yn Saesneg Bydd y Pwyllgor Tŷ:

yn Saesneg yn hysbysu’r Llywydd am farn yr Aelodau ar effeithlonrwydd ac ansawdd gwasanaethau a ddarperir drwy Swyddfa’r Llywydd ac yn gyffredinol i Aelodau’r Cynulliad a’r cyhoedd;

yn Saesneg yn ystyried adroddiadau monitro a gyflwynir iddo yng nghyswllt y cyfryw wasanaethau;

yn Saesneg yn rhoi’r cyfryw gyngor ag a fo’n briodol yn ei olwg i’r Cynulliad ar safonau’r swyddfeydd, y gwasanaethau a’r offer a ddarperir i Aelodau ac ar y gwasanaethau i’r cyhoedd;

yn Saesneg yn adrodd i’r Cynulliad o leiaf un waith y flwyddyn.

in Welsh Aelodaeth

yn Saesneg Bydd y Cynulliad yn ethol un Aelod i’r Pwyllgor o bob grŵp gwleidyddol yn y Cynulliad, ynghyd ag aelod arall i’w gadeirio. Os etholir Aelod ar wahân i’r Dirprwy Lywydd i gadeirio’r Pwyllgor, bydd gan y Dirprwy Lywydd hawl i fynychu cyfarfodydd y Pwyllgor.

yn Saesneg Wedi rhoi rhybudd ymlaen llaw i’r Cadeirydd, gall aelod o’r Pwyllgor gael ei g/chynrychioli yng nghyfarfod y Pwyllgor gan aelod arall o’r un grŵp gwleidyddol a enwyd ymlaen llaw. Caiff y cynrychiolydd a enwebwyd gyfranogi yng nghyfarfod y Pwyllgor ym mhob ffordd fel pe bai’n aelod ohono.

yn Saesneg Os yw’r Dirprwy Lywydd wedi’i (h)ethol i gadeirio’r Pwyllgor, ond na all osgoi bod yn absennol o gyfarfod arbennig, bydd yn enwebu Trefnydd y Cynulliad, neu aelod o Banel Cadeiryddion y Pwyllgorau Pwnc, i gadeirio’r cyfarfod, ac os na ellir gwneud hynny bydd y Llywydd yn enwebu unigolyn o blith y panel. Lle bydd unrhyw aelod nad yw’n aelod o’r Pwyllgor yn cadeirio cyfarfod ar ôl cael ei (h)enwebu fel hyn, ymdrinnir ag ef neu hi i bob pwrpas yn y cyfarfod fel aelod o’r Pwyllgor.

yn Saesneg Cyfarfodydd

yn Saesneg Bydd y Pwyllgor yn cyfarfod o leiaf dair gwaith ym mhob blwyddyn. Bydd yn cyfarfod yn breifat.

yn Saesneg Ni fydd y darpariaethau yn Rheol Sefydlog 8 parthed cworwm Pwyllgorau neu bleidleisio mewn Pwyllgorau yn berthnasol i’r Pwyllgor hwn.

yn Saesneg Oes

yn Saesneg Bydd y Pwyllgor yn bodoli am flwyddyn union ar ôl dyddiad ei gyfarfod cyntaf.

yn Saesneg Mae’r mater hwn wedi peri pryder i Aelodau ers tro ac yr ydym yn awyddus i sefydlu Pwyllgor Tŷ cyn gynted ag y bo modd. Ceir y ddogfen atodol ar we’r Siambr. Byddai sefydlu Pwyllgor Tŷ yn darparu fforwm i Aelodau er mwyn rhoi gwybodaeth am yr ystod eang o faterion cadw tŷ a gwasanaethau sydd ar gael i Aelodau’r Cynulliad a’r cyhoedd. Gall Pwyllgor Tŷ roi gwybodaeth ar faterion fel gofynion cyffredinol Aelodau am gyfleusterau ac offer, y byddai’n fwy priodol eu trafod gan y Pwyllgor hwnnw na chan y Pwyllgor Busnes. Gallai hefyd roi gwybodaeth am safonau perfformiad ar gyfer gwasanaethau penodol. Byddai’n gallu monitro perfformiad yn erbyn y safonau hynny a gwneud cynigion am welliannau lle byddai angen. Byddai hefyd yn gallu ymchwilio i gwynion gan Aelodau a’r cyhoedd ynghylch ansawdd gwasanaethau ac adolygu’r modd y mae gwasanaethau a ddarperir i Aelodau a’r cyhoedd yn rhoi gwerth am arian.

