3. Byddant yn gallu cyfranogi gan wybod eu bod yn rhan o raglen graidd gyffrous, a amlinellais yn fanwl. Mae’n ymwneud â chanfod pwy ydynt, ymhle y maent yng Nghymru, ennill profiad o fyd gwaith, gwneud gweithgareddau cymunedol—holl elfennau hanfodol bagloriaeth. Byddant, felly, yn ennill cymhwyster a fydd yn eu galluogi i symud ymlaen i addysg uwch.

O ran y cymhwyster lefel 2, hwn, mewn nifer o ffyrdd, yw’r rhan mwy radical, mwy cyffrous. Caiff hwn ei anelu at bobl ifanc, sydd, o bosibl, yn ennill pedwar i bum gradd D i E yn eu harholiadau TGAU, nad ydynt yn gwybod ble i fynd nesaf. Ar hyn o bryd, efallai yr ânt i’r coleg neu efallai y gwnânt aileistedd eu harholiadau yn yr ysgol. Mae’r fagloriaeth Gymreig yn cynnig cwricwlwm eang iddynt y gallant ei astudio am yr ychydig flynyddoedd nesaf fel y gallant hwy hefyd gyflawni lefel a fydd yn eu galluogi i symud ymlaen i addysg uwch. Mae hynny’n hynod o gyffrous o ran ehangu’r agenda.

Mae cynigion CBAC mor gyffrous yn rhannol oherwydd ein bod oll wedi croesawu, mewn egwyddor, nifer o’r pethau newydd yn yr agenda cymhwyso ar gyfer llwyddiant. Mae’r rhain yn cynnwys materion yn ymwneud â sgiliau allweddol, y mae cyflogwyr am eu gweld, yn ogystal ag ehangu’r cwricwlwm, yr oeddem oll yn ei groesawu o ystyried problemau cychwynnol y flwyddyn gyntaf. Yn hytrach na chyfranogi yn yr agenda honno yn ddewisol, bydd y fagloriaeth yn gwneud y pethau hynny yn orfodol. Byddant yn cael eu hymgorffori yn y cymhwyster. Mae’n hynod o gyffrous. Drwy gynnwys Addysg Uwch Cymru, UCAS a byd busnes yn y grŵp llywio gallwn weithio gyda’r graen i sicrhau bod y cymhwyster yn hollol dderbyniol ar draws gofynion cofrestru addysg uwch a’i fod yn bodloni’r materion y bu busnesau yn eu trafod ers blynyddoedd, sef ennill gwell sgiliau allweddol. Yr wyf yn arbennig o gyffrous ynglŷn â’r ffaith y gallwn, ymhellach ymlaen yn y broses, ystyried model yn seiliedig ar gredydau a fydd yn ein galluogi i ystyried cynnal peilot ar lefel 1 er mwyn inni gynnwys y rheini sydd wedi eu difreinio ar hyn o bryd yn y system addysg.

Yr ydym wedi cymryd cam cyntaf pwysig yn y newid mwyaf erioed i gymwysterau yng Nghymru. O ran eich cwestiynau penodol am y Sefydliad Materion Cymreig, a’r ffaith na fu i’r Sefydliad y Fagloriaeth Gymreig dendro, mae angen inni gydymffurfio, o dan reoliadau’r Cynulliad, â’r broses gaffael Ewropeaidd. Fel Gweinidog, felly, dewisais gaffael agored, ac yr oedd yn agored i bawb gynnig tendr. Yn ddiddorol iawn, nododd dogfen ddiweddar gan yr IWA nad oedd yr IBO wedi bwriadu tendro. Ymhellach, wrth wrando ar John Osmond ar y radio y bore yma, awgrymodd fod yr IWA yn falch mai CBAC oedd y corff arholi a’i fod wastad wedi dymuno i CBAC ddatblygu’r cymwysterau yng Nghymru. Gyda chymorth yr IBO, yr ydym yn cyflwyno hynny yn y model hwn. Fel y dywedais yn fy natganiad, mae’r Athro Thompson o Brifysgol Caerfaddon, sydd yn Gyfarwyddwr Ymchwil Rhyngwladol yr IBO, yn aelod allweddol o’r tîm prosiect sydd yn gweithio i ddatblygu hyn.

O ran ACCAC, rhaid inni gofio mai ACCAC yw’n hawdurdod cynghori ar y cwricwlwm yng Nghymru. Felly, fel Gweinidog, rhaid imi gymryd unrhyw beth a ddywed ACCAC o ddifrif. Ni wnaethom gyflwyno’r wybodaeth oddi wrth ACCAC fel pe bai’n wybodaeth gennyf fi. Mae hynny’n bwysig. Cafodd y wybodaeth oddi wrth ACCAC ei chynnwys fel gwybodaeth oddi wrth ein hawdurdod cwricwlwm. Ynglŷn â’ch cwestiwn am ysgolion a cholegau, y prif beth yw’r ffaith mai’r un yw’r nodau yr ymrwymodd yr ysgolion a’r colegau iddynt. Ceir nodau eang ynglŷn â chyflwyno’r fagloriaeth. Dywedodd Gareth Matthewson o Ysgol Uwchradd yr Eglwys Newydd, sydd yn cymryd rhan yng nghynllun peilot y Fagloriaeth Ryngwladol, a oedd hefyd ar y radio y bore yma, ei fod yn edrych ymlaen at weld y fagloriaeth Gymreig yn ehangu mynediad a chyfranogiad. Yr wyf yn siŵr y cytunwch bod y model a amlinellais heddiw yn gwneud hynny.

Mae gennym gryn dipyn i edrych ymlaen ato. Gobeithiaf y gall pawb ddathlu’r ffaith ein bod yn awr yn mynd ein ffordd ein hunain yng Nghymru. Mae hyn yn hollol amserol o ystyried y materion sydd yn cael eu codi ar draws y ffin ynglŷn â sut yr awn i’r afael ag ehangu’r cwricwlwm ôl-16. Heddiw, yr wyf yn cyhoeddi model sydd yn mynd i’r afael â phrif bryderon yr Ysgrifennydd Gwladol dros Addysg a Sgiliau—cymwysterau galwedigaethol, cyfrannu tuag at y gymuned, annog ysgolion a cholegau i gydweithio, ac ati. Mae hyn yn gyffrous a gwn fod rhannau eraill o’r DU eisoes yn dangos diddordeb. Maent yn gwylio’r hyn a wnawn a sut yr ydym yn ei ddatblygu.

Croesawaf eich datganiad heddiw yn fawr. Cymeradwyaf eich arweiniad personol yn y prosiect cyffrous a phwysig hwn. Fel rhywun a arbenigodd rhywfaint yn y celfyddydau o 16 oed ymlaen, byddwn wedi elwa llawer mwy ar yr ystod eang o brofiad ac arbenigedd y gobeithir y bydd y system newydd hon yn ei ddarparu. A wnewch chi sicrhau bod Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol yn parhau’n brif bartner yn y broses yr ydym yn ei datblygu? Yn ail, sut y byddwch yn sicrhau na chollir rhagoriaeth ac arbenigedd o fewn unrhyw faes astudio o ganlyniad i’r ystod a gwmpesir?

Gobeithiaf imi lwyddo i sicrhau pobl o ran rôl Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol, yn enwedig gyda’r Athro Thompson fel rhan o dîm y prosiect.

O ran rhagoriaeth, mae’r rhain yn amlwg yn bynciau, disgyblaethau ac yn yrfaoedd galwedigaethol, fel meddygaeth, sydd angen ffocws arbenigol. Mae’r cynnig hwn yn ystyried hynny, a dyna’n rhannol y rheswm ei bod yn bwysig inni adeiladu ar ein fframwaith presennol o gymwysterau, a’r ystod eang o bortffolios a gynigir, er mwyn sicrhau y gall y rheini sydd am astudio graddau sydd yn gofyn am arbenigeddau pan gânt eu derbyn fanteisio ar gwricwlwm craidd y fagloriaeth, ac y gallant hefyd feithrin yr arbenigeddau cyflawn hynny. Fodd bynnag, y cwricwlwm craidd yw’r rhan gyffrous. Bydd hwnnw’n datblygu hyder pobl. Mae fy ffrindiau sydd wedi cwblhau’r fagloriaeth ryngwladol yn gweld hynny fel gwahaniaeth pwysig. Dywedodd disgybl o Ysgol Uwchradd yr Eglwys Newydd, sydd yn cymryd rhan yng nghynllun peilot y fagloriaeth ryngwladol, ar y radio y bore yma mai cymryd rhan yn y gymuned oedd un o briodoleddau mwyaf y fagloriaeth ryngwladol. Caiff hynny ei ymgorffori yma. Derbyniwn, os ydym am roi’r cyfle gorau i Gymru ac i’n pobl ifanc, y dylem fabwysiadu ymagwedd eang.

Ar ôl bod yn Aelod o’r Cynulliad am ddwy flynedd, yr wyf wedi aros yn daer am nonsens aneglur gan yr adain chwith. Yn wir, fe’i cawsom o’r diwedd. Mae’n amlwg, Weinidog, nad yw’n ddim byd mwy nag ailwampiad o’r hen gwrs astudiaethau cyffredinol ac yn gostwng gofynion gallu i’r lefel isaf posibl. Dywedasoch eich hun y bydd yn gymysgedd o arholiadau Safon Uwch a TGAU er mwyn helpu’r rheini sydd yn tangyflawni. Yr ydym am helpu’r disgyblion hynny, ond ni wna hyn unrhyw beth i helpu ein myfyrwyr gweithgar a galluog sydd am wella eu hunain i fynd ymlaen i ennill cymwysterau proffesiynol yn y brifysgol a chyfrannu at y gymdeithas. Yr wyf wedi’m syfrdanu gan eich datganiad y bore yma. Yr ydym yn defnyddio plant fel testunau arbrawf parhaus. Nid ydych hyd yn oed wedi adolygu’r system ddiwygio bresennol, nad yw wedi bod yn gweithredu am un flwyddyn academaidd eto. Yn barod, yr ydych am daflu’r system gyfan yn ôl i mewn i’r pair a chreu system hollol newydd.