yn Saesneg Byddai manteision y Pwyllgor Tŷ yn fwy na’r gost fechan o’i sefydlu. Fel y gwelwch o’r ddogfen atodol, fe’i hamcangyfrifir ar ddim ond oddeutu £2,600 y flwyddyn. Cafodd rhestr lawn o’r meysydd y gallai’r Pwyllgor Tŷ ymwneud â hwy ei rhoi ger bron gyda’r cynnig. Nid af i unrhyw fanylion pellach. Byddai’r Pwyllgor yn ystyried materion sydd o ddiddordeb i bob Aelod a byddai ei aelodaeth yn dilyn model y Pwyllgor Busnes. Ceid un Aelod o bob grŵp gwleidyddol a byddai un Aelod yn gadeirydd.

Yr wyf yn cefnogi’r cynnig hwn oherwydd, waeth beth fo ein gwahaniaethau gwleidyddol, mae’n rhaid inni gydweithio, sicrhau gwerth am arian a dangos i bobl Cymru mor dda y gallwn weithio er lles Cymru. Mae pethau y mae’n rhaid inni eu gwneud mewn modd effeithlon a threfnus, ond ni fyddwn yn gallu eu gwneud os na siaradwn ni. Rhaid inni fod yn rhagweithiol i sicrhau y caiff pethau eu gwneud ac yn adweitheddol i atal pethau rhag digwydd. Yr wyf yn cefnogi’r cynnig hwn oherwydd, fel y dywed nodyn y Trefnydd.

‘Y brif fantais ... yw y byddai’n darparu fforwm i Aelodau er mwyn rhoi gwybodaeth am yr ystod eang o faterion cadw tŷ a gwasanaethau’.

Byddai hynny’n darparu gwasanaeth da a rhaid inni symud ar hyn. Os cymhwysaf fi arf busnes, ISMEC, a ddefnyddiaf yn aml, gallwn nodi’r hyn y mae angen inni ei wneud, gosod y safon, mesur a monitro, arfarnu, a chymeradwyo a chywiro. Gallwn ddysgu drwy ddatblygu a thyfu o hyd, a byddai’r Pwyllgor Tŷ yn gychwyn i hynny. Cefnogaf y cynnig.

Yr wyf fi’n cynnig cefnogaeth fwy petrus i’r cynnig. Mae gennyf ddau bryder. Mae’r cyntaf, ynglŷn â’r gost, bron wedi’i ateb. Testun rhyddhad imi oedd fod y costau’n fach iawn a chroesawaf hynny. Fodd bynnag, gobeithiaf na fydd y costau’n cynyddu’n sylweddol pan fydd y Pwyllgor ar ei draed ac ar waith. Gyda’r rhybudd hwnnw, yr wyf o’r farn ei fod yn swm rhesymol o arian i’w wario. Yr hyn sy’n fy mhoeni’n fwy yw y bydd y Pwyllgor yn cyfarfod yn breifat. Rhaid imi ofyn i mi fy hun, pam? Wyth ar hugain oed yn unig wyf fi ac yn newydd i wleidyddiaeth, ac felly nid wyf erioed wedi gweithio yn San Steffan. Felly, ni allaf fod yn arbenigwr ar sut y gwneir pethau yn y fan honno. Fodd bynnag, materion eithaf diflas yw’r eitemau y bydd y Pwyllgor hwn yn eu trafod, fel adnewyddu, yr adeilad, darlledu. Mae angen eu trafod, ond go brin y byddant yn bynciau llosg. Nid oes bosibl fod angen inni wahardd y wasg. O’r ychydig o brofiad a gefais i o’r wasg, mae’n fy nharo i—

A fyddech chi’n disgwyl i’r gost aros yr un fath pe bai’r cyfarfod yn gyhoeddus a bod rhaid inni ddarparu cyfieithu ar y pryd?

Dyna gwestiwn da yn fy marn i. [Torri ar draws.] Fe roddaf ateb da os rhoddwch y cyfle imi. Pe bai’r Pwyllgor yn cyfarfod yn gyhoeddus, efallai y byddai rhyw fymryn o gynnydd, ond dim byd arwyddocaol iawn, yn y gost. Yr wyf yn siŵr nad yw’n costio swm afresymol o arian i ddarparu cyfieithwyr ar gyfer un cyfarfod—wedi’r cyfan, maent i fyny’r grisiau yn yr adeilad hwn yn awr. Felly, ni fyddwn i’n disgwyl i’r gost godi’n sylweddol.

Yr oeddwn eisoes wedi symud ymlaen oddi wrth y pwynt hwnnw. Yr oeddwn yn sôn am fod yn agored ac yn gofyn pam, pe byddem yn trafod materion fel arlwyo, ystafelloedd a gweinyddiaeth gyffredinol, y byddai angen inni wahardd y wasg o’r ystafelloedd lle byddai’r trafodaethau’n digwydd? Mae’n ymddangos i mi, o’r ychydig o brofiad a gefais o ddelio â’r wasg, mai po fwyaf y ceisiwch chi eu cau allan o gyfarfod, mwyaf y byddant yn dymuno dod i mewn. Felly, yr wyf yn meddwl bod angen inni ystyried a ydym ni mewn gwirionedd yn ymhel â llywodraeth agored. Gobeithio y gwnaiff y Trefnydd feddwl am hyn pan fydd y Pwyllgor ar ei draed ac ar waith. Gyda hynny, cynigiaf fy nghefnogaeth betrus i’r cynnig.

Byddai’n gas gennyf weld David Davies pan nad yw’n bod yn betrus. Yr wyf innau’n croesawu creu’r Pwyllgor Tŷ hwn. Mae’n bwysig ein bod yn cael y cyfle i drafod llawer o’r materion hyn, sydd yn bwysig iawn i’r ffordd y mae’r Cynulliad hwn yn gweithredu. Yn wahanol i’r hyn a ddywedodd David, nid wyf yn credu mai materion diflas yw llawer o’r eitemau y byddwn yn eu trafod. Mae llawer ohonynt yn mynd at graidd y modd y mae’r Cynulliad hwn yn gweithredu a pha mor hygyrch yr ydym. Daw rhai ohonynt, fel darpariaeth TG, y rhyngrwyd a darlledu, dan gylch gwaith y Pwyllgor Tŷ, ac mae pob un ohonynt yn hanfodol os ydym am ganiatáu i’r cyhoedd a’r wasg gael mynediad at ein busnes, y pethau sydd gennym i’w dweud a’r ffordd y byddwn yn gweithredu. Felly, mae’n bwysig fod y pethau hyn yn iawn a bod y Pwyllgor Tŷ’n ymateb yn gyflym i unrhyw bryderon a godir gan y wasg, y cyhoedd ac Aelodau unigol. Felly, mae pwynt David ynghylch yr angen i gyfarfod y Pwyllgor fod yn agored yn un da ac yn un y byddai fy ngrŵp i’n ei gefnogi. Mae gennyf rywfaint o brofiad o lywodraeth, llywodraeth leol yn bennaf. Nid deunydd drama fawr yw llawer o’r eitemau a drafodir. Efallai na ddymunai’r BBC wneud rhaglen nodwedd ar ein cyfleusterau arlwyo, ond y mae materion o’r fath yn effeithio ar staff ac ymwelwyr â’r Cynulliad. Os ydym am drafod y rhain, dylai pobl gael mynediad i’n trafodaethau a chael gweld y rhesymau dros ein penderfyniadau.

Nid wyf wedi gosod gwelliant gerbron i ddweud y dylai cyfarfodydd fod yn agored, ond dylai fod elfen o roi cynnig arni i weld yn y modd y mae’r Pwyllgor hwn yn gweithredu. Gobeithio, wrth inni sefydlu’r Pwyllgor hwn a dechrau ystyried y gweithdrefnau, y gwnawn ni ystyried a yw’n briodol cyfarfod yn breifat ac adolygu hynny, dyweder ar ôl chwe mis o weithredu. Gobeithio y gallwn ni dderbyn hynny.

Yr wyf yn croesawu dadl heddiw ar sefydlu Pwyllgor Tŷ. Mae’n bwysig cael corff yn y Cynulliad i ddelio â’r mân faterion—byddai rhai efallai’n eu galw’n faterion pitw. Pa mor fân neu bitw bynnag yw’r materion hyn, maent yn bwysig i rediad llyfn ac effeithlonrwydd y Cynulliad. Hoffwn ddiolch i’r staff, yn enwedig Joy Jackson ar ddesg gymorth yr Aelodau, a ddylai gael arwydd ar ei desg yn dweud ‘Gallaf wneud yr amhosibl yn syth, bydd gwyrthiau’n cymryd ychydig yn hwy.’ Mae’r staff i gyd wedi gweithio’n eithriadol o galed i sicrhau fod Aelodau’r Cynulliad a’u staff wedi cael misoedd cyntaf mor ddidrafferth ag sy’n bosib. Fodd bynnag, yr ydym i gyd yn ymwybodol y cafwyd problemau dyrys a bod gormod ohonynt wedi cymryd gormod o amser i’w datrys. Bydd y Pwyllgor Tŷ yn ymdrin ag amrediad anferth o faterion ac yr wyf yn gwybod y bydd llawer o Aelodau’n croesawu Pwyllgor a fydd yn trafod a, gobeithio, yn datrys y materion cyn gynted ag y bo modd.