Ofnaf, pan fydd ein pobl ifanc yng Nghymru yn gwneud cais i brifysgolion ar draws y ffin, ac o fewn Cymru hefyd, y cânt eu hystyried fel myfyrwyr eilradd, ac y bydd y pwnc hwn yn destun sbort. Nid yw hyd yn oed yn cyfateb i’r fagloriaeth ryngwladol. Onid yw hynny’n wir, Weinidog? Dyna’r rheswm y gwrthododd yr IBO gynnig tendr ar gyfer y prosiect hwn, oherwydd yr oeddent yn cydnabod bod eu pwnc hwy yn llawer gwell na’r fersiwn israddol hon a gynigiwch inni y bore yma.

Cytunaf eich bod am feithrin ein myfyrwyr a sicrhau eu bod yn deall ac yn parchu lle y maent yn byw, a’n bod am iddynt ddeall y byd ehangach a rôl Cymru o’i fewn, ond a ddylai’r fagloriaeth gynnwys cyfraniad cymunedol? A ydym yn cynllunio system addysg, neu’n paratoi ein myfyrwyr ar gyfer wythnos bob a job? Dyna sut y mae’n ymddangos i mi. Yr wyf wedi fy syfrdanu’n llwyr gan yr hyn a ystyriwch yn werth addysgol y cynllun hwn.

O ran costau, amlinellasoch y bydd £600,000 yn cael ei wario yn ystod y flwyddyn ariannol hon. Beth fydd cyfanswm cost y cynllun peilot? Sawl miliwn y disgwylir i’r gyllideb addysg ddod o hyd iddi dros y tair i’r pedair blynedd nesaf, a thu hwnt i hynny, os dilynir y cynllun hwn? Fy ail gwestiwn yw a fydd y cymhwyster hwn yn disodli arholiadau Safon Uwch ac a fwriadwch yn y pen draw gyfarwyddo ysgolion na allant gynnig cymwysterau Safon Uwch ac y bydd yn rhaid iddynt gynnig yr opsiwn di-drefn hwn? A fydd gan yr ysgolion a’r disgyblion yr opsiwn i wrthod y cynllun hwn? A allwch ddweud wrthym pam y gwrthododd Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol dendro ar gyfer y prosiect hwn? Ai’r rheswm, fel y tybiaf, yw’r ffaith nad ydynt yn ystyried fod ganddo’r gwerth addysgol y buoch yn ei gyfleu? Maent yn ystyried bod y prosiect yn fodel israddol o ddewis addysgol na fydd yn bodloni disgwyliadau cynllun y fagloriaeth ryngwladol. Mae nifer o fyfyrwyr yng Nghymru wedi manteisio ar y cynllun hwnnw. Cyfeiriwch at gynnwys sefydliadau addysg uwch a busnesau. Fodd bynnag, bydd pawb yn gweld y prosiect hwn yn ei wir oleuni: gwastraff amser a gwastraff o ddoniau ein pobl ifanc. Dylai’r Gweinidog dreulio mwy o amser yn archwilio gweddill system addysg Cymru. Nid yw wedi elwa hyd yn hyn ar y ffaith bod ei phlaid hi yn llywodraethu.

Yr wyf yn falch o’ch cyfraniad. Mae’n cyfiawnhau ymrwymiad gweddill y Cynulliad i ehangu’r agenda ar gyfer pobl ifanc yng Nghymru gan gydnabod pam y cymerwyd gymaint o amser i ddatblygu cynnig y Sefydliad Materion Cymreig. Yn yr hen Lywodraeth Geidwadol, yr oedd yn amlwg nad oedd unrhyw ddiddordeb mewn ehangu’r cwricwlwm.

Fodd bynnag, codasoch un pwynt pwysig, sef a fydd y fagloriaeth Gymreig yn disodli cymwysterau Safon Uwch. Bydd hynny’n dibynnu ar lwyddiant y cynllun peilot. Bydd yn dibynnu i ba raddau y bydd ysgolion a cholegau yn ei gymeradwyo a pha un a fyddant o’r farn y bydd yn arwain at well trefniant ar gyfer eu myfyrwyr.

Gwrthwynebaf yn llwyr y syniad bod y cynllun hwn yn gostwng safonau addysgol. Mae’n amlwg nad ydych yn deall y cynnig hwn. Os cofiwch, yn fy natganiad ac yn fy ymateb cyntaf, amlygais y ffaith fod y cynllun hwn yn gweithredu ar ddwy lefel. Mae’n gweithredu ar lefel 3, sydd yn gyfystyr â Safon Uwch a’r fagloriaeth Gymreig. Mae hefyd yn gweithredu ar lefel 2, sydd yn gyfystyr â TGAU. Bwriedir i Lefel 2 godi safonau’r rhai hynny sydd yn cael canlyniadau TGAU gwannach gan roi dwy flynedd ychwanegol o astudio cyffredinol iddynt er mwyn eu galluogi i chwarae eu rhan yn llawn yng Nghymru.

Mae’n agenda sydd yn ymwneud ag ehangu mynediad, nid gostwng safonau. Mae’n hyrwyddo cyfle cyfartal i bawb, er mwyn inni gael rhagoriaeth ledled Cymru ac fel y gallwn ddarparu cyfleoedd dysgu parhaus. Mae gan weddill y Cynulliad agenda dysgu gydol oes yng Nghymru. Dymunwn weld y sgiliau allweddol sydd mor bwysig i fusnesau yn cael eu hymgorffori yn ein cwricwlwm, ac nid fel rhyw ychwanegiad.

Mae cynnig cyffrous ger ein bron. Er mwyn sicrhau y gall yr Aelodau ei ddeall, ac oherwydd bod llawer o bobl ond yn deall 43 y cant o’r hyn a ddarllenant ar y darlleniad cyntaf, byddaf yn sicrhau bod gan bawb gopi o’r hyn a gynhwyswyd yn y cynnig. Ni allaf ddarparu copïau o’r tendr ei hun, oherwydd bod hwnnw’n fasnachol gyfrinachol. Fe welwch pa mor gyffrous yw’r opsiwn hwn. Fe welwch sut y mae’n gweithio ar gyfer ystod o fyfyrwyr, boed ganddynt gymwysterau ai peidio, a’r cyfleoedd newydd fydd ar gael iddynt.

Eglurais yn gynharach mai un o’r prif faterion yn y cynllun peilot hwn yw diogelu’r myfyrwyr wrth iddynt ei ddilyn. Yr wyf yn hyderus y bydd nifer fawr o ysgolion a cholegau am gymryd rhan yn y cynllun, oherwydd y byddant yn gweld manteision ein hagenda ôl-16 newydd a’r cyfleodd ehangach i’r bobl ifanc yng Nghymru.

Faint yw’r gost?

O ran y gost, yr unig swm a gyllidebwyd yw’r £600,000 ar gyfer 2001. Yna byddwn yn mynd i gylch cynllunio’r gyllideb ar gyfer y dyfodol. Gallwch ystyried hynny wrth inni ei drafod. O ran y costau diamod, bydd Jonathan yn deall, fel aelod o blaid a ddywedodd ei bod yn blaid fusnes, y ceir cyfrinachedd o ran tendr masnachol.

Croesawaf ddatganiad y Gweinidog a gwerthfawrogaf yr ymrwymiad i sicrhau yr hysbyswyd y Cynulliad o ddatblygiad y cynllun peilot hwn cyn gynted â phosibl. Ers blynyddoedd, cafodd y cysyniadau a’r egwyddorion sydd yn sail i’r prosiect hwn eu taflu o gwmpas mewn cylchoedd academaidd a, hyd yn hyn, ni chawsant gyfle i weld golau dydd.

Rhaid inni gofio mai mynediad, cynhwysedd, cyfranogiad ac ehangder yw’r safonau y byddwn yn cael ein beirniadu yn eu herbyn, waeth beth fo nodweddion y model neu’r sefydliadau sydd yn gysylltiedig ag ef. Gan ein bod yn fodlon bod yr hyn a amlinellasoch heddiw yn gwireddu’r diben trosfwaol hwnnw, mae’n bleser gan y Democratiaid Rhyddfrydol gynnig eu cefnogaeth lawn.

in Welsh In the statement’s penultimate paragraph, the Minister says that

yn Saesneg ‘Fodd bynnag, ni chyflwynodd unrhyw gorff dyfarnu gynnig yn seiliedig ar fodel yr IWA.’

in Welsh Will she confirm that the IBO wrote to her informing her that it did not intend to tender for the contract as it felt that ACCAC’s document, which was attached to the tender document, led away from the direction of the IWA model, in which the IBO had taken an interest and had supported?

in Welsh Be that as it may, the future is what is important. Will the Minister give an assurance that the experts at the Institute of Welsh Affairs who devised the project from the outset, namely John David, Eirlys Pritchard Jones and Colin Jenkins, are included in the preparations for the pilot and become members of the steering group, and that the development of a Welsh baccalaureate similar to the Institute of Welsh Affairs’s model will continue to be an open possibility? Perhaps that will not be possible in terms of every detail, but the broad model should continue to be valid and a possibility for the pilot.

Fel y dywedais yn fy natganiad, byddaf yn trafod gyda Geraint Talfan Davies ynglŷn â’r ffordd orau o gynnwys arbenigwyr yr IWA. Byddaf yn cyflwyno adroddiad ar hynny i’r Pwyllgor Addysg a Dysgu Gydol Oes. Y model a gynigwyd ar gyfer y tendr, oedd y model a amlinellais yn natganiad heddiw a’r un a fydd yn cael ei ddatblygu. Fel y dywedais, caiff arbenigedd Sefydliad y Fagloriaeth Ryngwladol, a gwaith yr IWA dros y blynyddoedd wrth ddatblygu’r model eang, ei ymgorffori yn y meddylfryd sydd yn sail i ddatblygiad ein model. Yr oedd y tendr o ansawdd arbennig, oherwydd ei fod yn crybwyll annog ymagwedd wahanol tuag at elfennau craidd cwricwlwm sydd â’r bwriad o ddatblygu pobl ifanc. Yn ogystal, yr ydym am sicrhau y cânt eu diogelu drwy’r agenda cymhwyso ar gyfer llwyddiant. Dyna ddwy ran allweddol y model a enillodd y tendr. Yr wyf yn fwy na pharod i ddefnyddio profiad arall wrth ddatblygu’r model. Dyna paham y byddaf yn cynnal trafodaethau gyda’r IWA a phaham y mae gan yr IBO ran bwysig yn y gwaith o reoli’r prosiect.

Os ystyriwch bod y cynllun peilot wedi llwyddo, a fydd y fagloriaeth yn disodli arholiadau Safon Uwch neu a fydd dewis i fyfyrwyr bob amser?