Yr wyf yn falch hefyd y bydd y Pwyllgor hwn yn ystyried gwasanaethau i’r cyhoedd yn gyffredinol. Yr wyf eisoes wedi cael nifer o gwynion ac awgrymiadau gan fy etholwyr ac aelodau eraill o’r cyhoedd ynglŷn â’u hanghenion. Ni all fod dim pwysicach na chymryd i ystyriaeth farn y bobl a’n hetholodd ac sydd eisiau dod i’n gweld yn gweithio.

Diolch i chi am y datganiadau o gefnogaeth eang, sy’n amrywio o gynnes i fwy petrus. Fel holl Bwyllgorau’r Cynulliad, bydd y Pwyllgor Tŷ yn atebol i’r corff hwn. Yn amlwg byddwn yn adolygu ei waith maes o law ac os bydd angen newidiadau, fe’u gwnawn.

O ran cyfarfod yn breifat, efallai’n wir y bydd gan y Pwyllgor a’r Cynulliad safbwynt ynglŷn â hynny yn y dyfodol. Fodd bynnag, efallai y bydd Aelodau unigol eisiau codi pryderon na allant siarad amdanynt yn gyfforddus ond mewn sefyllfa breifat. Yn amlwg mae gan David broblem gyda chyfarfodydd preifat, ac mae’r berthynas gyda’r cyfryngau’n broblemus. Ar hynny, mae’n dibynnu pwy sy’n codi cwestiwn bod yn agored ac yn dryloyw er mwyn y cyfryngau.

o dan Adran 63(1) Deddf Llywodraeth Cymru, yn dirprwyo i staff y Cynulliad y gwaith o gwblhau’r manylion cyfreithiol yn derfynol er mwyn sefydlu Cwmni Darlledu;

yn mabwysiadu’r Cod Ymddygiad ar gyfer Darlledu Trafodion Cynulliad Cenedlaethol Cymru fel a osodwyd yn y Swyddfa Gyflwyno ar 8 Gorffennaf 1999.

Wrth gyflwyno’r cynnig, nodaf fod Rheol Sefydlog Rhif 6 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cynulliad gytuno ar drefniadau ar gyfer darlledu’n trafodion. Mae’r darlledwr cartref, sef Barcud Derwen, ar gontract pum mlynedd i sefydlu, gweithredu a chynnal yr offer sy’n cynhyrchu’r signal sain a llun o drafodion y Cynulliad. Rhennir cost y contract gyda’r BBC, HTV, S4C ac NTL. Drwy greu cwmni sy’n gyfreithiol ar wahân gyda’r darlledwyr hyn i reoli’r contract, bydd y Cynulliad yn atgyfnerthu’r egwyddor o bartneriaeth gyda hwyac yn manteisio’n llawn ar eu harbenigedd. Bydd hefyd yn dilyn y model a gynigiwyd ac a brofwyd yn San Steffan.

Mae’r cynnig hefyd yn cyfeirio at god ymddygiad ar gyfer darlledu’r trafodion, a thynnwyd hwn o ddatganiad egwyddorion a luniwyd y llynedd gan y Tasglu Darlledu, a sefydlwyd gan y Swyddfa Gymreig gyda chynrychiolaeth ar draws y diwydiant. Cyflwynwyd yr egwyddorion i Grŵp Ymgynghorol y Cynulliad Cenedlaethol ac fe hysbyswyd y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cymreig amdanynt hefyd pan gymerodd dystiolaeth yn ystod ei archwiliad o ddarlledu yng Nghymru.

Amcan y cod yw gwarchod dilysrwydd y trafodion heb fod yn rhy orchmynnol. Rhoddwyd manylion pellach gerbron yn y papur ‘Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Trefniadau Darlledu Arfaethedig’ ac mae’r rhain i’w cael ar we’r Siambr.