Bydd dewis gan fyfyrwyr bob amser. Fodd bynnag, fel y dywedais, mae’n dibynnu i ba raddau y bydd ysgolion a cholegau am gymryd rhan yn y cynllun hwn. Cynhelir cynllun peilot ohono mewn colegau hefyd, oherwydd bod ein hagenda fawr ar gyfer addysg ôl-16 yn golygu na fydd pobl yn cael eu dysgu o reidrwydd mewn dosbarth traddodiadol yn y dyfodol. Ni fydd y cynllun peilot yn dechrau tan 2003 oherwydd bod angen tua blwyddyn arnom i gyflawni’r gwaith datblygu, y bydd angen ei lunio yn nhermau cymwysterau cyn y gall y garfan gyntaf ddechrau’r cynllun peilot. Mae CBAC yn cynnig y bydd 12 ysgol a chwe choleg yn y garfan gyntaf, ac ychwanegir chwe ysgol arall ati am ddwy flynedd arall.

Mae hyn oll yn dibynnu ar lwyddiant y cynllun peilot. Gobeithiaf y byddech yn cytuno ein bod yn cymryd ymagwedd ystyriol tuag at hyn. Nid ydym yn datgan yn syml y bydd pob myfyriwr bellach yn astudio am gymhwyster bagloriaeth. Yr hyn a ddywedwn yw mai hwn yw’r opsiwn gorau posibl, yr ydym yn ei brofi yn awr yn yr ysgolion a’r colegau a fydd yn cymryd rhan yn y rhaglen. Os mai dyna a ddymunant, yna yr wyf yn siŵr y byddwn yn datblygu yr un system â’r Alban, yn yr ystyr y bydd pob ysgol yn cynnig yr hyn sydd yn gyfystyr ag arholiadau ‘Uwch’ yr Alban ac y bydd rhai yn parhau i gynnig arholiadau Safon Uwch. Mae portffolio o gymwysterau ar gael. Disgwyliaf y bydd y portffolio hwnnw o gymwysterau yn parhau i fod ar gael yn ei gyfanrwydd yng Nghymru.

Yn gyntaf, ymddiheuraf am hyd fy natganiad.

Pan lansiwyd ‘Rhoi Cymru’n Gyntaf: Partneriaeth ar gyfer Pobl Cymru’, gennym fis Hydref diwethaf, gwyddem ei bod yn rhaglen flaengar ac uchelgeisiol o bolisïau a fyddai’n adeiladu ar yr amcanion a nodwyd yn ‘Gwellcymru.com’. Mae’n rhaglen tair blynedd a hoffwn siarad am y cynnydd a wnaethpwyd gennym i gyrraedd y targedau a bennwyd.

Dechreuaf drwy sôn am addysg a dysgu gydol oes. O ran addysg feithrin a darpariaeth ar gyfer y blynyddoedd cynnar, ein hymrwymiad yw datblygu cynigion yn 2001-02 i’w gweithredu’n llawn yn 2002-03. Yr ydym wrthi’n cynnal archwiliad o anghenion ledled Cymru ar hyn o bryd, er mwyn inni gael dealltwriaeth glir o’r costau tebygol i lywio ein hasesiad o’r hyn y gellir ei gyflawni. Awgryma’r canfyddiadau na fydd yr arian sylfaenol presennol yn ddigonol i ariannu’r costau ychwanegol angenrheidiol ar gyfer darpariaeth blynyddoedd cynnar rhan amser am ddim i blant teirblwydd yng Nghymru. Fodd bynnag, nid wyf yn argyhoeddedig bod proffil y gwariant yn y gyllideb yn gywir. Bwriadaf fynd i’r afael â’r materion hynny yng nghylch cynllunio’r gyllideb.

Yr ail brif fenter yn y sector hwn yw lleihau nifer y disgyblion mewn dosbarthiadau iau i 30, gyda’r bwriad o sicrhau gostyngiad i 25 o ddisgyblion neu lai ym mhob dosbarth ysgol gynradd yn ystod ail dymor y Cynulliad Cenedlaethol. Yng nghylch cynllunio cyllideb y llynedd, darparais £20 miliwn i helpu ysgolion ac awdurdodau addysg lleol i leihau maint dosbarthiadau a gwneud gwelliannau i ysgolion. Rhoddwyd yr adnoddau hyn i’r awdurdodau lleol eleni. Caiff effaith yr arian hwn ei asesu yn ôl nifer y disgyblion mewn dosbarthiadau cynradd ym Medi 2001. Mae cynlluniau’r gyllideb yn darparu ar gyfer £25 miliwn ychwanegol yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf a £32 miliwn y flwyddyn ganlynol. Mae hyn yn mynd y tu hwnt i’n hymrwymiad i ddarparu £65 miliwn ychwanegol dros y tair blynedd nesaf.

Caiff arian cyffredinol ei gynnwys yn yr arian sylfaenol ar gyfer mentrau hyfforddiant athrawon. Mae arian hefyd ar gael yn y flwyddyn ariannol hon i gyflawni’r ymrwymiad i ymestyn y grantiau hyfforddiant cychwynnol i athrawon ysgolion cynradd dan hyfforddiant sydd yn ymgymryd â thystysgrif addysg ôl-raddedig, a fydd yn weithredol o Fedi 2001.

Mae cyflwr adeiladau ysgolion o bryder arbennig i Jane Davidson a minnau ac mae’r cytundeb partneriaeth yn cynnwys ymrwymiad i sicrhau bod £200 miliwn ar gael dros dair blynedd ar gyfer hynny. Cyfanswm o £292 miliwn yw darpariaeth y gyllideb dros dair blynedd o 2001-02, er nad yw’r arian i gyd ar ffurf cronfa uwchraddio adeiladau ysgolion. Credwn fod angen £100 miliwn y flwyddyn i sicrhau bod adeiladau ysgolion yn cyrraedd safonau derbyniol ar ôl blynyddoedd o gael eu hesgeuluso. Bydd angen adolygu’r asesiad hwnnw yng ngoleuni’r cynlluniau rheoli asesiad cyfalaf y mae disgwyl i awdurdodau eu rhoi ar waith erbyn 2002. Bydd angen inni barhau i bwyso ar awdurdodau lleol i wario’r adnoddau a ddyrannwyd iddynt.

O ran polisi ar ysgolion gwledig mae angen inni ystyried goblygiadau gwariant yng ngoleuni casgliadau’r Pwyllgor Addysg a Dysgu Gydol Oes ynglŷn â’r cyflenwad o leoedd ysgol. Byddaf yn ystyried cynigion ar gyfer adnoddau ychwanegol yng nghylch cynllunio’r gyllideb.

Fel y gwyddoch, nid yw cyflogau athrawon yn fater datganoledig, ond disgwyliwn weithio gyda’r Adran Addysg a Sgiliau i roi gwell cyflog ac amodau i athrawon. Darperir ar gyfer taliadau trothwy cyflog yn y setliad refeniw, ond ni wyddys a yw’r adnoddau hyn yn ddigonol, am fod yr asesiad trothwy yn mynd rhagddo o hyd yng Nghymru. Mae Jane Davidson a minnau yn pryderu ynglŷn â’r ffordd y cyhoeddodd y cyn-Adran Addysg a Chyflogaeth newidiadau i amodau athrawon heb egluro lle yr oeddent yn berthnasol i Loegr yn unig, neu ymgynghori â ni lle y gallai fod goblygiadau o ran cost. Gwnaethom sylwadau i’r Ysgrifennydd Gwladol am hyn, a byddwn yn parhau i wneud hynny.

Ni soniaf am y fagloriaeth Gymreig, gan iddi gael ei thrafod mewn datganiad cynharach gan y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes. Fodd bynnag, mae astudiaeth bolisi’r Pwyllgor Pwnc yn mynd rhagddi a bydd yn llywio’r strategaeth 10-mlynedd ar gyfer prifysgolion Cymru. Hyd nes y cawn ddarlun clir ynghylch sut y bydd hyn yn datblygu, ni chaiff y fenter ei hariannu.

Caiff hyfforddiant ei ddarparu drwy raglen newydd, sef diploma sgiliau cyfoes i oedolion, a fydd ond ar gael yng Nghymru. Ei nod yw gwella sgiliau galwedigaethol oedolion, gan weithredu mewn modd tebyg i’r cynllun prentisiaeth fodern. Daeth y rhaglen yn weithredol ar 1 Ebrill. Dyrannwyd cyllideb o £9.75 miliwn i’r cynllun hwn dros y tair blynedd nesaf.

Darparwyd £500,000 gennym eleni i’w ddefnyddio i ddatblygu sawl argymhelliad gan y tasglu addysg gorfforol a chwaraeon mewn ysgolion, gan gynnwys datblygu rhaglenni ar gyfer datblygiad proffesiynol parhaus athrawon; sefydlu canolfannau datblygu cwricwlwm er mwyn nodi arfer da, a’i atgyfnerthu a’i ddatblygu mewn addysg gorfforol a chwaraeon mewn ysgolion; a phenodi cydlynydd cenedlaethol i oruchwylio’r gwaith hwn a datblygu cynlluniau i roi meysydd eraill o’r adroddiad hwn ar waith. Ni chlustnodir arian ar ei gyfer yn y dyfodol, ond byddaf yn edrych yn fanwl ar hyn yn ystod cylch cynllunio neaf y gyllideb. Fodd bynnag, mae dros £48 miliwn o arian y loteri ar gael drwy’r Gronfa Cyfleoedd Newydd i helpu awdurdodau lleol i adnewyddu cyfleusterau sydd yn bodoli eisoes a darparu cyfleusterau chwaraeon newydd at ddefnydd ysgolion a’r gymuned.

Y brif fenter yn y sector hwn yw ein hymrwymiad i ymchwilio i galedi myfyrwyr. Yr ydym ar hyn o bryd yn ystyried canlyniad yr astudiaeth a’i goblygiadau o ran cost. Caiff y mater hwnnw ei ystyried yng nghylch cynllunio’r gyllideb.

Trof at iechyd a gofal cymdeithasol. Yr ydym wedi dechrau’n dda iawn. Lansiodd y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol ‘Gwella Iechyd yng Nghymru’, a fydd, mewn rhai meysydd, yn disodli’r ymrwymiadau yn y cytundeb partneriaeth. Felly yr ydym mewn sefyllfa dda i sicrhau’r gwelliant yn yr NHS yng Nghymru yr ydym oll yn amlwg yn ymdrechu i’w gyflawni. O ran y cytundeb partneriaeth, mae arian ar gael yn narpariaeth sylfaenol yr NHS i weithredu strategaeth datblygu adnoddau dynol yr NHS a strategaeth amseroedd aros. Darparwyd lleoedd hyfforddi ychwanegol ar gyfer 190 o nyrsys a 75 o weithwyr proffesiynol sydd yn gysylltiedig â meddygaeth bob blwyddyn tan 2004-05. Byddwn yn cynyddu nifer y myfyrwyr o fwy na 5 y cant bob blwyddyn, yn ychwanegol at y cynnydd o 20 y cant yn nifer y lleoedd hyfforddi a gyhoeddwyd y llynedd. Yn sgîl rheoli cyllidebol doeth, mae adnoddau ychwanegol ar gael yn y flwyddyn ariannol hon i recriwtio a chadw nyrsys. O ran amseroedd aros, cynhwyswyd £35 miliwn gennym mewn dyraniadau i awdurdodau iechyd ar ddechrau’r flwyddyn ariannol. Yn gynharach yr wythnos hon cyhoeddodd y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol y caiff £6 miliwn ei ailgyfeirio eleni i leihau’r amseroedd aros cyn cael triniaeth orthopedig.

Aeth cyfanswm y gyllideb iechyd ar gyfer y flwyddyn ariannol hon y tu hwnt i’r ymrwymiad yn y cytundeb partneriaeth, ond, ar hyn o bryd, nid oes modd meintioli’r arian y bydd ei angen i fynd i’r afael â chanfyddiadau adolygiadau’r gwasanaeth o restrau aros yn ôl arbenigedd. Bydd Jane Hutt a minnau yn ystyried y mater hwnnw yng ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Mae gwariant ar brosiectau cyfalaf yn yr NHS yn fater allweddol. Er gwaethaf y canfyddiad ein bod yn troi at y sector preifat ar gyfer pob gwaith adeiladu newydd, rhoddir cyfanswm o £273 miliwn i’r NHS yng Nghymru dros dair blynedd, gan ddechrau yn y flwyddyn ariannol gyfredol. Mae hynny dipyn yn uwch na tharged y cytundeb partneriaeth o £200 miliwn.

Sefydlwyd cynlluniau peilot gennym i ystyried atebion dyfeisgar i’r oedi cyn rhyddhau cleifion. Fe’u hariennir o fewn arian sylfaenol iechyd. Ar hyn o bryd, ni wyddys faint o adnoddau sydd eu hangen ar gyfer gweithredu’n llawn ond caiff ei lywio yng ngoleuni’r cynlluniau peilot.

Darparwyd £36 miliwn i ddatblygu telefeddygaeth, technoleg gwybodaeth a chynadledda fideo. Mae hynny’n gam pwysig ymlaen i ddiweddaru’r NHS yng Nghymru er mwyn wynebu heriau technolegol yr unfed ganrif ar hugain.

Y llynedd, er mwyn helpu ymdopi â phwysau’r gaeaf, bu cynnydd o 103 o welyau meddygol brys newydd eu staffio a 20 o welyau gofal dwys newydd. Dylai peth arian i sicrhau capasiti ymhellach fod ar gael o fewn y dyraniadau mwy i’r awdurdod iechyd. Fodd bynnag, disgwyliwn weld goblygiadau pellach o ran adnoddau a byddaf yn eu hystyried yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Yn ystod y flwyddyn hon a’r ddwy flynedd nesaf, darparwyd £25 miliwn ychwanegol ar gyfer pecynnau cymorth cymunedol ar gyfer adleoli pobl ag anableddau dysgu o ysbytai arhosiad hir. Caiff yr adnoddau sydd eu hangen yn y dyfodol i gwblhau’r broses o adleoli pobl o ysbyty Bryn y Neuadd yn Llanfairfechan eu nodi mewn cynllun adleoli cynhwysfawr ar gyfer preswylwyr. Ochr yn ochr â hynny, yr wyf yn ceisio sicrhau darpariaeth tai briodol drwy grantiau tai cymdeithasol.

Bu Comisiynydd Plant Cymru yn ei swydd ers 1 Mawrth a daw ei bwerau llawn yn weithredol eleni. Mae cyllideb sylfaenol o £800,000 o 2001-02 ymlaen. Bu’r Comisiynydd yn canolbwyntio hyd yn hyn ar ddatblygu a chwblhau ei strwythurau gweithredol a bydd yn dechrau recriwtio staff fis nesaf. Sicrhaodd swyddfeydd parhaol ym Mae Colwyn ac yn Abertawe yn ddiweddar. Mae hefyd wedi dechrau ymgynghori â phlant a phobl ifanc, ac â chyrff ac asiantaethau â buddiannau o ran ei waith.

Trof at fenter a datblygu economaidd. Dywedasom y byddem yn sicrhau bod arian ar gael i hyrwyddo’r cynllun technoleg rhanbarthol. Mae datblygu a gweithredu’r cynllun yn broses sydd yn datblygu’n barhaus. Yr ydym erbyn hyn yn adolygu a diweddaru’r cynllun a byddaf yn ystyried gofynion ariannol pellach yn ystod cylch cynllunio presennol y gyllideb. Mae strategaeth cyfradd geni busnesau yn cael ei datblygu fel rhan o’r cynllun gweithredu entrepreneuriaeth. Caiff £1.5 miliwn yn ychwanegol at yr arian sylfaenol ei gyfeirio tuag at y strategaeth yn y flwyddyn ariannol gyfredol ac, fel rhan o broses cynllunio’r gyllideb, yr ydym yn adolygu lefel yr adnoddau ar gyfer y dyfodol.

Sicrhawyd arian ar gyfer nifer o brosiectau o fewn y cynllun gweithredu entrepreneuriaeth gan Amcan 1 eisoes, a rhagwelwn gynnydd sylweddol yn ystod y misoedd nesaf. Yr ydym hefyd wedi darparu cyllideb gychwynnol ar gyfer yr Awdurdod Buddsoddi Cymunedol, ond mae angen gwneud mwy o waith er mwyn imi allu rhoi ystyriaeth briodol i’r mater yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Cyflawnwyd yr ymrwymiad i roi mwy o arian i Awdurdod Datblygu Cymru ar gyfer buddsoddi a marchnata uniongyrchol dramor drwy ddarparu £1 filiwn yn ychwanegol. Caiff yr arian ei ddefnyddio i wella strategaeth mewnfuddsoddi Cymru er mwyn cyflawni amcanion ‘Gwellcymru.com’ ac adfer Cymru fel lleoliad o safon i fewnfuddsoddwyr. Bydd hynny, yn enwedig y gofyniad i ddenu rhagor o fuddsoddiad â gwerth ychwanegol i Gymru, yn golygu cryn fuddsoddiad mewn adnoddau marchnata a gwerthu er mwyn diwallu anghenion marchnad sydd yn newid yn gyflym.

Gwaith ymchwil a gwerthuso yw’r unig faes lle y mae angen ystyried materion ariannu ymhellach. Gwnaethom ddarpariaeth ychwanegol ar gyfer costau’r Arolwg o’r Gweithlu ac mae rhai adnoddau ar gael yng nghyllideb yr amgylchedd, dyfeisgarwch a gwerthuso ar gyfer rhywfaint o astudiaethau ymchwil a gwerthuso. Byddaf yn ystyried sut i sicrhau cyllidebau mwy yn y meysydd hyn yn ystod cylchoedd cynllunio’r gyllideb.

O ran materion gwledig ac amaethyddiaeth, bu hwn yn gyfnod anodd i’r rhai sydd yn gweithio mewn amaethyddiaeth. Fodd bynnag, o dan arweiniad y Gweinidog dros Faterion Gwledig, yr ydym wedi llwyddo i wneud cryn gynnydd o hyd o ran cyflawni amcanion ‘Rhoi Cymru’n Gyntaf’. Yr ydym wedi llwyddo i bwyso ar Lywodraeth y DU i wneud cais am iawndal amaeth-ariannol a chynhelir trafodaethau pellach ynghylch sut y gellir helpu’r sector i adfer yn sgîl argyfwng clwy’r traed a’r genau.

Yr ydym wedi bwrw ymlaen â’r cynllun Tir Gofal a’r cynllun ffermio organig, er bod hwn yn gweithredu ar lefel is dros dro oherwydd yr anawsterau yn sgîl clwy’r traed a’r genau sydd yn atal swyddogion prosiect rhag ymweld â ffermydd, ac felly yn ei gwneud yn llawer anos cwblhau cytundebau. Yr ydym hefyd wedi cloriannu cynllun Tir Gofal. Disgwylir iddo wella ei effeithlonrwydd gweithredol ac ar yr un pryd dargedu’r cynllun yn fwy effeithiol.

Gwneir cynnydd hefyd ar sefydlu dull apelio annibynnol—ombwdsmon ffermio—i ddyfarnu lle ceir unrhyw anghydfod rhwng y Cynulliad a ffermwyr.

Caiff Cyswllt Ffermio, sydd yn cynnwys cynllun datblygu busnes am ddim, ystod o grantiau gwella a menter, cyngor arbenigol, ffermydd arddangos a rhwydwaith o hwyluswyr, ei gyflwyno’n gyffredinol yn yr hydref. Gohiriwyd ei lansio ers rhai misoedd oherwydd clwy’r traed a’r genau. Yr ydym hefyd yn cyflwyno, fel mater o flaenoriaeth, adolygiadau o opsiynau ar gyfer busnesau ffermydd i’r ffermwyr hynny y cafodd eu hanifeiliaid eu dethol a’u difa.

Yr ydym wedi parhau i ymchwilio i’r posibiliadau o roi cymorth i newydd-ddyfodiaid i’r diwydiant amaethyddol a byddwn yn ymgynghori â’r Pwyllgor Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig unwaith eto ynglŷn â’r opsiynau.

Nid yw’r Gweinidog dros Faterion Gwledig wedi penderfynu eto a yw sefydlu uned arbenigol yng Nghanolfan Gydweithredol Cymru i hyrwyddo’r gwaith o ddiogelu’r gwasanaethau gwledig yn ymateb priodol i’r problemau a ganfyddir. Yn hytrach, mae ar ganol gosod y contract ar gyfer astudiaeth pennu cwmpas a fydd yn parhau am dri mis i asesu’r ffordd ymlaen. Disgwylir i adroddiad yr astudiaeth gael ei gyhoeddi ym mis Medi a byddwn yn ystyried arian pellach yng ngoleuni’r canlyniad.