O ran y cefndir i hyn, rhoddwyd y contract darlledu cartref ar osod fis Hydref diwethaf i Farcud Derwen. Cost y contract yw £580,000 y flwyddyn am bum mlynedd gydag opsiwn i adnewyddu am ddwy flynedd arall. Mae Barcud wedi gosod a bellach yn gweithio ac yn cynnal yr offer sy’n cynhyrchu’r signal sain a llun o’r holl drafodion llawn a rhai pwyllgorau yn adeilad y Cynulliad—hyd at dri ar yr un pryd.

Nid yw’r contract, fodd bynnag, yn cynnwys cyfarfodydd pwyllgorau allanol am fod manylion y gofynion yn annigonol pan luniwyd y fanyleb. Caiff y mater hwn ei ystyried ar wahân. Rhennir cost y contract craidd hwn hanner-a-hanner gyda’r BBC, HTV, S4C ac NTL ac yn gyfnewid am hyn cânt hwy ddefnyddio’r signalau a gostyngiad o 50 y cant ar y rhent am eu lle ar bedwerydd llawr yr adeilad hwn.

Cyfrannodd y partneriaid cyfryngol hefyd at fanyleb y contract drwy’r grŵp gorchwyl ar ddarlledu, a sefydlwyd gan y Swyddfa Gymreig fis Mai diwethaf i gynghori Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar drefniadau darlledu. Mae’r model cwmni a dreialwyd ac a brofwyd yn llwyddiannus yn San Steffan ar gael i gwmni darlledu’r Cynulliad fel patrwm i’w ddilyn. Yn ogystal ag annog yr egwyddor o bartneriaeth, mae’n darparu mecanwaith ar gyfer datrys unrhyw anghydfod ar lefel ddirprwyedig briodol. Bydd y cwmni’n dal y drwydded hawlfraint gan y Cynulliad, a chan ddefnyddio arbenigedd y partneriaid cyfryngol bydd yn gallu ymelwa ar yr hawliau darlledu. Defnyddir incwm i’w roi yn erbyn costau’r contract gan na fydd hwn yn gwmni sy’n gwneud elw.

Nid oes costau ychwanegol arwyddocaol ar gyfer y model hwn. Caiff ffioedd archwilio a chyfreithiol eu llyncu gan yr incwm. Rhennir hawliau pleidleisio yn ôl cyfraniad ariannol, ond bydd gan y Cynulliad bleidlais fwrw ychwanegol i’w defnyddio os bydd pleidlais gyfartal.

Bydd angen dewis Aelodau o’r Cynulliad ar sail gytunedig i wasanaethu fel cyfarwyddwyr ac awgrymir bod y Dirprwy Lywydd yn cymryd y gadair. Bydd staff y Cynulliad yn rhedeg pwyllgor gwaith y cwmni ac yn ateb i’r bwrdd ar faterion dydd-i-ddydd. Gallai’r cod, sy’n ddogfen ar wahân, gael ei fonitro gan Bwyllgor Tŷ y Llywydd os cytuna’r Cynulliad hwn i’r pwyllgor hwnnw gael ei sefydlu.

This amendment would ensure that the broadcast signal records the proceedings of the Assembly in a full, fair and correct manner, treating the Welsh and English languages equally. The reason for proposing the amendment is to ensure this equal treatment on the broadcasting output from the beginning so that Members who choose to speak Welsh in the Assembly are not under any disadvantage as a result of this or as a result of what is broadcast.

There have been cases where the media’s treatment of Welsh and English during live broadcasts has been unequal in the first weeks of the Assembly.

A number of us who have contributed in Welsh have received complaints from our electors because they do not understand a word of what we have said during the live broadcasts due to the Welsh track being mixed with the simultaneous translation. Both languages are competing with each other and the viewers understand neither.

Contributions in Welsh in the Chamber are therefore worthless for the viewers at home. We must ensure that Welsh and English are treated equally and that is the purpose of the amendment.

I understand that digital broadcasting will start in September and that S4C2 will offer viewers a fairer option. They will be able to choose between the original Welsh soundtrack and the translated soundtrack. This will ensure the full equality of both languages.

However, it will be a long time before everyone in Wales can receive digital television and fully understand our contributions in Welsh in this Chamber.

To encourage the widest possible audience for Assembly discussions, we hope, in addition to the Barcud Derwen television broadcasts from the Chamber, to begin discussions on broadcasting on the internet. I urge the Government to consider this and broadcasting Barcud Derwen’s output on the web.

To return to the amendment, I am keen to ensure that Welsh and English are heard on an equal basis in live broadcasts on analogue television. If that is not achieved then those of us who choose to speak in Welsh will be under a substantial disadvantage. I urge Members therefore to support the amendment.