Yr ydym wedi cyflawni’r ymrwymiad i ddarparu llaeth ysgol am ddim i ddisgyblion cyfnod allweddol 1 ledled Cymru. Cyhoeddwyd canllawiau ar fanylion gweithredol y cynllun. Croesawyd y fenter hon ar ran Cynulliad Cenedlaethol yn frwd iawn.

O ran lladd-dai bach, bu’r Cynulliad Cenedlaethol ar flaen y gad gan bwyso’n llwyddiannus am weithredu ar draws y DU. Yn y sector hwn, yr ydym yn parhau i annog Cyfarwyddiaeth Bwyd y WDA i roi arweiniad cryf wrth farchnata cynnyrch o Gymru. Yr ydym hefyd yn ceisio denu gweithgarwch prosesu â gwerth ychwanegol i Gymru. I’r perwyl hwnnw, cyflwynodd y WDA, ar ein rhan, grantiau prosesu a marchnata gan ddefnyddio arian Amcan 1 ac adnoddau’r cynllun datblygu gwledig ynghyd ag arian cyfatebol gan y Cynulliad.

O ran yr amgylchedd, cynllunio a thrafnidiaeth yn y byrdymor, nid oes i’r un o’r mentrau yn y rhan hon o’r cytundeb partneriaeth unrhyw oblygiadau ariannol sydd yn ychwanegol at y ddarpariaeth sylfaenol. Fodd bynnag, byddwn, ar y cyd â’r Gweinidog dros yr Amgylchedd, yn ystyried anghenion ariannu mentrau allweddol yn y dyfodol yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb hon. Mae Pwyllgor yr Amgylchedd, Cynllunio a Thrafnidaeth, fel rhan o’i adolygiad o drafnidiaeth gyhoeddus, yn ystyried sefydlu awdurdod cludiant teithwyr Cymru. Bydd yn gwahodd sylwadau ar nifer o opsiynau ynghyd â’u cost-effeithiolrwydd. Caiff ei adroddiad ei gyhoeddi fis nesaf a bydd y Pwyllgor yn ystyried yr ymatebion yn yr hydref. Byddai angen arian ychwanegol a deddfwriaeth sylfaenol i sefydlu corff o’r fath. Yn yr un modd, byddai angen deddfwriaeth sylfaenol ar gyfer etholiadau uniongyrchol i awdurdodau parciau cenedlaethol hefyd ac ni fyddai modd gweithredu hynny o bosibl cyn 2003-04. Mae’r costau o dan sylw yn dibynnu ar y ffordd yr hoffai’r Cynulliad weithredu.

Bu’r gyllideb a fabwysiadwyd gan y Cynulliad yn sylfaen gadarn i gyflawni’r ymrwymiad i strategaeth gwastraff. Bydd Sue Essex yn ymgynghori ar strategaeth gwastraff ddrafft ddechrau fis nesaf. Byddwn yn ystyried sut y gallwn ddatblygu hynny ymhellach yn ystod cylch cynllunio cyfredol y gyllideb.

O ran llywodraeth leol a thai, yr ydym yn ariannu’r comisiwn ar drefniadau etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru. Bydd yn dechrau ar ei waith yn nes ymlaen eleni.

Rhoesom ymrwymiad i helpu i ddiogelu swyddfeydd post, siopau a busnesau eraill mewn cymunedau gwledig a byddwn yn ehangu’r cymorth trethi gwledig gorfodol i gynnwys tafarndai, gorsafoedd petrol, fferyllfeydd a chyfleusterau gofal plant. O’r flwyddyn nesaf, byddwn hefyd yn gostwng canran y cymorth trethi dewisol y mae’n rhaid i awdurdodau lleol eu codi drwy’r dreth gyngor o 25 y cant i 10 y cant. Bydd hynny’n galluogi cynghorau i roi mwy o gymorth i fusnesau gwledig a chlybiau chwaraeon nad ydynt yn gwneud elw.

Dywedasom y byddem yn darparu digon o arian i awdurdodau lleol gynnal lefelau gwasanaeth a chyfyngu’r cynnydd yn y dreth gyngor i 3 y cant ar gyfartaledd yn 2001-02. Gwnaethom hynny, gan roi cynnydd o 8 y cant mewn cymorth grant canolog i’r awdurdodau lleol ei wario ar wasanaethau lleol yn y flwyddyn ariannol hon. Yr oedd hyn yn golygu twf o 4 i 5 y cant, yn ôl unrhyw amcangyfrif synhwyrol o chwyddiant o ran costau. Dewisodd rhai awdurdodau—ac mae ganddynt yr hawl ddemocrataidd i wneud hynny—gynyddu eu cyllidebau eto, drwy’r dreth gyngor, a thrwy hynny achosi cynnydd yn uwch na 3 y cant yn y dreth gyngor gyfartalog ar gyfer Cymru gyfan.

Cydnabu’r cytundeb partneriaeth pa mor bwysig yw mynd i’r afael â’n problemau mwyaf difrifol o ran tai cyn cwblhau’r gwaith manylach a fydd yn arwain at ddatblygu strategaeth tai genedlaethol i Gymru. Yr wyf wedi llwyddo i roi £40 miliwn ychwanegol o arian cyfalaf i’r awdurdodau lleol fuddsoddi mewn gwella tai sydd mewn cyflwr gwael yng Nghymru a bodloni’r angen cynyddol i roi grantiau ar gyfer cyfleusterau i’r anabl. Mae’r Cynulliad eisoes wedi cytuno i newid y ddeddfwriaeth mewn perthynas â chategorïau o bobl ddigartref y cydnabuwyd bod angen tai â blaenoriaeth arnynt, ac wedi gweithredu hynny, a darparais £6 miliwn arall i dalu am gostau cymorth ychwanegol o ganlyniad i’r penderfyniad hwn sydd yn cydnabod yr angen i barhau i roi mwy o arian i fynd i’r afael â digartrefedd ledled Cymru.

Drwy’r cytundeb partneriaeth ymrwymodd y Cynulliad hefyd i ystyried integreiddio’r cynllun effeithlonrwydd ynni cartref â’r systemau grant eraill sydd yn ymwneud â defnydd mwy effeithlon o ynni. Yr wyf yn falch o nodi y gwnaethpwyd cryn gynnydd yn y negodiadau gyda’r cyflenwyr ynni er mwyn sicrhau bod eu gweithgareddau yn ategu’r ffordd y caiff y cynllun effeithlonrwydd ynni cartref ei dargedu gyda’r nod o ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru.

Gan droi at y celfyddydau, diwylliant a chwaraeon, mae’r Gweinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a’r Gymraeg wedi dechrau mynd i’r afael â chanlyniadau’r adolygiad o’r celfyddydau a diwylliant a gynhaliwyd gan y Pwyllgor Diwylliant. Rhoes ganllawiau clir i Gyngor Celfyddydau Cymru ynglŷn â’r polisïau y dylid rhoi blaenoriaeth iddynt. Caiff hyn ei gostio’n gywir yn awr a’i amlinellu yng nghynllun corfforaethol y Cyngor. Mae gan y Cyngor ddigon o arian ar hyn o bryd i wneud rhywfaint o gynnydd ar hyn, ond er mwyn ymdrin â’r argymhellion a wnaethpwyd yn ‘Diwylliant Cytûn’ mewn modd priodol, byddaf yn ystyried gofynion ariannu yn fanwl yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Cyflwynodd y Cyngor dri opsiwn ar gyfer sefydlu cronfa ddata i’r celfyddydau, sydd yn cael eu hystyried yn fanylach ar hyn o bryd er mwyn caniatáu i gostau gael eu nodi. Caiff hyn ei gysylltu â gwefan newydd, i’w datblygu mewn cysylltiad â Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Bydd hynny hefyd yn rhan o’r cynllun corfforaethol. Caiff costau darparu cronfa ddata a gwefan eu hystyried yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Gwnawn gynnydd da hefyd ar ymchwilio i’r posibilrwydd o sefydlu cronfa ffilm i Gymru, mewn cydweithrediad ag Awdurdod Datblygu Cymru, Sgrîn Cymru a Chyllid Cymru. Yn wir, mae Cyllid Cymru eisoes wedi comisiynu ymgynghorwyr i gynnal astudiaeth o egwyddorion sylfaenol economaidd ac ymarferoldeb cronfa o’r fath. Bydd yr astudiaeth yn cyflwyno adroddiad mewn dau gam yn ystod yr haf. Nid ariennir y fenter honno ar hyn o bryd, ond os bydd yr astudiaeth yn rhoi sylfaen y gellir adeiladu arni, mae’n debygol y bydd y pecyn ariannol terfynol yn cynnwys arian Amcan 1, arian preifat ac arian y Cynulliad Cenedlaethol. Disgwylir i’r astudiaeth lunio opsiynau ar gyfer ymyrryd, gan gynnwys costau a manteision. Byddaf yn ystyried y mater yng nghyd-destun cylch cynllunio’r gyllideb.

Yr ydym yn ymrwymedig i sicrhau bod digon o gefnogaeth i fentrau iaith sydd yn hyrwyddo’r defnydd o’r Gymraeg yn y gymuned. O ganlyniad, darparwyd adnoddau a oedd yn ychwanegol at arian sylfaenol Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn y gyllideb a fabwysiadwyd ar 29 Mawrth. Byddaf, ar y cyd â’r Gweinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a’r Gymraeg, yn ystyried a ddylid rhoi rhagor o gefnogaeth yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Ym mis Hydref, pan fyddaf yn cyhoeddi’r gyllideb ddrafft ar gyfer y flwyddyn nesaf, tynnaf sylw at yr adnoddau a ddarperir i fentrau’r cytundeb partneriaeth. Derbyniaf gwestiynau ar y datganiad, ond os oes angen gwybodaeth fanylach am y mentrau penodol arnoch, efallai y byddai’n fwy defnyddiol ichi ofyn i’r Gweinidog perthnasol ar adeg briodol.

Gwnaf ddau bwynt byr cyn trafod eich datganiad, Edwina. Yn gyntaf, a fyddai’n bosibl i lefarwyr y gwrthbleidiau gael mwy o rybudd o ddatganiadau mor hir? Yr oedd eich datganiad yn un manwl, ac ni chredaf i’r ffaith mai dim ond y bore yma y cawsom gopi ohono fod o fudd i’n gweithgareddau. A wnewch chi a’ch cyd-Aelodau yn y Cabinet drafod sut y gellir sicrhau y cawn gopïau o’r datganiadau hyn yn gynharach? Yn ail, yn achos datganiad mor hir a chymhleth â hwn—efallai bod hynny’n fater ichi ei drafod gyda’r Trefnydd—oni fyddai wedi bod yn fwy priodol inni gynnal dadl ar y materion a godwyd? Byddai hynny wedi rhoi cyfle inni gyflwyno gwelliannau a rhoi ymateb mwy ystyriol i’r mater.

Yr ydych wedi nodi eich bod yn fodlon derbyn cwestiynau ar y datganiad, ond os bydd pwyntiau manwl yr hoffwn eu codi ar faterion penodol, a wnewch chi eu trosglwyddo i’r Gweinidog perthnasol? Unwaith y byddant wedi eu cofnodi, byddai’n ddefnyddiol cael ateb.

Gan droi at y materion a godwyd o dan addysg, iechyd a datblygu economaidd, un mater na chyfeiriwyd ato yn eich datganiad oedd y tanwariant yn y cyllidebau hynny. Yn ôl ffynonellau dibynadwy, mae tanwariant o £167 miliwn yn y meysydd hynny o’r flwyddyn ariannol flaenorol. Pryd y byddwch mewn sefyllfa i ddweud wrthym sut y caiff yr arian hwnnw ei gario ymlaen, ac a allwch roi sicrwydd inni y caiff ei gario ymlaen yn y meysydd lle y bu tanwariant? Os oes tanwariant ym maes addysg, er enghraifft, dylid ei gario ymlaen yng nghyllideb addysg. Dylai’r un peth ddigwydd o ran iechyd a datblygu economaidd.

Mae’n bwysig hefyd ichi ddweud wrthym yn gynnar sut y caiff mentrau megis pecyn Corus, a chymorth i ardaloedd yr effeithiwyd arnynt yn sgîl y llifogydd a chlwy’r traed a’r genau, eu hariannu. Ddoe, cyhoeddasoch £26 miliwn ychwanegol i fynd i’r afael ag argyfwng y llifogydd mewn sawl rhan o Gymru. Ni ddywedasoch wrthym o ble y deuai’r arian, ond cymerwn yn ganiataol nad arian ychwanegol o’r Trysorlys ydyw. A ddywedwch wrthym o dan ba bennawd o’r gyllideb y daw’r arian hwnnw? Yna gallwn asesu effaith eich cyhoeddiadau ar y materion hynny.

O ran addysg, gofynnaf gwestiwn penodol ar adeiladau ysgolion. Dywedwch fod hwnnw yn achos pryder. Mae’n achos pryder i bob Aelod. Sut y byddwch yn mynd â’r mater yn ei flaen gyda’r awdurdodau lleol? Dywedasoch wrthym y byddwch yn pwyso arnynt. Beth yn union a olyga hynny yng nghyd-destun eich penderfyniad? O ran caledi myfyrwyr, yr ydych wedi nodi y byddwch yn ystyried y goblygiadau cost. Gwyddom y gallai’r goblygiadau o ran cost fod yn sylweddol. A allech roi rhyw amcan inni o ran hynny? Mae’n bwysig inni gydnabod a fyddwch yn gwneud unrhyw beth sylweddol mewn perthynas â chaledi myfyrwyr, a fydd yn cael effaith sylweddol ar gyllideb y flwyddyn nesaf.

Gan droi at iechyd, fe’ch holaf ynglŷn â hyfforddiant nyrsys. Cydnabyddaf fod hyfforddi a chadw nyrsys yn broblem fawr ac y bydd 760 o leoedd hyfforddi newydd ar gyfer nyrsys dros bedair blynedd a 300 o geisiadau ar gyfer y proffesiynau sydd yn gysylltiedig â meddygaeth yn ystod y pedair blynedd nesaf, yn ôl eich ffigurau chi. A allwch roi sicrwydd inni fod hynny’n bodloni’r targed a osodwyd ar gyfer hyfforddi nyrsys? A ydych yn ffyddiog y caiff y targedau hynny eu cyflawni? O ran cadw nyrsys, dywedwch y bydd rhagor o adnoddau ar gael ond nid wyf yn siŵr pa fath o adnoddau yr ydych yn sôn amdanynt, na beth yw’r targedau o ran cadw nyrsys.

O ran datblygu economaidd—ac yr wyf yn siŵr y bydd Edwina yn cytuno—wrth wrando ar y gwahanol drafodaethau a gawsom ar Amcan 1, ymddengys ein bod yn byw mewn dau fyd gwahanol. Efallai ar ddwy blaned wahanol. Dywed Prif Weinidog Cymru a’r Dirprwy Brif Weinidog wrthym fod popeth yn iawn, y daw’r holl arian a ddisgwylir a bod rhaglen Amcan 1 yng Nghymru ar y blaen i’r rhai mewn rhannau eraill o’r Deyrnas Unedig. Fodd bynnag, cawn ddarlun gwahanol ar lawr gwlad, gyda phobl yn gofyn pam na chyflwynir prosiectau yn gyflym a pham bod cymaint o ddryswch ac oedi. O ystyried bod swm sylweddol o arian heb ei ddyrannu ar gyfer blwyddyn gyntaf Amcan 1, beth yw eich targed ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf? Faint o arian a gaiff ei wario? Mae hawl gennym i gael gwybod.

Trof at faterion gwledig. Dim ond megis dechrau mynd i’r afael â’r broblem y mae’r arian a ddyrannwyd. Rhaid gwneud llawer mwy ar gyfer y diwydiant twristiaeth ac amaethyddiaeth. Yr ydych wedi nodi yn eich datganiad bod trafodaethau gyda Llywodraeth y DU yn mynd rhagddynt. Sut y mae’r trafodaethau hynny yn datblygu? Mae llawer o bobl yng Nghymru wledig yn disgwyl i’r Cynulliad a Llywodraeth y DU ddod ynghyd a chynnig pecyn cymorth sylweddol. Rhaid i hynny fynd y tu hwnt i’r hyn sydd eisoes ar y gweill. Mae argyfwng enfawr, y mae angen inni fynd i’r afael ag ef.

Trof yn fyr at fentrau iaith, y cyfeiriasoch atynt yn rhan olaf eich datganiad. A allwch roi rhyw amcan o’r adnoddau ychwanegol y byddwch yn eu darparu? Mae gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg rai syniadau gwych, fel y gwyddoch o’m trafodaethau gyda chi. Mae am i’r mentrau iaith ddatblygu ymhellach. A allwch nodi pa mor bell y mae’r trafodaethau hynny wedi datblygu?

Ymddiheuraf am hyd y datganiad heddiw. Rhoddaf ymrwymiad i sicrhau bod llefarwyr y pleidiau yn cael y datganiadau manwl hynny cyn gynted â phosibl yn y dyfodol—cyn gynted ag y byddaf wedi penderfynu ar eu cynnwys—oherwydd y byddai hynny o fudd i’r ddadl o fewn y Siambr. Codaf eich pwyntiau gyda’r Trefnydd.

Diben y datganiad heddiw oedd rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf ichi ynghylch faint o arian a fu ynghlwm wrth y cytundeb partneriaeth, yr hyn a ariannwyd a’r hyn sydd heb ei ariannu. Credwn y byddai’n ddefnyddiol gwneud y datganiad hwn ar yr adeg hon er mwyn i Aelodau gael syniad clir o’r ffordd y caiff materion eu cyflwyno pan fyddant yn trafod eu cyllidebau a materion eraill yn ystod proses y gyllideb yn y Pwyllgorau.

Ni fwriadaf achub y blaen ar unrhyw beth a wnaf ym mhroses y gyllideb, na chynnwys y gyllideb ym mis Hydref, drwy ymateb yn fanwl i’r materion a godwyd ynglŷn â’r dyraniadau yr wyf yn eu hystyried. Ni fyddai hynny’n briodol.

O ran y tanwariant, y byddaf yn rhoi adroddiad arno i’r Cynulliad Cenedlaethol yn yr un modd ag y gwneuthum y llynedd, rhaid inni gydnabod beth yw tanwariant. Mae’r tanwariant a nododd Jane Hutt i’r Pwyllgor Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn cyfrif am tua 1.72 y cant o gyllideb y gwasanaeth iechyd. Mae hwnnw’n swm bach iawn o safbwynt tanwariant. Pan gyfeiriwch at ddatblygu economaidd ac enghreifftiau o danwariant ar gymorth rhanbarthol dewisol rhaid ichi gydnabod natur rhagweld gwariant ar gymorth rhanbarthol dewisol. Mae 550 o brosiectau byw sydd yn cael cymorth rhanbarthol dewisol, y mae bron i 250 ohonynt o fewn eu hamodau o hyd, o ran grantiau ac ati. Gan fod cymorth rhanbarthol dewisol yn cael ei roi yn ôl y galw, mae’n anodd bod mor fanwl gywir ag sydd ei angen o fewn cyllideb. Rhaid inni gydnabod hefyd bod yn rhaid inni ystyried pa arian sydd ar gael o ran y cymorth rhanbarthol dewisol. Byddaf yn ystyried lle y caiff yr arian ei ddyrannu a’i gario ymlaen yng ngoleuni’r darpariaethau hyn ar gyfer grantiau.

O ran pecynnau ar gyfer Corus a’r llifogydd, fy ngwaith i yw ystyried y gyllideb yn gyffredinol. Mae’n anochel, yn enwedig o ran prosiectau cyfalaf, na chaiff rhywfaint o arian ei ddefnyddio eleni. Os digwydd hynny, gellir ei gario ymlaen a’i ddefnyddio ar gyfer rhywbeth arall.

O ran adeiladau ysgolion, mae’r Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes yn awyddus i bwysleisio i’r awdurdodau lleol fod angen i’r arian hwn gyrraedd ysgolion, er mwyn cyflawni gwelliannau gweladwy. Yr wyf yn siŵr y bydd Jane Davidson yn ymdrin â hynny ar unwaith.

Yr wyf ar ddeall bod yr hyn a amlinellais ar hyfforddiant nyrsys yn gywir. Bydd y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn ystyried yr adnoddau sydd ar gael yn ei chyllideb a’r materion a godwyd gennych ynglŷn â thargedau.