The Plaid Cymru group welcomes the motion. Bearing in mind that our discussions have been televised and recorded from the beginning, it is significant that there was no discussion in the Assembly about whether we should record and televise our discussions or not. I remember such a discussion at Westminster where some Members fiercely opposed it, but I am pleased that the Assembly Members have accepted from the beginning that it is important for the people of Wales to be given the opportunity to listen to our discussions in whichever language that may be.

As Elin has suggested, some problems have already risen regarding broadcasting operations and that is why she proposed the amendment. It is important that Assembly Members are happy that the arrangements and the agreement are being implemented properly and are happy with the way that the agreement and Code are interpreted. That is as important as the wording of the motion before us. As a result, I feel that a report should be produced at least once a year to deal with the way the agreement is effected, so that we can discuss any problems and ask the broadcasters to take them into consideration.

We must at all times be happy with the arrangements and with the way the agreement is interpreted. I hope that the Government can accept my amendment.

Mae llawer o’r hyn a geir yn y trefniadau darlledu yn fater nad oes anghytundeb arno. Mae’r un peth yn wir am y gwelliannau a roddwyd gerbron gan Ieuan Wyn Jones ac Elin Jones, a bydd y grŵp Ceidwadol yn fwy na balch i gefnogi’r gwelliannau hynny.

Yr wyf yn meddwl mai adroddiad blynyddol gyda set lawn o gyfrifon archwiliedig yw’r isafswm absoliwt o ran tryloywder y cwmni darlledu newydd. Mae’r grŵp Ceidwadol yn cefnogi’r hyn sy’n cael ei gynnig ond byddai’n gwerthfawrogi eglurhad ar ambell bwynt.

Mae a wnelo’r cyntaf â’r contract gyda’r rhai sy’n recordio trafodion y Cynulliad a’i Bwyllgorau. Hoffem weld cyhoeddi’r cylch gwaith fel y gall aelodau’r cyhoedd weld y statws llawn a roddir i’r Pwyllgorau. Os cânt eu darlledu i’r genedl yn eu cyfanrwydd byddwn yn gallu gweld y materion pwysig yn cael eu trafod. Mae’n holl bwysig ein bod yn rhoi cymaint o sylw i’r Pwyllgorau ag sy’n bosibl gan mai dyna lle y gwneir llawer o’r gwaith.

Bydd darlledu cymaint o’r trafodion yn Siambr y Cynulliad ag y bo modd yn mynd gryn bellter tuag at annog pobl o’m cenhedlaeth i i chwarae rhan weithredol mewn gwleidyddiaeth. Fe glywn lawer am hynny yn y Siambr hon.

Ar y cyfle cynharaf posib, dylai’r Pwyllgor Archwilio gael y cyfle i archwilio a yw’r contract yn rhoi’r gwerth gorau. Defnyddir y term hwn yma o bryd i’w gilydd. Mae arnom eisiau gwybod a allasai unrhyw drefniant arall fod wedi bod yn fwy cost-effeithiol. Credwn yn gryf y dylai’r Pwyllgor Archwilio fod yn hollol drwyadl wrth archwilio busnes darlledu trafodion y Siambr a’r Pwyllgorau, sy’n fater mor bwysig.

Ynghyd â’r Dirprwy Lywydd, mae’r Wrthblaid yn croesawu’r cyfle i gael ei chynrychioli ar fwrdd y cwmni newydd hwn. Bydd hynny’n rhoi cydbwysedd o bleidiau gwleidyddol yn cymryd rhan mewn rhai o’r trafodaethau allweddol hyn. Mae’n galonogol i mi y bydd cyfle i hynny. Bydd y Ceidwadwyr yn fwy na bodlon i gefnogi’r cynigion hynny os gallwn gael eglurhad ar rai o’r pwyntiau sylfaenol hynny.

Mae’r Cod Ymddygiad yn annadleuol i raddau helaeth. Fodd bynnag, y mae yna faes sydd wedi ysgogi rhywfaint o ddiddordeb a dadl, sef y sylw a roddwyd i grwpiau’r Cynulliad yn rhuthro allan neu’n cerdded allan o’r Siambr. Mae hyn wedi digwydd o’r blaen. Credaf fod achos cryf i ffafrio rhoi sylw i Aelodau’n cerdded allan gan eu bod yn aml yn mynegi teimlad sydd gan lawer yn y Siambr ynglŷn â mater arbennig. Byddai braidd yn bitw petai’r camerâu’n anwybyddu digwyddiad pwysig o gerdded allan. Byddai hefyd yn drysu’r gwylwyr. Byddai cerdded allan yn sicr yn effeithio ar gynnwys y ddadl wedi hynny. Dylai’r trafodion, gan gynnwys unrhyw gerdded allan posibl—er nad wyf yn rhwymo fy mhlaid i wneud hynny—gael eu darlledu. Mae hynny’n bwysig.

Ar y cyfan, rhaid inni adael y penderfyniad i’r darlledwyr a ydynt am ddangos digwyddiad arbennig ai peidio. Hwy sy’n dystion i’r digwyddiad ac mae ganddynt fwy na mesur o synnwyr cyffredin yn y materion hyn, felly rhaid inni adael iddynt hwy benderfynu a yw digwyddiad yn arwyddocaol ai peidio. Ar wahân i hynny, mae’r grŵp Ceidwadol yn croesawu’r Cod Ymddygiad.

Edrychwn ymlaen at weld y darllediadau o’r Siambr yn llwyddo. Os ydym am annog pobl i gymryd rhan fwy gweithredol mewn gwleidyddiaeth, yn enwedig fy nghenhedlaeth i—y rhai sy’n nesu at ganol eu hugeiniau—rhaid inni greu mwy o ddiddordeb yn ein gwaith drwy ddarlledu trafodion y Cynulliad a’r materion a drafodwn mewn Pwyllgorau. Os anogwn fy nghenhedlaeth i, sy’n aml wedi dadrithio â gwleidyddiaeth y pleidiau a’r broses wleidyddol, dylem ddechrau gwneud rhywbeth amdani heddiw. Croesawn y cynigion hyn ac edrychwn ymlaen at eu cefnogi.

Gwrandewais ar Jonathan gyda pharch mawr. Mae’n cynnig efallai y ceir ffurf newydd o weithgaredd gwleidyddol, a fydd yn cael cyhoeddusrwydd: gall cerdded allan ar y teledu yn wir fod yn her newydd inni. Ond o ddifrif, nid oes arnom eisiau lladd awyrgylch a all fod yn ddigon sych yn barod. Dylai darlledwyr gael y wybodaeth y mae arnynt ei heisiau. Dylid dangos adwaith Aelodau. Rhaid inni roi hyn mewn Cod oherwydd os na wnawn ni, yr wyf yn amau y bydd y teledwr eisiau bod yn geidwadol a pheidio â sathru ar gyrn neb. Os dywedir yn glir o’r dechrau ein bod yn hapus i’r hyn y mae pobl yn ei wneud gael ei weld, bydd hynny er budd i bawb. Tynnaf eich sylw at baragraff 4 y Cod Ymddygiad, sy’n dweud y dylai’r darlledwr cartref droi at lun o’r Llywydd pryd bynnag y bo hwnnw neu honno’n siarad—byddai llun agos neu un ongl-lydan yn dderbyniol.

Yr wyf yn cytuno â’r pwyntiau a wnaeth fy nghyd-aelodau ar y chwith. Mae darlledu’n gyfle ac yn gyfrifoldeb inni, am ei fod yn rhoi ffenestr inni. Mae’n rhoi cyfle i bobl Cymru weld beth sy’n mynd ymlaen yma ac mewn Pwyllgorau. Hoffwn weld rhagymadrodd i’r Cod yn dweud ein bod yn croesawu’r cyfle fel ffordd bwysig o gyfathrebu gyda phobl. Nid dim ond cenhedlaeth Jonathan y mae hynny’n ei olygu—mae ef yn ceisio’i wthio i lawr, mi wn i fod hyn ychydig ymhellach ymlaen na hynny—ond pawb sydd â diddordeb neu a allai fod â diddordeb yn y trafodion.

Mae Paragraff 6 yn crybwyll yr angen i roi sylw i urddas y Cynulliad. Nid wyf yn siŵr ai ‘urddas’ yw’r gair iawn. Mater i ni yw dangos urddas bob amser. Yr wyf yn cytuno â’r hyn a ddywedwyd o’r blaen. Mae arnom eisiau i’r darlledwyr bortreadu realiti’r lle ac mae gan y cyhoedd hawl i weld hynny. Hoffwn weld dileu’r gair ‘urddas’ a rhoi’r gair ‘realiti’ yn ei le. Ar ddiwedd y dydd, dyna y mae’n rhaid ei bortreadu ac ni ddylem geisio cuddio’r hyn sy’n digwydd. Os oes pethau’n digwydd sydd heb fod wrth ein bodd, ein lle ni yw cymryd sylw o hynny ac ymddwyn mewn ffordd wahanol. Nid ein lle ni yw dweud wrth y darlledwyr na ddylent ddangos pethau o’r fath. Yn gyffredinol, yr wyf yn cytuno â’r hyn a ddywedwyd.