O ran Amcan 1, mae’n amlwg bod Ieuan a minnau yn byw mewn dau fyd gwahanol. Yn fy myd i, gwelaf brosiectau’n cael eu datblygu. Yn eich byd chi ni allwch weld unrhyw beth da. Pan edrychaf ar fy etholaeth a’r etholaethau cyffiniol yn Abertawe, gwelaf dystiolaeth o fanteision Amcan 1. Mae’r holl fusnes hwn o ladd ar Amcan 1 yn ofer. Bydd problemau cychwynnol bob amser o ran rhaglenni o’r fath. Mae’n bwysig inni gydnabod bod llwyddiannau, er nad oes cymaint ag yr hoffem.

O ran materion gwledig, rhoddaf sicrwydd ichi fy mod mewn trafodaethau parhaus â’r Dirprwy Brif Weinidog a’r Gweinidog dros Ddatblygu Economaidd ynglŷn â’r diwydiant twristiaeth. Trafodwn yr hyn sydd yn dod i’r amlwg o drafodaethau yn Llundain a’r hyn sydd angen inni ei wneud. Fel y profais yn y Siambr, deallaf y problemau a wyneba Cymru wledig ac effaith clwy’r traed a’r genau a byddaf yn ystyried y mater ymhellach.

Yn ystod ein trafodaethau â Bwrdd yr Iaith Gymraeg, mae’r Gweinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a’r Gymraeg a minnau yn derbyn y bu cryn arloesi. O gofio blaenoriaethau’r gyllideb a bennwyd gan y Pwyllgor Diwylliant, byddaf yn rhoi ystyriaeth ffafriol i’r mentrau iaith fel modd o hyrwyddo’r Gymraeg.

Llongyfarchaf y Gweinidog ar ei datganiad. Dylai fod gwydraid o chwisgi wrth ei hochr. Fodd bynnag, yr wyf wedi fy siomi na chynhaliwyd dadl ar hyn. Mae’r mater hwn yn haeddu rhagor o amser, a hoffwn fod wedi gwneud cyfiawnder ag ef. Fodd bynnag, felly y boed.

Yr oedd lleoedd meithrinfa i blant tair blwydd oed yn un o’r materion cyntaf a drafodwyd gan y Pwyllgor Addysg cyn 16 oed, Ysgolion ac Addysg Gynnar. Gweithiais yn agos gyda’r Ysgrifennydd dros Addysg a Phlant ar y pryd ar hyn. Yr wyf yn ddiolchgar i’r Gweinidog am ei sicrwydd y bydd yn mynd i’r afael ag unrhyw broblemau o ran arian, am fod yn rhaid inni gyflawni ein hymrwymiad.

Croesawaf yr agweddau cadarnhaol ar y datganiad. Mae llawer y gallwn ymfalchïo ynddo. Er nad wyf am beri gofid i’r Gweinidog, soniaf am y Comisiwn ar Drefniadau Etholiadau Llywodraeth Leol yng Nghymru. Faint o aelodau fydd ar y comisiwn? Pa fath o berson y byddwch yn chwilio amdano i gadeirio’r comisiwn? Pwy fydd yn pennu cylch gwaith y comisiwn? Os cewch anhawster i ddod o hyd i’r person priodol i gadeirio’r comisiwn, awgrymaf Peter Law.

Credaf fod elfen o ddireidi yn y cyfraniad hwnnw. Cynhaliwyd trafodaethau eisoes ar y trefniadau ar gyfer y comisiwn. Gofynnais i’r Athro Eric Sunderland gadeirio’r comisiwn, ac mae’r aelodau eraill wedi eu penodi. Cynhaliwyd cyfarfod rhagarweiniol o’r comisiwn yr wythnos hon. Er na fynegodd Peter Law unrhyw ddiddordeb yn y comisiwn, yr wyf yn siŵr y byddai Aelodau o rai pleidiau gwleidyddol wedi cael eu sicrhau pe bai wedi bod yn aelod ohono.

Croesawaf y datganiad. Mae bob amser yn beth da i rywun roi traed yn ôl ar y ddaear, yn arbennig ar ôl gorfod ddringo i uchelfannau hunanbwysigrwydd yn ystod y datganiad ar y fagloriaeth Gymreig. Mae’n braf troi at frwydr wleidyddol go iawn a thrafod materion sydd o bwys i bobl Cymru. Yn ystod y datganiad blaenorol, cawsom gymaint o rwysg a rhodres nes inni bron â cholli pob cysylltiad â realiti.

A wnaiff y Gweinidog dros Gyllid, Llywodraeth Leol a Chymunedau gadarnhau nad oedd unrhyw arian ychwanegol ar gael o ganlyniad i’r cytundeb partneriaeth, a’n bod yn trafod adnoddau sydd yn bodoli eisoes? Cytunaf â Lorraine Barrett ac Ieuan Wyn Jones y byddai’n briodol cynnal dadl ar hyn. Nid yw’n rhy hwyr i hynny. Er y croesawn y cyfle i ofyn cwestiynau ar y datganiad, gobeithiaf y cynhelir dadl lawn ar hyn ar ôl i bob un o’r Gweinidogion gael cyfle i astudio’r datganiad a’i ystyried yn fanylach. Mae’n amlwg bod materion pwysig i’w trafod.

Mae fy nghwestiwn cyntaf yn ymwneud â’r effaith y mae’r gwariant ar y gyllideb addysg yn ei chael ar faint dosbarthiadau mewn ysgolion uwchradd, am eu bod yn cynyddu o ran maint. Pa adnoddau o’r gyllideb y bydd y Gweinidog yn eu darparu i ymdrin â’r broblem honno, sydd yn digwydd o ganlyniad i drosglwyddo adnoddau i rannau eraill o’r gyllideb addysg? Drwy wneud hynny, ni olygaf na ddylid bod wedi gwario’r arian hwnnw ar leihau maint dosbarthiadau mewn sectorau eraill, ond bod problem o ran y gyllideb i ysgolion uwchradd.

Pwysaf arnoch ymhellach ynglŷn â’r enghreifftiau o danwariant, mater a godwyd gan Ieuan Wyn Jones. Ymddengys fel petaech wedi osgoi’r mater hwnnw a pheidio â rhoi ymrwymiad y byddai’r arian nas gwariwyd ar wahanol gyllidebau, er enghraifft, addysg, iechyd a datblygu economaidd, yn cael ei gadw o fewn y meysydd craidd hynny. Mae’r Prif Weinidog wedi gadael y Siambr, ond codais y mater hwn gydag ef mewn cwestiwn ar y gyllideb ar gyfer ysgolion. Fe’m cyhuddodd o godi bwganod—nid wyf yn siŵr pa air yn union a ddefnyddiodd, ond dyna oedd ei ystyr—a dywedodd y byddai’r arian yn cael ei gadw yn y gyllideb addysg. [Torri ar draws.] Gwelaf fod Brian Gibbons yn cefnogi fy mhwynt. Gobeithiaf y byddwch yn gallu rhoi’r sicrwydd hwnnw.

Llongyfarchaf y Gweinidog ar gyfuno cwrteisi a gwirionedd ynglŷn â’r fagloriaeth Gymreig, pan ddywedodd fod y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes wedi gwneud datganiad ar hynny yn gynharach heddiw. Dyna grynhoad da o’r hyn a gawsom. Er gwaethaf yr hyn a awgrymodd Jane Davidson heddiw, ni fu hyn yn flaenoriaeth uchel i’r Blaid Lafur nes iddi lunio partneriaeth gyda’r Democratiaid Rhyddfrydol. Oni fyddai’n briodol arbed yr arian a gaiff ei wario ar hynny? A wnewch ddweud wrthym faint o arian o gyllideb Cymru a gaiff ei wario ar arbrawf y fagloriaeth Gymreig? Fe’i galwn yn arbrawf ar hyn o bryd. Ymddengys nad oedd y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes yn gwybod neu ei bod yn awgrymu mai mater masnachol sensitif ydoedd.

Yr ydym yn pryderu ynglŷn â’r tanwariant ar y gyllideb iechyd. Erys y sefyllfa o ran y rhestrau aros yng Nghymru yn un ddifrifol, er iddi gael ei chelu drwy newid yn y ffordd y caiff y ffigurau eu cyfrif. Croesawn yr arian a ddyrannwyd i leihau’r rhestrau aros orthopedig, am fod y sefyllfa yn ddifrifol iawn yn y maes hwnnw. A wnaiff y Gweinidog roi sicrwydd ynglŷn â’r tanwariant ar y gyllideb honno? Er imi dderbyn ei bod yn ymwneud yn bennaf â chyfalaf, byddai’n tawelu meddwl pawb i wybod na chollwyd yr arian o’r gyllideb iechyd hollbwysig. Mae pobl yn ofni y bydd rywfaint o’r arian hwnnw yn mynd i ardaloedd Amcan 1. Byddem yn croesawu sicrwydd, Weinidog, y caiff yr arian nas gwariwyd yn y ddwy gyllideb allweddol, sef iechyd ac addysg ei gadw o fewn y cyllidebau hynny.

O ran llywodraeth leol, deallaf y gwneir datganiad newydd ar gymorth i fusnesau twristiaeth. Fodd bynnag, fe’ch atgoffaf ichi wneud eich datganiad cynharach ar 27 Mawrth cyn y cyfnod y cyfeiriodd ato, sef o 1 Ebrill ymlaen. Mae amser yn mynd yn brin a gallai’r awdurdodau lleol fod wedi gwario’r arian sawl gwaith drosodd. Mae hynny yn sicr yn wir am fy etholaeth i. Erys yn fater difrifol. Mae llawer o fusnesau yn y fantol ac maent mewn perygl o fynd i’r wal. Maent yn holi ynghylch beth fydd yn digwydd, felly a roddwch arwydd inni o faint o gymorth y byddwch yn gallu ei gyhoeddi, yn eich barn chi, a phryd y byddwch yn gallu ei gyhoeddi? Fel y dywedodd—ac nid ymddiheuraf am ddweud hyn eto—mae hyn yn bwysig ledled Cymru. Mae’n bwysig yng Nghymru wledig, ond mae pob rhan o Gymru ar ei cholled o ganlyniad i argyfwng clwy’r traed a’r genau. Mae hynny’n berthnasol i fusnesau yng Nghaerdydd, Abertawe ac mewn mannau eraill, nid yn unig i Gymru wledig. Gobeithiaf y byddwch yn rhoi sylwadau ar hynny.