Mae technoleg darlledu digidol yn cynnig potensial aruthrol, gyda nifer ddiderfyn o sianeli ar gael. Bydd technoleg sain digidol yn datrys y safon anfoddhaol a bydd pobl yn gallu dewis Cymraeg neu Saesneg. Mae gennyf deimladau cymysg am Bwyllgorau. Yr wyf yn aelod o’r Pwyllgor Addysg a Hyfforddiant Ôl-16, ac nid wyf yn siŵr a fydd hwnnw byth yn gallu cystadlu â sioe Jerry Springer. Gallwch ddychmygu’r capsiwn ‘Alun Pugh yn cefnogi adroddiad ETAG’. Mae’n bwysig fod hyn ar gael i bobl, yn enwedig y rhai hynny yn y rhannau mwy anghysbell o Gymru sy’n methu picio i mewn i’r Cynulliad am awr neu ddwy. Ar hyn o bryd mae problemau ymarferol gyda darlledu fideo o’r trafodion, er y caiff y rheini eu datrys. Am y tro, ni welaf i unrhyw reswm pam na allem ni ddefnyddio camerâu’r we. Nid oes dim rheswm pam na all y rheini gael eu trosglwyddo ynghyd â sain yn y sesiynau llawn ac mewn Pwyllgorau.

Codwyd sawl pwynt diddorol a phwysig. Yn gyntaf, fe ddeliaf â gwelliannau Elin a Ieuan. Diolch am ddod â’r materion hyn i’m sylw. Cefais drafodaeth gydag Elin, Ieuan ac aelod o Swyddfa’r Llywydd cyn y Sesiwn Llawn y prynhawn yma. Yr wyf yn ymwybodol o’r pryderon hyn. Yn achos gwelliant Elin, fe roddaf sicrwydd os caiff ei dynnu’n ôl, y gwnaf fi roi gwelliannau addas i’r ddogfen gerbron a fydd yn cymryd ei phryderon hi i ystyriaeth.

Mae gwelliant Ieuan yn ychwanegiad defnyddiol i’r ddogfen ac yr ydym yn cefnogi hynny. Diolch i Alun am y gwaith a wnaeth yn codi mater technoleg ddigidol a thechnoleg darlledu digidol. Mae’n fater pwysig, sy’n agos at fy nghalon. Mae’r modd y portreadir y Cynulliad a pha mor hygyrch ydyw gan ddefnyddio’r dechnoleg ddiweddaraf yn bwysig. Mae trafodaethau ar y gweill ynghylch defnyddio’r we a sicrhau y rhoddir sylw mor eang ag sy’n bosibl i drafodion y Sesiynau Llawn neu’r Pwyllgorau Pwnc.

Derbyniaf bryderon Jonathan. Efallai y gallem drafod hynny wedyn a symud y mater ymlaen. Mae’r syniad y dylem roi sylw i achosion pwysig o gerdded allan yn gysyniad diddorol, ond nid lle i mi yw tarfu ar alar personol yn y mater hwnnw. Derbyniwn welliant Ieuan ac os gwnaiff Elin dynnu ei gwelliant hi yn ôl, yr wyf yn ei sicrhau y deuwn yn ôl yn y dyfodol agos gyda gwelliant priodol i’r ddogfen.

I am pleased that the Government agrees with the spirit of the amendment that I proposed. I want Andrew to confirm that it is a technical problem with the wording of the amendment that is at fault and not the spirit of the amendment. I would like him to confirm that as he did not explain it.

Gwnaf, mi wnaf gadarnhau hynny. Codwyd pwynt am bobl yn siarad Cymraeg yn y Siambr a bod y cyfieithiad Saesneg yn boddi’r Gymraeg, fel na ellir clywed y naill iaith na’r llall. Yr wyf yn derbyn fod hyn yn bwynt ac yn eich sicrhau chi ein bod yn derbyn ysbryd eich gwelliant—ei union eiriad yw’r broblem.

May I come back on one point? Do we agree that a wording which we can agree upon will be returned to this Chamber?

Ydym.

I withdraw the amendment.