O ran ffioedd hyfforddi, faint o arian y mae’r Llywodraeth yn debygol o’i ddarparu ar gyfer hyn—nid wyf yn siŵr ichi ymateb i’r pwynt hwnnw—a phryd y gallwn ddisgwyl datganiad arno? Byddai Ceidwadwyr Cymru am ddiddymu ffioedd hyfforddi yng Nghymru drwy grant caledi. Byddai hynny’n costio £40 miliwn y flwyddyn. Faint o arian y bydd eich cynigion yn ei gostio a phryd y byddant yn dod i rym?

O ran datblygu economaidd—a chodwyd y pwynt hwn o’r blaen—a oes unrhyw beth yn eich cyllideb i roi adnoddau ychwanegol i Fwrdd Croeso Cymru er mwyn hyrwyddo Cymru dramor? Collwyd marchnadoedd gennym eleni ac mae angen inni eu hailgipio. Yn y tymor canolig i’r hirdymor, bydd hynny’n broblem i Gymru. Cawsom rai adnoddau newydd ond nid ydynt yn ddigon. Felly, pwyaf arnoch o ran hynny.

O ran materion gwledig, croesawn y gefnogaeth i gynllun Tir Gofal, er y gellid ei ehangu. Crybwyllwyd y cynllun ar gyfer newydd-ddyfodiaid. Fodd bynnag, pa drefniadau cyllidebol y byddwch yn eu gwneud ar gyfer ymddeoliad cynnar i ffermwyr? Nid oes fawr o ddiben cael cynllun ar gyfer newydd-ddyfodiaid oni fyddai darpariaeth ar gyfer ymddeol yn gynnar. Mae hynny’n hollbwysig er mwyn inni sicrhau dyfodol ffermydd teuluol, sef asgwrn cefn ffermio yng Nghymru.

Trof yn awr at y celfyddydau, diwylliant a chwaraeon. Caiff y rhain bob amser eu hystyried yn bethau eilaidd, ac ni ddylai hynny ddigwydd. Yr unig reswm imi gyfeirio atynt olaf yw mai hwnnw oedd y pwynt olaf yn eich datganiad. Maent yn hollbwysig i les cymdeithasol, economaidd a diwylliannol Cymru. Ofnwn fod cyfleoedd yn cael eu colli yma. Pryd y cawn ddatganiad ar oriel genedlaethol i’r celfyddydau? A oes darpariaeth yn y gyllideb ar gyfer oriel o’r fath? Ni fyddai’n costio llawer ond mae ei hangen yn ddybryd ar Gymru.

Cefnogwn gynigion ar gyfer cronfa ffilm Cymru, ond ble y mae’r cynigion hynny? Dywedwyd wrthym fod cynnydd yn cael ei wneud, ond beth yw natur y cynnydd hwnnw? Yn yr un modd, cymeradwywn yn frwd y gefnogaeth i’r mentrau iaith. Fodd bynnag, gresynwn wrth y ffaith yr ymddengys mai rhywbeth eilaidd yw’r arian a ddarparwyd ar gyfer y celfyddydau, diwylliant a’r Gymraeg weithiau. A wnewch chi ymdrin â’r pwyntiau hynny? I gloi, pwysleisiaf fy mhwynt cynharach bod angen inni, er budd yr holl Aelodau, gynnal dadl lawn ar y cynnydd a wneir ar wariant y cytundeb partneriaeth.

Wrth gwrs hoffwn wneud penderfyniadau ar bolisïau dros fy nghyd-Weinidogion o bryd i’w gilydd, ac maent yn credu weithiau fy mod yn gwneud hynny. Fodd bynnag, er ichi ddisgwyl imi fanylu, yr wyf yn aros am gyflwyniadau gan fy nghyd-Aelodau yn y Cabinet o ran blaenoriaethau yn eu portffolios eu hunain. Dyna’r rhagarweiniad i’m sylwadau.

O ran maint dosbarthiadau mewn ysgolion uwchradd, bydd Jane Davidson yn sicrhau, os bydd ceisiadau am ragor o arian, fy mod yn ymwybodol o’r sefyllfa yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb. Gwn fod sgîl-effaith, gan inni ddechrau’r broses hon drwy leihau maint dosbarthiadau mewn ysgolion iau ac ysgolion babanod.

Yr oeddech hefyd yn pwyso arnaf o ran tanwariant. Byddaf yn ystyried y mater hwnnw yn ei gyfanrwydd. O ran arian cyfalaf addysg hoffem weld unrhyw arian nas gwariwyd yn aros o fewn addysg. Fodd bynnag, digwydd tanwariant weithiau oherwydd na osodwyd y cyllidebau’n gywir yn y lle cyntaf. Dyna pam imi nodi y byddaf yn defnyddio dull cyllidebu ar sail sero pan fyddaf yn ystyried cyllidebau yn y cylch cynllunio hwn er mwyn sicrhau bod rhannau craidd cyllidebau’n gywir. Ni allaf roi ymrwymiad y caiff arian nas gwariwyd aros yn yr un cyllidebau, oherwydd efallai na fydd hynny’n digwydd. Efallai y byddai’n fwy defnyddiol symud yr arian i gyllidebau eraill.

Rhoddaf sicrwydd ichi mai un sector lle na chollir arian yw iechyd. Cefais drafodaethau manwl gyda Jane Hutt, y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, i sicrhau bod yr holl arian ar gyfer iechyd yn aros yn ei chyllideb. Mae hynny’n bwysig.

O ganlyniad i’m datganiad yr wythnos diwethaf, bûm yn ystyried rhai materion o ran llywodraeth leol sydd yn ymwneud â chlwy’r traed a’r genau. Byddaf yn rhoi’r diweddaraf ichi ar fy nhrafodaethau gyda swyddogion a pha un a fwriadaf wneud unrhyw gyhoeddiadau pellach drwy nodyn maes o law.

O ran ffioedd hyfforddi, yr wyf ar hyn o bryd yn astudio’r adroddiad, ac nid wyf eto wedi cael unrhyw argymhellion gan y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes. Rhagwelir y byddaf yn ystyried maint y cyfranogiad yn y mater hwn yn ffurfiol yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Cefais rai trafodaethau cychwynnol gyda’r Dirprwy Brif Weinidog a’r Gweinidog dros Ddatblygu Economaidd o ran Bwrdd Croeso Cymru, a’r hyn sydd angen ei wneud i ddenu twristiaid yn ôl i Gymru. Cynhelir trafodaethau parhaus ar hyn o ran y pecyn cyflawn ar gyfer yr holl faterion sydd yn deillio o glwy’r traed a’r genau.

O ran Tir Gofal, byddai’n braf cael rhagor o arian. Fodd bynnag, mater o gydbwyso adnoddau ydyw. Mae’r Pwyllgor Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig wedi trafod cynlluniau ar gyfer ymddeoliad cynnar a chynlluniau ar gyfer newydd-ddyfodiaid ac mae’r Gweinidog dros Faterion Gwledig yn ymwybodol o’r materion hyn. Os gwna’r Pwyllgor unrhyw gynigion ar gyfer cylch cynllunio’r gyllideb, byddaf yn eu hystyried.

Gwnaethpwyd cyhoeddiad ar y fagloriaeth Gymreig heddiw, ac ni wnaethpwyd unrhyw ddarpariaeth yn ychwanegol at arian eleni. Caiff y mater ei drafod yn ystod cylch cynllunio’r gyllideb.

Croesawaf y datganiad hefyd. A gytunwch â mi, Weinidog, fod hyn yn dangos effaith y Llywodraeth bartneriaeth rhwng y Democratiaid Rhyddfrydol a Llafur, o ran gwella ansawdd bywyd i bobl Cymru? Gwna hynny drwy roi cyfeiriad polisi clir ac allbwn y gellir ei fesur. [Torri ar draws.]

Os bydd pobl yn gweiddi ar fy nhraws, gofynnaf ichi am eich nawdd.

Sicrhaf y bydd fy nghyfraniad yn fyr. A gytunwch, Weinidog, fod eich datganiad yn profi bod y Cynulliad yn gallu gwneud gwahaniaeth er gwaethaf ei bwerau a’i gyllid cyfyngedig? A gytunwch hefyd mai’r sefydlogrwydd a ddaeth yn sgîl y Llywodraeth bartneriaeth a wnaeth hynny’n bosibl? A wnewch chi ddangos sut yr ydym yn mesur llwyddiant y mentrau hyn er mwyn inni allu dysgu ohonynt a datblygu mentrau eraill o ganlyniad?

Rhaid mesur pob menter yn ôl ei chanlyniad a dyna beth yr ydym yn anelu ato o fewn y meysydd polisi, boed ym maes iechyd, addysg, trafnidiaeth neu ddatblygu economaidd. Mae’r cytundeb partneriaeth wedi rhoi’r ffocws—nid yw wedi rhoi unrhyw arian ychwanegol—ond mae wedi rhoi ffocws newydd i flaenoriaethau allweddol.

Byddaf yn nodi eich sylwadau ac yn sicrhau bod datganiadau yn y dyfodol yn cydymffurfio â’ch dyfarniad. O gofio dadl dydd Mawrth nesaf ar Gymorth i Fusnesau, tynnwyd fy sylw at y ffaith fod y Swyddfa Gyflwyno, yn gywir o fewn y Rheolau Sefydlog, wedi dyfarnu, gan fod y cynnig yn cyfeirio at adroddiad Pwyllgor, na ellir ei ddiwygio. Nid dyna oedd ein bwriad. Ymateb y Cabinet ydoedd i adroddiad y Pwyllgor. Mae’n sefyllfa ryfedd. Cawn ein beirniadu am beidio ag ymateb i adroddiadau’r Pwyllgor. Fodd bynnag, pan fyddwn yn cyflwyno cynnig yn ymateb i adroddiad Pwyllgor, gwelwn na allwn gyflwyno cynnig y gellir ei ddiwygio os yw’n cyfeirio at yr adroddiad hwnnw. Mae angen i’r Pwyllgor Busnes ystyried newid y Rheolau Sefydlog o ran y mater hwn. Fodd bynnag, o ran busnes dydd Mawrth, cynigiaf gyflwyno dau gynnig heb ddyddiad trafod, un yn nodi adroddiad y Pwyllgor a’r llall yn rhestru ymateb y Cabinet. Gobeithiaf y gwnaiff hynny ein helpu i oresgyn yr anhawster byrdymor o ran dadl dydd Mawrth.